Tập huấn Giới và Dự án phát triển

Nội dung text: Tập huấn Giới và Dự án phát triển

1. Tập huấn Giới & Dự án phát triển Hand out Traning on Gender and Development Project Hà Nội - 2009
2. Mục lục Lời nói đầu 5 Chương trình tập huấn 6 Mục tiêu của khóa tập huấn 7 Khái niệm giới và giới tính 9 Xã hội hóa giới 12 Định kiến giới 14 Vai trò giới 16 Nhu cầu giới 21 Bình đẳng giới 24 Phân tích giới 28 Giới trong dự án phát triển - Nội dung cơ bản của một dự án phát triển 31 Các câu hỏi lồng ghép giới trong dự án phát triển 33
3. Lời nói đầu Định kiến giới đã ăn sâu vào trong nếp nghĩ của mỗi người, kể cả phụ nữ cũng đang định kiến giới rất nặng nề. Quyền bình đẳng giới tại Việt Nam tuy đã được ghi trong Hiến pháp nhưng hiện phụ nữ vẫn đang bị thiệt thòi trong tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội và đặc biệt là trong mỗi gia đình. Nhằm thúc đẩy việc thực hiện bình đẳng giới, tập huấn “Giới và dự án phát triển” được lồng ghép trong tất cả các dự án của DWC. Luật bình đẳng giới đã được Quốc hội khóa XI nước CHXHCN Việt Nam thông qua tại kỳ họp thứ 10 số 73/2006/QH11 ngày 29 tháng 11 năm 2006 và có Tài liệu được xuất bản bởi hiệu lực từ ngày 01 tháng 07 năm 2007. Để Luật bình TRUNG TÂM HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN VÌ PHỤ NỮ VÀ TRẺ EM đẳng giới thực sự đi vào cuộc sống và xã hội dần tiến (The Center for Promoting Development for Women and Children) tới bình đẳng giới thực chất, trước hết cần có sự thay Điện thoại/Fax: (84 - 4) 36621132 - E.mail: [email protected] đổi nhận thức và thay đổi hành vi trong mỗi chúng ta. Địa chỉ: P.0610, Tòa nhà MOMOTA, Số 151A Nguyễn Đức Cảnh, Quận Hoàng Mai, Hà Nội Chúng tôi hy vọng cuốn sách nhỏ này sẽ cung cấp cho độc giả các nội dung cơ bản khi cần tuyên truyền hay tập huấn chủ đề “Giới và Dự án phát triển”. Biên soạn: Bùi Thị Kim Rất mong có sự đóng góp của các quý độc giả vào Bùi Thị Kim Thành quá trình thúc đẩy bình đẳng giới tại Việt Nam. Thiết kế và trình bày: Vũ Văn Sang Âu Thị Bích Nguyệt Bùi Thị Kim Giám đốc DWC Tranh ảnh: DWC
4. CHƯƠNG TRÌNH TẬP HUẤN MỤC TIÊU CỦA KHÓA TẬP HUẤN Sau khóa tập huấn, các tham dự viên sẽ: Với phương pháp tập huấn có sự tham gia, chúng tôi không dùng từ giáo viên hay giảng viên và học viên mà chúng tôi q Hiểu sâu các khái niệm cơ bản về giới và bình đẳng giới; gọi người tập huấn viên là “Thúc đẩy viên” và người tham q Biết cách phân tích giới; dự là “Tham dự viên”. Khái niệm “Thúc đẩy viên” và q Biết cách lồng ghép giới vào các dự án phát triển. “Tham dự viên” sẽ được sử dụng trong cuốn sách nhỏ này. Thông thường, một khóa tập huấn sẽ được thực hiện lần lượt Phương pháp tập huấn: theo chương trình như sau: qPhương pháp tham gia qLấy Tham dự viên làm trọng tâm qKhông có giáo viên và học viên, chỉ có thúc đẩy viên và tham dự viên qThúc đẩy viên sử dụng các kỹ năng và phương pháp thúc đẩy chứ không phải giảng bài qTạo cơ hội cho mọi người cùng bày tỏ quan điểm, cùng chia sẻ kinh nghiệm qMọi ý kiến đều được tôn trọng qKhai mạc qGiới thiệu làm quen Phương tiện trợ giúp tập huấn và văn phòng phẩm: qTìm hiểu mong đợi của các Tham dự viên khi tới qKhông sử dụng máy tính và máy chiếu. Nếu có máy tính khóa tập huấn và máy chiếu chỉ để phục vụ xem các bộ phim hoặc các qNêu mục tiêu của khóa tập huấn, so sánh với các hình ảnh có liên quan đến chủ đề tập huấn. mong đợi của Tham dự viên qPhương tiện trợ giảng chủ yếu là giấy Ao, bút dạ hai đầu, qGiới thiệu phương pháp tập huấn băng dính giấy, thẻ các màu (các màu hồng, vàng, xanh lá cây, xanh da trời, không dùng các màu quá tối, để qThảo luận về nội quy lớp học nguyên cỡ A4, sau đó có thể cắt làm đôi hoặc làm ba phù qPhần nội dung chính hợp với từng phần tập huấn). qĐánh giá khóa tập huấn qBảng ghim (nếu có), có thể dùng các bức tường thay cho bảng. Trong cuốn sách nhỏ này, chúng tôi chủ yếu tập qThường có một tập huấn viên chính và một người trung vào phần mục tiêu của khóa tập huấn, phương trợ giúp. pháp tập huấn và phần nội dung chính. 6 7 - Tập huấn Giới và Dự án phát triển - - Hand out - Training on Gender and Development Project -
5. KHÁI NIỆM GIỚI VÀ GIỚI TÍNH Phương pháp: Phát cho mỗi tham dự viên một thẻ màu (ví dụ nam màu xanh, nữ màu đỏ) và yêu cầu “Mỗi người hãy nhớ lại và ghi vào thẻ màu một điều mà mình muốn làm nhưng không làm được hoặc không được phép làm, chỉ vì mình là đàn ông hoặc đàn bà”. Sau đó, ghim các thẻ màu này lên bảng, chia vào hai cột khác nhau: Mong muốn này có thể Mong muốn này không thay đổi được (thuộc về thay đổi được (thuộc về khái niệm giới) khái niệm giới tính) Sau đó, phân tích phần lý thuyết như sau: Các nội dung chính của khóa tập huấn: Giới tính/giống: 1. Giới và giới tính 2. Xã hội hóa giới 3. Định kiến giới 4. Ba vai trò giới 5. Nhu cầu giới thức tế và nhu cầu giới chiến lược 6. Bình đẳng giới: kiểu hình thức, kiểu bảo vệ và bình đẳng thực chất Một khái niệm xuất phát từ môn sinh vật học, chỉ sự 7. Phân tích giới khác biệt giữa nam và nữ về mặt sinh học. Con 8. Dự án phát triển và khung lô - gíc người sinh ra đã có những đặc điểm về giới tính (bẩm sinh). Mọi người đàn ông hay đàn bà trên thế 9. Các câu hỏi lồng ghép giới trong dự án phát triển giới đều có những đặc điểm giới tính giống nhau (tính đồng nhất). Ví dụ: Mang thai là đặc điểm giới tính của phụ nữ. 8 9 - Tập huấn Giới và Dự án phát triển - - Hand out - Training on Gender and Development Project -
6. Giới: Yêu cầu một tham dự viên giải thích sơ đồ sau: (viết sẵn vào giấy Ao) Là một thuật ngữ xã hội học, nói đến vai trò, trách nhiệm và quan hệ xã hội giữa nam và nữ. Giới đề cập đến việc phân công lao động, phân chia nguồn lực và lợi ích giữa nam và nữ trong một bối cảnh xã Giới tính Giới hội cụ thể. (Nam và nữ) (Quan hệ xã hội giữa nam và nữ) Giới được hình thành do học và giáo dục, không đồng nhất, khác nhau ở mỗi nước, mỗi địa phương, - Đặc trưng sinh học. - Đặc trưng xã hội. thay đổi theo thời gian, theo quá trình phát triển - Bẩm sinh. - Do dạy và học mà có. kinh tế, xã hội. - Đồng nhất. - Đa dạng. Không thay đổi Thay đổi theo quá theo các thế hệ trình phát triển Ví dụ: Ví dụ: - Chỉ có phụ nữ mới - Phụ nữ có thể trở có buồng trứng. thành thủ tướng. - Nam giới mới có tinh - Nam giới có thể trùng. thành đầu bếp giỏi. Cần thay đổi để đạt BÌNH ĐẲNG GIỚI! 10 11 - Tập huấn Giới và Dự án phát triển - - Hand out - Training on Gender and Development Project -
7. XÃ HỘI HÓA GIỚI Thảo luận nhóm: Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ giới Phương pháp: Đặt câu hỏi cho tất cả thảo luận chung tại địa phương. “Các yếu tố nào ảnh hưởng đến các quan niệm về quy chuẩn và vai trò của nam/nữ?” Các yếu tố ảnh hưởng Ảnh hưởng Ảnh hưởng Ghi các ý kiến lên giấy Ao và cùng phân tích. tốt không tốt Xã hội hóa giới là quá trình nhập tâm từ những giá trị, niềm tin, quy chuẩn về vai trò, đức tính của Điều kiện kinh tế nam, nữ thông qua sự giáo dục, rèn luyện và thực hành. Quá trình này mang đậm nét văn hóa địa phương và có thể bị ảnh hưởng bởi những yếu tố Phong tục tập quán bên ngoài như chính trị, kinh tế, môi trường, truyền thông đại chúng, đặc biệt là giáo dục trong gia đình Giáo dục trong gia đình và nhà trường. Giáo dục mẫu giáo Cha mẹ Bạn bè Giáo dục trong nhà và người thân trường phổ thông Trường học Phong tục Chương trình vô tuyến tập quán Các yếu tố Các bài hát ảnh hưởng đến Tôn giáo quá trình Văn học Ca dao tục ngữ dân gian xã hội hóa Các hình thức về giới Trình độ nhận thức của giải trí Bài hát cán bộ Phương tiện truyền thông Trình độ nhận thức của Thể chế (Tivi, đài, sách, người dân xã hội báo, quảng cáo ) Các dự án của Chính phủ Quá trình xã hội hóa giới diễn ra liên tục, dần dần hình thành Các dự án của các tổ hai khuôn mẫu người nam và nữ với những quy chuẩn, giá trị chức khác khác nhau trong xã hội. 12 13 - Tập huấn Giới và Dự án phát triển - - Hand out - Training on Gender and Development Project -
8. ĐỊNH KIẾN GIỚI Thảo luận nhóm: Phương pháp: Phân tích những đức tính mà người nam giới mong muốn ở người phụ nữ và ngược Iại Thảo luận chung, yêu cầu cho ví dụ về các câu ca dao nói về vai trò của nữ, nam (trong đó thường hạ thấp vai trò của phụ nữ). Câu hỏi cho nhóm Câu hỏi cho nhóm nam giới: phụ nữ: Định kiến giới: Hãy liệt kê các đức tính Hãy liệt kê các đức tính mà các anh mong chờ ở mà các chị mong chờ ở Là những hệ thống tư tưởng văn hóa hay truyền người yêu hoặc người vợ người yêu hoặc người thống thấm sâu vào trong mỗi người, hình thành của mình, mỗi đức tính chồng của mình, mỗi những suy nghĩ mà mọi người có về những gì phụ được viết vào một thẻ đức tính được viết vào nữ hay nam giới có khả năng và loại hoạt động họ màu xanh. một thẻ màu đỏ. có thể làm. Từ đó, người ta đưa đến sự phân biệt giới mà trong đó vị trí, vai trò, hành vi, giá trị và thái độ của phụ nữ thường thấp kém hơn nam giới. Xã hội hóa giới và định kiến giới thể hiện trong ca dao, trong chuyện đời thường và trong các truyện cười Ví dụ: “Đàn ông rộng miệng thì sang, đàn bà rộng miệng tan hoang cửa nhà”. “Nhất nam viết hữu, thập nữ viết vô”. “Đàn ông nông nổi giếng khơi, đàn bà sâu sắc như cơi đựng trầu”. “Con gái giống cha giàu ba Sau đó, để cả lớp phân tích các thẻ ý kiến, chúng ta sẽ họ, con trai giống mẹ khó nhận ra rất nhiều các định kiến giới của nam giới và nữ ba đời ”. giới tại địa phương mà chúng ta cần phải thay đổi. 14 15 - Tập huấn Giới và Dự án phát triển - - Hand out - Training on Gender and Development Project -
9. VAI TRÒ GIỚI Thảo luận nhóm lần 1: Phương pháp: Phân tích vai trò của phụ nữ và nam giới tại địa phương Phân tích ba vai trò giới, sau đó thảo luận nhóm về vai trò giới tại địa phương. Vai trò Phụ nữ Nam giới Vai trò giới: - Đi cấy - Đi cày Là những công việc và những hoạt động cụ thể mà Vai trò sản xuất - - phụ nữ và nam giới hiện đang làm trong thực tế. Thông thường, đây là những công việc mà xã hội - Chăm sóc con cái thường trông chờ ở mỗi cá nhân với tư cách là đàn Vai trò nuôi dưỡng, tái sản xuất sức - Nấu ăn - Xem ti - vi ông hay đàn bà. Ví dụ: phụ nữ làm cô nuôi dạy trẻ, - lao động - Giặt giũ nam giới làm lãnh đạo. - - Đi họp Vai - Tổng vệ sinh chung V a i Vai trò cộng đồng - Tổ chức lễ hội trò sản xuất: - Thăm hỏi người ốm Lao động kiếm trò nuôi dưỡng, tái - Dự tiệc - sống, sản xuất, có sản xuất sức lao động: - thu nhập, làm kinh Phân Chăm sóc và tái tạo sức lao tế. biệt 3 vai động (ví dụ như việc nội trợ, trò giới việc chăm sóc con cái, chăm Vai nom người ốm). Đây là các trò cộng đồng: “việc không tên”, không Các sinh hoạt trong cộng được trả công và thường đồng, vệ sinh thôn xóm, đi do phụ nữ phải đảm thăm hỏi, dự các đám cưới, nhận. Vai trò này rất công tác hòa giải Trong vai cần thiết nhưng ít trò này, nam giới thường tham được xã hội đánh Tổng kết và nhấn mạnh: gia và các công việc có giá trị, giá đúng mức. được trả công (như chỉ đạo tổ chức q Đàn ông thường tập trung vào vai trò sản xuất, các sự kiện ), còn phụ nữ thường kiếm ra tiền nên được xã hội coi trọng. phải đảm nhận các công việc kém giá q Phụ nữ đảm nhận cả ba vai trò, trong đó đặc biệt trị và không được trả công (như phải đảm nhận nhiều việc không tên, không được làm vệ sinh, thăm hỏi người trả công và không được xã hội đánh giá đúng mức ốm ). nên không được coi trọng. 16 17 - Tập huấn Giới và Dự án phát triển - - Hand out - Training on Gender and Development Project -
10. Thảo luận nhóm lần 2: Thảo luận nhóm nhỏ: Phân tích lịch ngày của phụ nữ và nam giới đã có Ghi mỗi nhận định sau vào một thẻ bìa màu, phát gia đình, rút ra kết luận về phân công lao động trong cho các nhóm nhỏ, yêu cầu từng nhóm phân tích gia đình từng nhận định sau về vai trò giới, phân tích tại sao nhất trí hoặc không nhất trí? Giờ Công việc Công việc của vợ của chồng 6h00 Ngủ dậy, vệ sinh cá nhân Đang ngủ 6h15 Nấu cơm, cho lợn ăn Dậy tập thể dục 6h45 7h00 7h15 - 1. Nam giới thường khôn 6. Phụ nữ nên làm các nghề - ngoan hơn nữ giới. ít có liên quan đến kỹ thuật. 21h00 Chuẩn bị nội trợ cho hôm sau Đi ngủ 2. Nam giới thường làm trụ 7. Việc phân công lao động 22h00 Đi ngủ cột trong gia đình. giữa nam và nữ phản ánh truyền thống của từng dân 3. Việc nội trợ bếp núc là tộc và nên duy trì. Phân tích về thời gian làm việc và thời gian nghỉ ngơi của vợ việc của đàn bà. và chồng, phân tích xem cần thay đổi gì trong việc phân công 8. Con trai cần được học cao lao động đó. 4. Nếu hai vợ chồng cùng đi hơn con gái. làm việc và cùng kiếm tiền, khi công việc gia đình đòi 9. Phụ nữ không nên giữ các Kết luận: hỏi thì sự nghiệp của người chức vụ lãnh đạo chủ chốt. Thời gian phụ nữ phải làm việc nhiều hơn, không có chồngnên được ưu tiên hơn. thời gian nghỉ ngơi và học tập, nâng cao năng lực. 5. Người đàn ông không bao giờ có thể chăm con giỏi bằng phụ nữ. 18 19 - Tập huấn Giới và Dự án phát triển - - Hand out - Training on Gender and Development Project -
11. Các kết luận: NHU CẦU GIỚI “Các nhận định trên là do định kiến giới. Các vai trò Phương pháp: giới có tính định kiến giới cần được thay đổi” Phân tích và thảo luận chung. 1 2 Mỗi con người dù là nam hay nữ đều có nhu cầu. Nhu cầu được đáp ứng là tạo điều kiện cho con người phát triển. Vai trò giới có thể được thay đổi thông qua: Vai trò giới là những quan niệm văn hóa - Giáo dục trong gia đình. xã hội đã được thống Nhu cầu giới: - Giáo dục trong nhà trường. nhất tại địa phương - Tác động của truyền thông. về chức năng của Là nhu cầu mà mỗi giới có nguyện vọng, yêu cầu - Quảng cáo. phụ nữ và nam giới được đáp ứng để thực hiện tốt vai trò của mình. Nhu mà tại địa phương đó cầu của nam khác nhu cầu của nữ và do nhiều yếu - Phát triển kinh tế - xã hội. được coi là thông tố khác nhau hình thành. Nhu cầu nảy sinh từ đời - Giao lưu văn hóa. thường và phù hợp. sống hàng ngày và thường góp phần củng cố phân - Rèn luyện, huấn luyện. công lao động theo giới. Nhu cầu giới Nhu cầu giới 4 3 thực tế chiến lược Vai trò của các thành viên Vai trò giới có thể (Còn gọi là lợi ích giới) trong gia đình phụ thuộc lẫn được thay đổi theo nhau. Vai trò sản xuất của thời gian, cùng với sự nam giới thường dựa vào vai phát triển của xã hội, Nhu cầu giới thực tế là Nhu cầu giới chiến trò tái sản xuất của phụ nữ. nhanh hay chậm tùy những nhu cầu có liên lược là những nhu Thường nam giới có thì giờ vào sự tác động tích quan đến cải thiện điều cầu giúp cho người rảnh rỗi để làm công tác cực của mỗi giới, mỗi kiện sống hiện tại nhưng phụ nữ thoát khỏi vị chuyên môn hoặc hoạt động cá nhân và toàn xã vẫn duy trì mối quan hệ lệ trí lệ thuộc, yếu chính trị là vì nguời vợ đã lo hội. thuộc của phụ nữ vào nam kém, làm thay đổi hết các công việc gia đình và giới (lệ thuộc về kinh tế, mối quan hệ bất chăm sóc con cái. trong việc ra quyết bình đẳng giữa nam định ). và nữ. 20 21 - Tập huấn Giới và Dự án phát triển - - Hand out - Training on Gender and Development Project -
12. So sánh giữa nhu cầu giới thực tế và nhu cầu giới Chú ý: chiến lược 1. Nếu một dự án giúp phụ nữ và nam giới thực hiện tốt hơn các vai trò vốn có của mình mà không làm Nhu cầu giới thực tế Nhu cầu giới chiến lược thay đổi thực tế phân công lao động theo giới thì đó chỉ mới đáp ứng nhu cầu giới thực tế. Nhu cầu trước mắt, ngắn hạn Nhu cầu dài hạn 2. Nếu dự án tạo điều kiện cho phụ nữ và nam giới thực hiện những công việc vốn được coi là của giới Đáp ứng riêng một số phụ Đáp ứng chung toàn bộ khác, giúp họ đổi mới các vai trò truyền thống của nữ và nam giới tại một địa phụ nữ và nam giới mình, qua đó thúc đẩy bình đẳng nam nữ thì đó là bàn nhất định đáp ứng nhu cầu giới chiến lược. Đáp ứng nhu cầu hàng Liên quan đến sự thiệt thòi 3. Việc đáp ứng một số nhu cầu giới thực tế có thể dẫn ngày (ví dụ: nhu cầu về của phụ nữ (ví dụ:thiếu đến thỏa mãn nhu cầu giới chiến lược. thực phẩm, nhà ở, thu giáo dục đào tạo, bị bạo lực nhập, chăm sóc sức khỏe) gia đình) Ví dụ: Việc có điện ở nông thôn không chỉ đáp ứng nhu cầu giới thực tế là thắp sáng mà còn giúp phụ nữ có thêm thông Dễ xác định dựa vào vai trò Không dễ nhận ra các tin thông qua đài và ti - vi. Nhờ đó, năng lực của phụ nữ sẽ hiện tại của nam và nữ nguyên nhân gốc rễ của được tăng lên. những thiệt thòi và hạn chế của phụ nữ Yêu cầu các tham dự viên phân tích: Vấn đề có thể được giải Vấn đề chỉ có thể được giải Các hoạt động sau hướng tới việc đáp ứng nhu cầu giới quyết thông qua việc cung quyết thông qua nâng cao thực tế hay nhu cầu giới chiến lược? cấp các đầu vào như nhận thức, giáo dục, vận lương thực, nhà ở động 1. Hướng dẫn phụ nữ nông 5. Tổ chức cho nữ cán bộ thôn về cơ cấu bữa ăn và công nhân viên học tập về Trọng tâm: Trọng tâm: thành phần dinh dưỡng. các quyền công dân. - Cả phụ nữ và nam giới - Khuyến khích cả phụ nữ và 2. Tổ chức các lớp học văn 6. Khuyến khích cả nam giới cùng tham gia và là người nam giới tham gia vào công hóa cho phụ nữ và nam giới và phụ nữ cùng đưa trẻ đi hưởng lợi từ dự án tác quản lý, lãnh đạo, nâng ở vùng cao. khám sức khỏe. - Cải thiện điều kiện sống cao năng lực để phụ nữ trở cho phụ nữ và nam giới. thành người lãnh đạo 3. Tổ chức câu lạc bộ các 7. Đào tạo kiến thức vi tính ông bố trẻ: hướng dẫn nam cho nam và nữ học sinh - Cải thiện vị trí của người phụ nữ về chính trị, kinh tế, giới chăm sóc trẻ sơ sinh. trung học cơ sở. văn hóa, xã hội. 4. Xây dựng nhà trẻ cho nữ 8. Chuyển đổi bếp đun củi công nhân trong nhà máy thành bếp đun ga cho các hộ Cơ bản không thay đổi Nâng cao năng lực cho họ đang làm việc để họ đỡ gia đình nghèo. được các vai trò truyền cả phụ nữ và nam giới, phải gửi con ở các nhà trẻ xa 9. Tập huấn về giới cho phụ thống giữa phụ nữ và cải thiện mối quan hệ nơi làm việc. nữ và nam giới. nam giới. giữa họ. 22 23 - Tập huấn Giới và Dự án phát triển - - Hand out - Training on Gender and Development Project -
13. BÌNH ĐẲNG GIỚI Phân tích 3 khái niệm bình đẳng giới Bình đẳng kiểu hình thức Cách làm: * * Bình đẳng kiểu bảo vệ Chia nhóm phân tích các tình huống sau, đồng ý * Bình đẳng thực chất hay không? Vì sao? Bình đẳng kiểu hình thức Cách · Coi nam và nữ như nhau, vì vậy đối tiếp cận này xử với họ như nhau; tạo gánh nặng · Không để ý đến sự khác biệt giữa cho phụ nữ, nam và nữ về mặt sinh học và sự buộc họ phải thể khác biệt do xã hội quy định (do định hiện mình theo kiến giới); cách của nam giới. · Cho rằng phụ nữ có thể tiếp cận các cơ hội như cách của nam giới. Bình đẳng kiểu bảo vệ · Nhìn nhận sự khác biệt *Do bị loại trừ trong một số giữa nam giới và phụ nữ cơ hội, phụ nữ bị mất hàng nhưng xem xét các điểm loạt các cơ hội khác. 1. Tại một trại giam, giám đốc trại giam ra quyết định ưu yếu của phụ nữ để đối xử *Củng cố khuôn mẫu về phụ tiên cho các nữ giám thị làm các công việc hành chính và khác biệt. nữ và không dẫn đến các không được phép tiếp xúc với các nam phạm nhân · Cản trở sự lựa chọn của biến đổi xã hội. phạm tội xâm hại tình dục. phụ nữ. Bình đẳng thực chất 2. Phụ nữ về hưu ở tuổi 55, nam giới về hưu ở tuổi 60. · Nhìn nhận sự khác biệt giữa nam và nữ về sinh học và sự khác biệt xã hội do lịch sử để lại. Phụ nữ không được làm việc trong các ngành độc hại. 3. · Chú ý đến bình đẳng trong pháp luật và bình đẳng trong thực tế. 4. Nữ công nhân không được đi làm đêm vì trên đường đi · Điều chỉnh các môi trường có ảnh hưởng tiêu cực đối với có thể bị xâm hại tình dục. phụ nữ. 5. Chỉ phụ nữ mới được nghỉ chăm sóc trẻ sơ sinh. Chú ý bình đẳng ở cả ba cấp độ: có cơ hội, tiếp cận được cơ hội, hưởng thụ từ cơ hội đó. 24 25 - Tập huấn Giới và Dự án phát triển - - Hand out - Training on Gender and Development Project -
14. Bình đẳng giới Là tình trạng (điều kiện sống, sinh hoạt, làm việc ) mà trong đó phụ nữ và nam giới được hưởng vi trí như nhau, họ có cơ hội bình đẳng để tiếp cận, sử dụng các nguồn lực để mang lại lợi ích cho mình, phát hiện và phát triển tiềm năng của mỗi giới nhằm cống hiến cho sự phát triển của quốc gia và được hưởng lợi từ sự phát triển đó. Bình đẳng giới trong thực tế là gì? qCon gái và con trai được ưa qPhụ nữ tham gia bình thích như nhau. đẳng với nam giới vào công việc quản lý, qPhụ nữ và nam giới cùng lãnh đạo. tôn trọng nhau, cùng chia sẻ, cùng bàn bạc và cùng qPhụ nữ phải được ra quyết định mọi công việc hưởng thụ đầy đủ như trong gia đình và xã hội. nam giới các lợi ích xã Nâng cao vai trò phụ nữ để đạt bình đẳng giới, tức là hội (thu nhập, sở hữu tạo cơ hội cho phụ nữ tiếp cận, sử dụng và kiểm qPhụ nữ và nam giới cùng tài sản, quyền lợi chính soát các nguồn lực: được học tập, bồi dưỡng về trị, phúc lợi xã hội, y văn hóa, khoa học, kỹ tế, giáo dục, nghỉ ngơi, thuật để nâng cao năng lực Nguồn lực kinh tế: vốn, vui chơi giải trí ). Nguồn lực thời gian: của mình. tư liệu sản xuất, nâng học tập và giải trí qXóa bỏ bạo lực và buôn qPhụ nữ và nam giới cùng cao thu nhập bán đối với phụ nữ. được sử dụng và kiểm soát các nguồn lực (vay vốn, kỹ qPhụ nữ không cam chịu thuật công nghệ, lao động, phân biệt đối xử trong Nguồn lực chính trị, xã Nguồn lực giáo dục giáo dục đào tạo, thông tin, gia đình và xã hội. hội: quyền ra quyết đào tạo: nâng cao đất đai ). định, thế lực, mối quan năng lực, trí tuệ, khả hệ xã hội năng sáng tạo 26 27 - Tập huấn Giới và Dự án phát triển - - Hand out - Training on Gender and Development Project -
15. PHÂN TÍCH GIỚI Một số công cụ phân tích giới Phương pháp: Câu hỏi Khái niệm Công cụ Phân tích và thảo luận chung. Phân tích giới: Ai đóng vai Vai trò giới Ba vai trò của phụ nữ và Là hoạt động nghiên cứu giúp chúng ta hiểu một trò gì? nam giới: ai đóng vai trò cách cặn kẽ về thực trạng tình hình của nam giới và nào chính? phụ nữ cũng như mối tương quan giữa họ, các hạn chế, nhu cầu và mối quan tâm của họ. Kết quả phân tích giới rất cần thiết cho việc xây dựng các chính sách Ai làm cái Phân công Thông tin về các hoạt một cách hiệu quả, vì phân tích giới sẽ chỉ rõ nguyên gì? lao động động và thu nhập nhân của hiện trạng bất bình đẳng giới. Ai có cái Tiếp cận và Thông tin về tiếp cận và gì? Ai kiểm soát kiểm soát (ai là chính?): quyết định nguồn lực Ai ra quyết định? cái gì? Vị trí của Vị trí chính Thông tin về vị trí của nữ so với trị xã hội nữ so với nam (thấp hơn nam trong hay bằng nhau?) xã hội như thế nào? Ai có Nhu cầu giới Phân tích nhu cầu giới những nhu thực tế và thực tế và chiến lược của cầu gì? Nhu nhu cầu giới từng hoạt động, cách đáp cầu đó chiến lược ứng các nhu cầu đó? được đáp ứng như Mục đích của phân tích giới: thế nào? Tạo sự công bằng và bền vững trong việc ra quyết định giữa phụ nữ và nam giới. 28 29 - Tập huấn Giới và Dự án phát triển - - Hand out - Training on Gender and Development Project -
16. Ví dụ 1: Phân tích sự phân công lao động trong gia đình GIỚI TRONG DỰ ÁN PHÁT TRIỂN NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA MỘT DỰ ÁN PHÁT TRIỂN Stt Các công việc Bố và Mẹ và trong gia đình con trai làm con gái làm Dự án phát triển là gì? q Tập hợp mục đích và mục tiêu 1 Nấu cơm ´ q Sự kết hợp của các hoạt động để tạo ra kết quả và đạt mục tiêu 2 Giặt giũ quần áo ´ ´´ q Thời gian bị giới hạn 3 q Nguồn lực bị giới hạn: nhân lực, vật tư, thiết bị, tài chính q Cơ hội để nâng cao năng lực cho các cá nhân và tổ chức q Phân tích những điểm cần thay đổi! Nội dung cơ bản của một dự án phát triển được tóm tắt trong khung lô - gíc (còn được gọi là Khung diễn giải). Khung lô -gíc Ví dụ 2: Phân tích vai trò ra quyết định trong gia đình thường gồm 4 cột và được trình bày như sau: Khung lô - gíc của dự án Stt Các công việc Vợ Chồng cần ra quyết định trong Nội dung Các Phương tiện/ Các gia đình chỉ số đo nguồn thẩm định giả định 1 Mua thức ăn hàng ngày ´ Mục đích phát triển (lâu dài) 2 Mua sắm các đồ đạc ´ ´´ quan trọng Mục tiêu dự án (mục tiêu cụ thể) 3 Quyết định số con ´ ´´ Đầu ra/kết quả của dự án 1/ q Phân tích những điểm cần thay đổi! Các hoạt động 2/ 3/ 30 31 - Tập huấn Giới và Dự án phát triển - - Hand out - Training on Gender and Development Project -
17. CÁC CÂU HỎI LỒNG GHÉP GIỚI TRONG DỰ ÁN PHÁT TRIỂN Mục đích phát triển: Khẳng định việc cải thiện hiện trạng mà nhóm đối tượng muốn đóng góp vào. Dự án nhằm hướng tới mục đích phát triển nhưng 1 không nhất thiết phải đạt được mục đích phát triển sau khi dự án Nam và nữ kết thúc. tham gia thế Mục tiêu dự án (mục tiêu cụ thể): nào vào giai đoạn đánh giá Khẳng định các thay đổi cần thiết của một nhóm người để góp hiện trạng? phần đạt được mục đích phát triển. Dự án phải đạt được mục tiêu dự án sau khi dự án kết thúc. 5 2 Mục tiêu nào Liệu các thay Đầu ra/kết quả của dự án: quan trọng đổi có gây ảnh nhất cần đạt để Các đóng góp cần thiết để đạt được mục tiêu của dự án. Nó là các hưởng gì đến thỏa mãn nhu kết quả của các hoạt động do các cán bộ dự án thực hiện với nguồn các bên liên cầu của nam lực cho phép của dự án. quan (tách biệt hay nữ? Các hoạt động: nam và nữ)? Một Là các hành động nhằm đạt được các kết quả của dự án. Các cán bộ số câu hỏi quản lý và thực hiện dự án có trách nhiệm đảm bảo việc thực hiện lồng ghép giới đúng đắn các hoạt động này. trong giai đoạn Các chỉ số: đánh giá hiện Để đo đạc định tính hoặc định lượng các kết quả thu được. Một chỉ trạng và thiết kế số phải thể hiện rõ người liên quan, số lượng, chất lượng, thời gian dự án và địa điểm. Chỉ số phải có ý nghĩa, cụ thể, chính xác, có tính thực tế (có thể đạt được) và đặc biệt là phải đo được với điều kiện kỹ 3 thuật sẵn có. 4 Phương tiện/nguồn: Các mục tiêu đó Có hy vọng là các để giải quyết Chỉ rõ số liệu có thể lấy ở đâu để kiểm tra xem mục tiêu đã đạt được nhóm đối tượng ở mức nào? Ví dụ: các báo cáo, số liệu thống kê, số liệu tập huấn nhu cầu giới hưởng lợi (tách thực tế hay nhu Các giả định: biệt nam và nữ) cầu giới chiến tham gia tích cực Mô tả các điều kiện cần có để dự án có thể thành công, kể cả các lược? để đạt được mục hoàn cảnh có thể xảy ra ngoài sự kiểm soát của dự án. Nếu các giả tiêu đặt ra hay định tốt không được thỏa mãn, có thể có các rủi ro ảnh hưởng đến không? sự thành công của dự án. Vì vậy, các điều kiện giả định này phải được giám sát chặt chẽ khi thực hiện dự án. 32 33 - Tập huấn Giới và Dự án phát triển - - Hand out - Training on Gender and Development Project -
18. 2 Ai là người ra quyết định chủ yếu trong khi thực hiện dự án 3 1 (tách biệt nam và nữ)? Ai tham gia Ai trong ban vào thực hiện quản lý dựa các hoạt động án (tách nào của dự án biệt nam và (tách biệt Một số câu nữ)? nam và nữ)? hỏi lồng ghép giới trong quá trình theo Một số dõi, giám sát và đánh câu hỏi lồng 1 giá dự án 3 ghép giới trong giai đoạn thực Ai tham gia Dự án có đóng vào theo dõi, góp gì vào việc hiện dự án giám sát và làm thay đổi vai trò của đánh giá dự án 2 (tách biệt nam nam và nữ tại và nữ)? địa phương hay Ai là người được không? hưởng lợi chính từ dự án: năng lực, thu nhập, chất lượng cuộc sống (tách biệt nam và nữ)? Lựa chọn một số câu hỏi chính và thảo luận nhóm về dự án đang thực hiện tại địa phương, đưa ra giải pháp cải thiện để thúc đẩy bình đẳng giới! 34 35 - Tập huấn Giới và Dự án phát triển - - Hand out - Training on Gender and Development Project -
19. Tập huấn GIỚI VÀ DỰ ÁN PHÁT TRIỂN (Hand out: TRAINING ON GENDER AND DEVELOPMENT PROJECT) In ??? cuốn, khổ 16 x 22 cm tại Công ty ??? Giấy phép xuất bản số ??? do ??? cấp ngày ??? tháng ??? năm ??? In xong và nộp lưu chiểu tháng ??? năm ????