Phương pháp luyện dịch tiếng Anh (Phần 2)

Nội dung text: Phương pháp luyện dịch tiếng Anh (Phần 2)

1. PART TWO SELECTIONS FOR TRANSLATION A THE COLLOQUIAL STYLE CONTENTS 1. Selection One : James T. Farrell 2. Selection Two : Jerome David Salinger 3. Selection Three : Sinclair lewis 4. Selection Four : William Faulkner 5. Selection Five : John Dos Passos 6. Selection Six : Ernest Hemingway 7. Selection Seven : John Steinbeck 8. Selection Eight : Theodore Dreiser 9. Selection Nine : Jack London 10. Selection Ten : Jack London 109
2. SELECTION 1 Giving a final scrupulous part to his hair, he left his bedroom, and in the parlor, his mother examined him approvingly. "Yessir ! Um, the girl will be proud of her tall, handsome cake eater today" his father said, distracted from his Saturday Questioner. "I ain't gos any girl. I'm just going to walk down to the beach and see the fellows, " Don protested. "Old stuff !" Mr. Bryan snorted. "Nokidding !" Don said. "Now, Donald, do be careful, because these girls nowadays, they just are looking for husbands. And I won't stand for none of those fast, cigarette Smoking immoral girls stealing my son from me, " Mrs. Bryan said. She disconcerted him with a kiss. " I was young myself once, lad I know. You're going to see young girl, and don't try to kid an old duck like myself," Mr. Bryan said good - naturedly. "No kidding, I ain't got a girl, " Don said. " That's splendid, Donald. You listen to your mother and don't let any of these here fast living cabarelting girls get their hands on you. Yor're too young". "No kidding It's just that well , that I'm a lone wolf" (cf. JAMES T. FARRELL, Looking'Em Over) SELECTION 2 If you really want to hear about it, the first thing you'll probably want to is where I was born, and what my lousy childhood was like, and how my parents were occupied and all before they had me, and all that David Copperfield kind of crap, but I don't feel like going into it, if you want to know the truth. In the first place, that stuff bores me, and in the second place, my parents would have about two hemorrhages apiece if I told anything pretly personal about them. They're also touchy as hell. Besides, I'm not going to tell you my whole goddam autobiography 110
3. or anything I'll just tell you about this madman stuff that happened to me around last Christmas just before I got pretty run down and had to come out here and take it easy. I mean that's all I told D.B about, and he's my brother and all. He's in Hollywood. That isn't too far from this crumby place, and he comes over and visits me practically every weekend. He's going to drive me home practically every weekend. He's going to dreve me home when I go home next month maybe. He just got a Jaguar. One of those little Einglish jobs that can do around two hundred miles an hour. It cost him damn near four thousand bucks. He's got a lot of dough, now . He didn't use to. He used to be a regular writer when he was home. He wrote this terrific book of short stories, the secret Goldfish, in case you never heard of him. The best one in it was "The Secret Goldfish." It was about this little kid that wouldn't let anybody look at his goldfish because he'd bought it with his own money. It killed me. Now he's out in Hollywood, D.B, being a prostitute. If there's one thing I hate, it's the movies. Don't even mention them to me. (Cf. J.D. SALINGER, The Catcher in the Rye) SELECTION 3 He was conscious of her as an exquisite thing, and when he tried to impress his personality on her he spoke as awkwardly as a country boy at his first party: "Well, kinda hot to be working today". "Oh yes, it is hot. You cut your own nails, last time, did'nt you". "Ye-es, guess! must've" " You always ought to go to a manicure". " Yes, may be that's so. I " "There's nothing looks so nice as nails that are looked after good. I always think that's the best way to spot a real gent. There was an auto salesman in here yesterday that claimed you could always tell a fellow's class by the car he drove, but I said to him, " " Don't be silly," I says "The wisenheimers grab a look at a fellow's nails when they want to tell if he's a tin - horn or a reas sent." " Yeh, may be there's something to that. Course that is with a pretty kiddy like you, a man can't help coming to get his mitts done". 111
4. " Yes, I may be a kid , but I'm a wise bird, and know nice folks when I see um - I can read character at a glance and I'd never talk so frank with a fellow if I couldn't see he was a nice fellow". " I suppose you have a lot of fellows who try to get fresh with you". " Say, gee, do I! Say, listen, there's some of these cigarettestore sports that thank because a girl's working in a barber shop,, they can get away with anything. The things they say! But, believe me, I know how to hop those birds". I just give um the north and south and ask um, "Say, who you think you're talking to? " and they fade away like love's young nightmare and oh, don't you want a box of nail-paste? It wil keep the nails as shiny as when first manicured harmless to apply and lasts for days." (Cf. SINCLAIR LEWIS, Babbitt) NOTES Selection 1 A final scrupulous part Rẽ lại đường ngôi một cách cẩn thận lần chót. The parlor Phòng khách. Cake eater Thằng cu, đứa nhỏ (tiếng nói nựng của cha mẹ ) Distracted Bị làm cho đãng trí To see the fellows Thăm mấy thằng bạn To protest Phản đối Old stuff (Tiếng lóng) = ba cái lý do cũ rích ! (ý nói đây biết hết , đừng bày đặt dấu diếm ) To snort Khịt mũi thật mạnh Nokidding đừng đùa ! I won't stand for Mẹ không chịu Fast Phóng túng, bừa bãi To disconcert Làm bực mình Lad Chú nhóc, thằng con nít 112
5. To kid an old duck đánh lừa một thằng gìa bợm Good - naturedly Xởi nởi, vui vẻ That's splendid Thế thì tuyệt quá Fast - living Sống phóng túng Cabaretting Tối ngày say sưa ngoài quán To get one's hands on Chụp lấy, tóm lấy A none wolf Cu ky, chả có mà nào thèm ngó Selection 2 Lousy (tiếng lóng, phát xuất từ louse = con rận) ấm ớ bê bối nhăng nhít To be occupied Làm việc gì David Copperfield kind Ba cái loại kể truyện vớ vẩn theo kiểu of crap David Copperfield (D . C là tên nhật vật chính trong một cuốn tiểu thuyết nổi tiếng của Charles Dickens) Copperfield đóng vai trò của một adjective. To go into it Ði sâu vào việc đó (kể lể chi tiết về đời tư của tôi) That stuff Lời văn kể chuyện như thế Hemorrhages (Nghĩa đen là xuất huyết )tức học máu mồm. Apiece Dành cho mỗi người Touchy Rất kỵ, rất ghét And all Tiếng đệm kem theo (rất phổ thông trong đặc ngự Mỹ ) As hell Thấy mẹ, bỏ mẹ Goddam Mẹ kiếp, khốn kiếp Autobiography Tự truyện This madman stuff Một biến cố hết sức bê bối 113
6. I got gretty run down Tôi bi "sạc" cho một mẻ To take it easy Tỏ ra đứng đắn, đàng hoàng hơn Crumby Hắc ám, cà chớn Job Xe hơi To do Chạy Buck đô la Terrific Hay dễ sợ Kid Một thằng nhóc ti It killed me Ðọc sướng muốn chết! Prostitute Bán văn nuôi miệng Selection 3 Exquistite Tuyệt vời, hết sức xinh đẹp To impress his personality on Dùng cá tính của mình để gây ấn tượng her với cô ta Country boy Một chàng nhà quê Kinda Phát âm của từ "kind" Guess I must've (= I guess have) tôi nghĩ tôi đã làm việc ấy rồi Manicure Việc săn sóc móng tay, móng chân nói chung. To look after Chăm sóc To spot a real gent Xác định một người đàng hoàng Wisenheimers Người khôn ngoan Tinhorn Một tên cà chớn To come to get his mitts done đến sửa cắt móng tay A wise bird Một người không ngoan Nice folks Dân đàng hoàng Um Phát âm của từ them To read character Hiểu được bản chất 114
7. To get fresh with Dở trò tán tỉnh sàm sỡ Cigarettestore sports Mấy tên ăn chơi chuyên lượn quanh mấy hiệu thuốc lá To get away with anything Dụ dỗ bằng bất cứ cái gì To hop those birds Tổng cổ những khứa ấy đi To give um the north and south Làm cho chúng một trận ra trò To fade away like love's young Xìu như bánh tránh nhứng nước nightmare Nail - paste Kem thoa móng tay cho bóng Shiny Bóng To apply Bôi (kem) vào REMARKS Qua bài trích dẫn trên từ ba tác giả Mỹ nổi tiếng: Jamé T. Farrell, J.D. Salinger, và Sinclair Lewis, ta rút ra nhận xét sau đây về phong cách hội thoại (colloquial style). 1. Về mặt từ vựng: Thiên về sự việc sử dụng rất nhiều tiếng lóng (slangs) hay thành ngữ (idioms). Ví dụ : tinhorn, cigarettestore sports, wisenheimers, cake - eater, lone wolf v.v 2. Trong một câu nói: (Utterance) thường có rất nhiều tiếng đệm theo. Ví dụ: goddaam, damn, as hell, and all, and anything 3. Về mặt ngữ pháp: thường các quy luật ngữ pháp thông thường không được tôn trọng. Ví dụ : I says (ngôi thứ nhất lại có s sau động từ). There's nothing looks so nice as. (Đúng ra looks phải chuyển thành looking). Nails that are looked after good (Good dùng như một adverb, đúng ra phải dùng well). 4. Mô phỏng theo lối phát âm thực sự của ngƣời nói. Ví dụ : The things they saaaaasy ! I just give um the north and south. Well, kinda hot to be working today. SELECTION 4 115
8. "I don't know why you are trying to make me fire you, he says. "You know you could quit anytime and there wouldn't be any hard feelings between us" "Maybe that's why I dont quit, " I says " As long as I tend to my job, that's what you are paying me for. I went on to the back and got a drink of water and went on out to the back door. Job had the cultivators all set up at last. It was quiet there, and pretty soon my head got a little easier. I could hear them singing now, and then the band played again. Well, let them get every quarter and dime in the country; it was no skin off my back. I've done what I could, a man that can live as I have and not know when to quit is a fool. Especially as it's no business of mine. If it was my own daughter now it would be different, because she wouldn't have time to she'd have to work some to feed a few invalids and idiots and niggers, because how could I have the face to bring anybody there. I've too much respect for anybody to do that. I'm a man, I can stand it, it's my own flesh and blood and I'd like to see the colour of the man's eyes they would speak disrespectful of any woman that was my friend it's these damn good women that do it I'd like to see the good, church - going woman that's half as square as Lorraine, whore or no whore. Like I say if I was to get married you'd go up like a ballon and you know it and she says I want you to be happy to have a family of your own not to slave your life away for us. But I'll be gone soon and then you can take a wife but you'll never find a woman who is worthy of you and I says yes I could". (Cf . WILLIAM FAULKNER, The Sound and The Fury ) SELECTIONS 5 Two stout men and a lean man sit at a table by a window. The light of a zinc sky catches bright edged glints off glasses, silver ware, oystershells, eyes. George baldwin has his back to the window. Gus Mc Niel sits on his right, and Densch on his left. When the waiter leans over to take away the empty oystershells he can see through the window, beyond the graystone parapet, the tops of a few buildings jutting like the last trees at the edge of a clff and the tinfoil reaches of the harbor 116
9. litered with ships "I'm lecturing you this time, George Lord knows you used to lecture me enough in the old days. Homest it's rank foolishness, " Gus Mc Niel is saying " It's rank foolishness to pass up the chance of political career at your time of life There's no man in New York better fitted to hold office." "Look to me as if it were your duty, Baldwin ," says Densch in a deep voice, taking his tortoiseshell glasses out of a case and applying them hurriedly to his nose. The waiter has brought a large planked steak surrounded by bulwarks of mushrooms and chopped carrots and peas and frlled browned mashed potatoes. Densch, straightens his glasses and stares attentively at the planked steak. " A very handsome dish Ben, a very handsome dish I must say It's just this Baldwin as I look at it the country is going through a dangerous period of reconstruction the confusion attendant on the winding up of a great conflict the bankruptcy of a continent bolshevism and subversive doctrines rife America " he says, cutting with the sharp polished steel knife into the thick steak, rare and well peppered. He chews a mouthful slowly. "America” he begins again "is in the position of taking over the receivership of the world. The great principles of democracy, of that commercial freedom upon which our whole civilization depends are more than ever at stake. Now as at no other time we need men of established ability and unblemished integrity in public office, particulary in the offices requiring expert judicial and legal knowledge." (C.f. JOHN DOS PASSOS, Manhattan Transfer) SELECTION 6 It wasn't about anything, something about making punch, and then ws started fighting and I slipped and he had me down kneeling on my chest amd choking me with both hands like was trying to kill me and all the time. I was trying to get knife out of my pocket to cut him loose. Eveybody was too drunk to pull him off me. He was choking me and hammering my head on the floor and I got the knife out and opened it up and I cut 117
10. the muscle right across his arm and he let go of me. He couldn't have held on if he wanted to. Then he rolled and hung onto that arm and started to cry and I said: "What the hell you want to choke me for?" I'd have killed him. I couldn't swallow for a week. He hurt my throat bad. Well, I went out of there and there were plenty of them with him and some come out after me and I made a turn and was down by the docks and I met a fellow and he said somebody killed a man up the street. I said "Who killed him ?" and he said "I don't know who killed him but he's dead all right," and it was dark and there was water standing in the street and no lights and windows borke and boats all up in the town and trees blown down and everything all blown and I had had her inside of Mango Key and she was all right only she was full of water. So I bailed her out and pumped her out and there was a moon but plenty of clovels and still plenty rough and I took it down along; and when it was daylight I was off Eastern Harbor. (Cf. . E. HEMINGWAY, After the storm) NOTES Selection 4 To fire đuổi, tống cổ To quit Rời đi, bỏ việc, nghỉ việc Hard feelings Giận hờn, tình cảm sứt mẻ As long as I tend to my Chừng nào tôi còn thích Job Làm Cultivator Máy vỡ đất trước khi cày cấy To get every quarter and dime Vét xu, vét tiền (= quarter = đồng 25 xu, a dime = đồng 10 xu) It was no skin off my back Cũng chẳng làm tôi sầy sứt miếng da nào. Cũng chẳng nhằm nhò gì đối với tôi. Invalids Người tàn tật Idiots Bọn khùng điên Niggers Bọn da đen 118
11. To have the face Có mặt mũi nào Respect Tự trọng(nghĩa trong bài) Damn good Tốt thấy mẹ Good, church-going women Bọn đàn bà đạo đức chuyên đi lễ nhà thờ Square Ngon lành (tướng tá hấp dẫn) Whore đĩ, điếm To go up like a balloon Phồng lên như trái banh lông (khoái trí) To slave one's life away Làm như mọi cả đời Selection 5 Stout Mập ú Lean ốm cao A zinc sky Bầu trời đục như chì Brightedged glínt ánh lấp lánh ở các góc (kiếng đeo mắt) Silverware đồ bằng bạc Oystershells Vỏ sò Parapet Tường nằm ở góc lan can Jutting Nhô ra Cliff Bờ đá, đập đá Tinfoil reaches Vùng nước lấp loáng như giấy thiếc Littered with ships Tàu bè san sát nhau To lecture Lên lớp, giảng bài theo kiểu đàn anh Honest it's rank foolishness Phải nói thẳng đó là một sự ngu ngốc tột độ To pass up the chance Bỏ qua cơ hội To hold office Nhậm chức, đảm nhiệm một chức vụ Tortoise shell Gọng đồi mồi Case Bao kiếng To apply đeo lên Large planked steak Một tiếng bít tếch cặp chả lớn 119
12. Bulwarks of mushrooms Nấm rơm chất đầy xung quanh Chopped carrots Cà rốt xắt mỏng Frilled browned mashed potatoes Khoai tây nghiền màu nâu cuốn lại Handsome dish Một món ăn trông rất ngon mắt Reconstruction Tái tạo, xây dựng lại The confusion attendant on Sự hỗn loạn tiếp theo là do The winding up of a great conflict Một sự xung đột ngày càng trầm trọng Boshevism Bôn sê vích Subversive doctrines Những lý thuyết phá hoại Rife Tràn ngập Rare Tái ( thịt bò) Well peppered Cho tiêu rất vừa miệng To take over the receivership of được sự nhìn nhận To be at stake đang gặp nguy khốn Established ability Sự thanh liêm chưa hề bị hoen ố Judicial and legal Pháp lý Selection 6 Some thing about making punch Một chuyện cãi cọ gì đấy về cách thức làm món rượu punch To slip Trượt chân ngã He had me down Hắn đè lên người tôi To choke Bóp cổ To cut him loose để xô hắn ra To pull off me Lôi hắn ra khỏi người tôi To hammer đập đầu To open it up Bung dao ra To let go of me Buông tôi ra He couldn't have held on Hắn không làm sao tiếp tục (bóp cổ) được 120
13. He hurt my throat bad Hắn làm sưng cả cổ tôi To make a turn Quẹo sang ngõ khác To be down by the docks đi dọc xuống bến tàu He's dead all right Hắn chết thẳng cẳng There was water standing in the Có nước đọng vũng trên đường street Skiff Thuyền nhỏ To bail her out Kéo con thuyền ra To pump her out Xúc nước trong thuyền đổ ra Still plenty rough Biển còn khá động (sau cơn bão) SELECTION 7 Jim casey waited impatiently. The story did not continue Casy gave it a good long time to come out. "Well, what's he do with that shoat?" he demanded at last, with some irritation. "Huh? Oh!Well, he killed that shoat rigtht there, an' he got Ma to light up the stove. He cut out pork chops an'put'em in the pan, an'he put ribs an'a leg in the oven. He et chops till the ribs was done an'he et ribs till the leg was done. An'then he tore into that leg. Cut off big hunks of her an'shoved 'em in his mouth. Us kids hung around slaverin', an’ he give us some, but he wouldn’t give Pa none. By an' by he et so much he throwed up an' went to sleep. While he's asleep us kids an' Pa finished off the leg. Well, when uncle John woke up in the mornin' he slaps another leg in the oven. Pa says," John, you gonna eat that whole damn pig?" an' he says."I aim to, Tom, but I'm scairt some of her spoil 'fore I get her et, hungry as I am for pork. Maybe you better get a plate an'gimme back a couple rolls of wire." Well, sir, Pa wasn't no fool. He jus' let Uncle Jonh go on an 'eat himself sick of big an' when he drove off he hadn't et much more'n half. Pa says, "Whyn't you salt her down? " But 121
14. not Uncle John; when he wants pig he wants a whole pig an'when he's through, he don't want no pid hangin' around. So off he goes and Pa salts down what's left. Casy said, 'while I was still in the preachin’ spirit I'd a made a lesson of that an'spoke it to you but I don't do that no more what yous' pose he done a thing like that for?' "I dunno, "said Joad. " He jus' got hungry for pork. Make me hungry jus'to think of it. I had jus' four slices of roastin'pork in four years - one slice ever' Chiristmas". (C.f. JOHN STEINBECK, The Grapes of Wrath) SELECTIONS 8 In fact, Ratterer, who was really very fond of Clyde by now, more because of the way he looked and inquired and listened than because of anything Clyde did or said, kept nudging him with his elbow now and then, asking laughingly, "How about it, Clyde? Going to be iniated tonight?" and then smilling broadly. Or finding Clyde quite still and thinking at times, "They won't do more than bite you, Clyde". And Hegglund, taking his cue from Ratterer and occasionally desisting from his own self glorifying diatriber, would add: "You won't ever be de same Clyde. Dey never are. But we'll all be wid you in case of trouble" And Clyde, nervous and irritated, would retort: "Ah, cut it out, you two. Qui kidding. What's the use of truing to make out that you know so much more than I do ?" And Ratterer would signal Hegglund wigh his eyes to let up let up and would occasionally whisper to Clyde: "That's all right, old man, don't get sore. You know we were just fooling, that's all". "Oh ho, and depitcher of water de girl on the second floor doused on me as I went out," called Hegglund, laughing heartily. "And the big fat guy on the second floor that came to the door to see. Remember?" laughed Kinsella: "he thought there was a fire or a riot, I bet." 122
15. "And you and that little fat girl, Piggy. 'Member Ratterer?" squealed stried, laughing and chokong as he tried to tell of it. "And Ratteter's legs all bent under his load. Yoohoo!" yelled Hegglund "And de way de of ' em finally slidedown de steps". (Cf. THEODORE DREISER, The American tragedy) SELECTIONS 9 After hurrying and scurrying, much telephoning and bad language, a night session was held in Kelly's office. He had brought Danny Ward out from New York, arranged the fight for him with Billy carthey, the date was three weeks away, and for two days now, carefully concealed from the sporting writers, Carthey had been lying up, badly injured. There was no one to take his place And now hope had revived, though faintly. " You're got a hell of a nerve," Kelly addressed Rivera, after one look, as soon as they got together. "How do you know ? Ever see him fight?" Rivera shook his head. "He can beat you up with one hand and both eyes closed". Rivera shrugged his shoulders. "Haven't you got anything to say? " the fight promoter snarled. "I can lick him". "Well, you know Roberts. He ought to be here. I've send for him." When Roberts arrived it was patent that he was mildly drunk. Kelly went straight to the point. "Look here, Roberts, you've been bragging you discovered this little Mexican. You know Carthey's broke his arm. Well, this yellow streak has the gall to blow in today and say he'll take Carthey's place what about it?" " It's all right, Kelly," Cameron the slow response. " He can put up a fight" 123
16. "All right, "Kelly turned to his secretary. "Ring up Ward. I warned him to show up if I thought it worth while". Danny Ward arrived. Quite a party it was. His manager and trainer were with him. Greetings flew about, a joke here, a retort there, a smile or a laugh everybody. "So that's the guy" said Danny, running an appraising eye over his proposed antagonist. " How do you do, old chap". "What kindergarten did you get'm from?" asked Danny. "He's a good little boy, Danny, " Roberts defended. "Not as easy as he looks" "And half the house is sold already, " Kelly pleaded. "Then let's get down to biz" (Cf. JACK LONDON, The Mexican) SELECTION 10 Danny paused and calculated . "Of course, sixty five per cent of gate receipts, same as with Carthey. But the split'll be different. Eighty will just about suit me". And to his manager, "That's right?" The manager nodded. "Here, you, did you get that? ". Kelly asked Rivera. Rivera shook his head. "Well, it's this way," Kelly expostied "You're a dub and an unknown. You and Danny split, twenty percent goin ' to you, an'eighty to Danny. That's fair , isn't it, Roberts?" "Very fair, Rivera." Roberts agreed. "You see you ain't got a reputation yet". "What will sixty - five percent of the gate receipts be? " Rivera demanded. "Oh, may be five thousand, may be as high as eight thousand, " Danny broke in to explain. "Son something like that. Your share'll come to something thousand or 124
17. sixteen hundred. Pretty good for takin'a licking from a guy with my reputation. What d' ye say?". Then Rivera took their breaths away. "Winner takes all, " he said with finality. A dead silece prevailed. Danny exploded. "Why, you dirty little greaser! I've a mind to knock your block off right now." "Winner takes all," Rivera repeated sullenly. "Why do you stand out that way?" Danny asked. "I can lick you, " was the straight answer. "Look here, you little fool, " Kelly took up the argument. "You're nobody. But Danny is class. Nobody ever heard of you out of Los Angeles." "They will, " Rivera answered with a shrug, " after this fight." "You think for a second you can lick me ?" Danny blurted in. Rivera nodded. " You couldn't win from me in a thousand years," Danny assured him. " Then what are you holding out for? " Rivera countered. " If the money's that easy, why don't you go after it?" "I will, so help me!" Danny cried with abrupt conviction. "I'll beat you to death in the ring, my boy - you monkeyin' with me this way. Make out the articles, Kelly. " Winner takes all. I'll show this fresh kid a few." (Cf. JACK LONDON, The Mexican). NOTES Selection 7 To give it a long time to come out Casy ngưng lại rất lâu mà chưa kể tiếp Shoat Con heo (biến âm của "SOW") Irritation Bực bội To light up the stove Nhóm bếp, đốt lò Pork chops Mẫu thịt heo 125
18. Ribs Sườn (heo) Oven Bếp lò An' Biến âm của "and" Et Biến âm của "ate" Big hunks of her Những miếng thịt heo to tướng To shove 'em in his mouth Tộng chúng vào mồm Us kids Bọn con nít chúng tôi (đúng ra là : We kids) To slave Làm như mọi người By an' by (= by and by) có khi To throw up ói mửa, nôn ra cả To finish off the keg ăn hết luôn phần còn lại của chiếc đùi heo To slap Vồ lấy, vớ lấy I'm scairt (= I'm scared) tôi e rằng 'fore (= before) trước khi I get her et Tôi xực nó cho hết To eat himself sick of pig ăn thịt heo tới ngấy mới thôi Whyn't (= Why didn't ) To salt down Muối phần thịt còn lại He' through Anh ta đã ăn rồi The preaching sperit (= the preaching spirit) hứng lên muốn giảng đạo I dunno (= I don't know) Slices of roastin' pork Những miếng sườn heo nướng Sclection 8 To keep nudging him with his elbow Cứ lấy cùi chỏ thúc vào sườn anh Going to be initiated to night? Tối nay phá giới hả ?(đi chơi gái) To smile broadly Cười toe toét They won't do more than bite you Mấy ả không ăn thịt đâu ăn cá gì cậu đâu 126
19. To take his cue from được sự bày đầu, bày trò của To desist from his own Ngừng không sử dụng những câu câu self-glorifying diatribes chưởi có mục đích tự đề cao mình. Wid (= with) De (= the) Dey (= they) To cut it out Dẹp, câm mồm lại Quit kidding! Cấm không được đùa cợt gì nứa! To make out Khoe khoang, ra vẻ rằng To let up Tạm ngừng Old man Bồ tèo To get sore Chạm tự ái To fool đùa cợt Pitcher Bính nước To douse Tưới nước A fire Cháy nhà A riot Có loạn, có giặc I bet Tao cá như thế To squeal Kêu éc éc như heo To choke Mắc nghẹn Load Cái của nợ, nợ đời To slide down the stairs Dông xuống cầu thang Selection 9 Scurrying Chạy vạy khắp nơi Bad language Chửi thề Sporiting writers Nhà báo thể thao To lie up Nằm bẹp You've got a hell of a nerve Mày thật là gan trời! Thật là bạo phổi To lick (= to knock out) đánh gục 127
20. To beat you up đập cho mày sụm The fight promoter Người tổ chức trận đấu To snarl Gầm gừ Patent Rõ ràng Mildly drunk Hơi say To go straight to the point đi thẳng vào vấn đề To brag Ba hoa, khoác lác This yellow streak Thằng cà chớn The gall Can đảm, liều mạng To blow in Nổ, nói khoác To put up a finght đấu được đáy To ring up Gọi điện thoại To show up chương mặt ra Quite a party it was Đầy đủ ban bệ, bá quan văn võ The manager ông bầu Greetings flew about Chào hỏi búa- xúa Retort Đối đáp To run an appraising eye over Lươt mắt nhìn để đánh giá Proposed antagonist Dối thủ được đề nghị Old chap Bố, bố già A good little boy Thằng nhỏ khá lắm As easy as Ngon ăn, dễ nuốt Half the house Phân nửa số vé To get down tobiz Bàn vào công việc (bix = business) Selection 10 Gate receipts Số vé vào cửa The split Việc ăn chia Eighty will just about suit me Tôi phải lấy 80 phần trăm mới v Sid you get that Anh có hiểu không? To exposit Trình bày 128
21. Dub Một tên cắc ké, vô danh tiểu tốt Fair Công bằng Reputation Tiếng tăm To break in Xen vào Your share'll come to something Phần của mày sẽ vào khoảng like To take a licking from a guy được hân hạnh một võ sĩ tên tuổi như tao with my reputation đánh gục To take their breaths away Làm họ nín thở (vì kinh ngạc) To say with finality Nói chắc như đinh đóng vào cột To grevail Ngự trị To explode Nổi khung quát lên You dirty little greaser Thằng cắc ké bẩn thỉu I've a mind to knock your block Tao chỉ muốn đập vỡ đầu mày ngay bây giờ off right now Sullenly Lầm lỳ To stand out thay way Giở chưởng ra như vậy To take up the argument Nối tiếp cuộc tranh luận Danny is class Danny là dân "xịn" To blurt in Buộc miệng nói xen vào You couldn't win from me in a Còn lâu mày mới thắng nổi toa thousand years Then what are you holding out Thế thì sao mày chần chừ không nhận lời for? So help me? Mẹ kiếp Abrupt conviction Niền tin tưởng đột ngột Ring Võ đài You monkeyin' with me this Mày dám giỡn mặt với tao kiểu này way Make out the articles Thảo hợp đồng đi! 129
22. I'll show this fresh kid a few Tôi sẽ cho thằng ranh con này một bài học 130
23. B THE FORMAL STYLE CONTENTS 1. Selections One Teilhard de Chardin - The Man (Pierre Le Roy) 2. Selections Two The Imperfections of Science (Warren Weaver) 3. Selections Three The New View of Man in His Physical Environment. (Henry Margena) 4. Selections Four Man His Social Environment 5. Selections Five Man in Society (P.C. Obler) 6. Selections Six Philosophy and Psychology in Contemporary Thought (S.UJKo) 7. Selections Seven A Historian's Creed for Our Time (Hans Kohn) 8. Selections Eight Some Remark on Value and Greatness in Music (Leonard B. Meyer) 9. Selections Nine A Radically Empirical Aesthelic (John J.Mc Dermott) 10. Selections Ten The Origin and teachings of Ch'an and Zen Buddhism in Chian (Kevin O'Neil) 11. Selections Eleven The Dynamics of Economic Change (David E.Novak) 12. Selections Twelve Claude - Levi - Strauss (Octavio Paz) 13. Selections Thriteen The Science of Culture (Leslie A. White) 131
24. SELECTIONS 1 Père Pierre Teilhard de Chardin lived during a period of doubt and perplexity. He witnessed the modernist crisis, with the sacrifices it entailed, he was driven from his country by the injustice of political strife ; and when he reached manhood he was caught up in the terrible war of 1914. A few years later he saw the collapse in the heat of revolution of social structures to which centuries of history seemed to have given permanence. He was present when forces were let loose which were to lead to a second world war; he was in Peking when the atom bombs were dropped on Hiroshima and Nagasaki. It was his own fate to be misunderstood and condemned to silence, and to suffer torments that at times came near to overwhelming him . Like many others, he might well have retreated into his own solitary existence and abandoned his chosen field of activity, but his reaction was the exact opposite. In all that he did, as in all that he taught, there was no bitterness nor disillusioned cynicism, nothing but a constant optimism. Far from railing against the pettiness of men or the chaos of the world, he made it a rule never to assume tha presence of evil. And when he was unable to deny the evidence of his eyes, he looked not for the damning buy for the saving element in whtat he saw: a mental attitude that surely, if unexpectedly, provides the only road to truth. This optimism had much more than a temperamental basis it was a conviction rooted deep in thought. His scientific studies had taught Pere Teilhard that the universe has its own history: it has a past and it must be diercted towards some final goal. "From the smallest individual deltail to the vastest aggregations, our living universe (in commun with our inorganic universe) has a structure, and this structure can owe its nature only to a phenomenon of growth." The would with all its riches, life with its astounding achievements, man with th constant prodigy of his inventive power, all are organically integrated in one single growth and one historical process, and all share the same upward progress towards an era of fufillment. 132
25. (Cf.PIERRE LEROY S.J., Teilhard de Chardin: The Man, Lời tựa viết cho tác phẩm Le Milieu Divin) SELECTION 2 For recent researches, primarily by Dr. N. Goodman, have shown that, when strictly, examined. " the ability of induction to deal with a future case collapses; and since this is the only useful aspect of induction, we are faced by total collapse. Thus I must report to you that discouraging news has leaked out of the citadel of logic. The external walls appear as formidable as ever; but at the very center of the supposedly solid fortress of logical thinking, all is confusion. As practical tools, no one doubts the continuing value of the armaments. But in term of ultimate and inner strength, the revelations are as tounding indeed. The ultimate baisi of both types of logical thinking is infected, at the very core, with imperfection." Thus, one ends up by recalling Dr, Charles F. Kettering's characteristic warning "Beware of logic. It ai an organized way of going wrong with confidence." It is widely recognized that any natual event has a number of possible explanations. It has been dimonstrated that if a certain body of experience can be usefully interpreted through one particular theory, then there is always, in fact, an infinite number of other theories each of which will equally accommodate the same body of experience. There may be very important aesthetic reasons for preferring certain of the theories. Often, there is a tendency to accept, of the alternative explanations, the one which seems in some feneral sense to be "the most credible", and the "ultimate in criteria of credibility", says a recent writer, is scientific objectivity". Careful thinkers have for long been skeptical about the supposed objectivity of so called scientific facts. In the translator's preface to one of the master works. In the translator's preface to one of the master works of Poincare, George Bruce Halsted said a half century ago. "What is called" a knowledge of the facts "is usually merely a subjective realization that the old hypotheses are still sufficiently elastic to serve in some 133
26. domain; that is, with a sufficiency of conscious or unconscious omissions and doctorings and fudgings more or less wilful. (Cf. WARREN WEAVER, The Imperfections of Science)   SELECTION 3 The first, precise, and unconditial character of the laws of Newtonian dynamics or celestial mechanics with its suggestion that "reason applies to nature" the consequent rationalism of Kant and others, lost support insome quarters when physics turned its attehtion to the subjects of heat and themodynamics. Here was a field in which dynamic regularity was not the norm, its laws resulted, strictly speaking, as rare anomalies from the chaotic interplay of large numbers of molecules. The chief are of these discoveries began in the late 18th and extended through the first half of the 19th century, and the names associated with them are Lavoisier, Black, Counts Rumfood, Davy, Meyer, Joule, Carnot, and Clausius. Thermodynamics is the most empirical of the physical science. Its thorems are relations between an excssive number of exrimental variables, it thrives in a situation spurned by other branches of physics, namely, one in which more variables are used than are actually needed. Because its measured quantities are not logically independent, the rmodynamics formulas exhibit that well - know disfigurement by subscripts added to partical derivatives , an out - ward indication of its earthy stature, of its factbound significance. There are no neat and elegant second order differential equations with solutions representing the unique history of a thermodynamic system; the connection between formular and measurement is always em phasized. Nor are the basic laws very simple. The most embracing "law" is the quation of state; it is different for every substance and his extremely complicated forms for all real bodies. The contrast with Newton's law of universal gravitation is romarkable and is philosophically suggestive. Furthermore, even the greatest genaralizations encountered in this branch of science, the so - alled laws of thermodynamics, entere the scene as inductive in deductive conscquences of some simple and pervasive conjecture. Much ingenuity 134
27. has been lavished on the question whether they are as true as the laws of machanics, or whether they permit exceptions, and even now textbooks sometimes say that water can freeze on the store if you wait long enough. (Cf. HENRY MARGENAU, The New View of Man in His Physical Environnmen) NOTES Selection 1 a period of doubt and một thời kỳ đầy hoài nghi và băn khoăn perplexity Modernist crisis cuộc khủng hoảng của tinh thần hiện đại the sacrifices it entailed những sự hy sinh mà nó đem lại the injustice of political sự bất công của cuộc tranh dành quyền lực chính strife trị to be caught up bị vướng vào the collapse in the heat of sự độ sụp các cơ cấu xã hội trong khí thế cách revolution of social mạng sôi sục. (Nên lưu ý = the collapse of social structures structures in the heat of revolution) to give permanence đem lại sự cố định trường tồn Forces are let loose các thế lực đang được buông thả (muốn làm gì thì làm0 Condemned to silence bị buộc phải câm lặng to suffer torments that at chịu đựng những đau khổ dằn vặt đôi khi hầu như times Cameron near to đánh giục cả tinh thần ông. overwhelming him to retreat into his solitary rút lui vào cuộc sống cô độc của mình existense chosen field of activity lãnh vực hoạt động mà ông đã lựa chọn Reaction phản ứng Bitterness sự chua cay, chua chát Disillusioned cynicism thói ngạo đời phát sinh do bị vỡ mộng constan optimism một thái độ lạc quan thường xuyên 135
28. to rail against nổi lên chống lại, phê phán Pettiness sự đê tiện, nhỏ bé. Chaos sự hỗn loạn to assume the presence of cho rằng sự ác có hiện hữu. evil to deny the evidence of his chối bỏ điều mà chính mắt ông đã nhìn thấy eyes damning element một yếu tố để buộc tội saving element một yếu tố để cứu rỗi Unexpectedly một cách bất ngờ Temperamental basis có cơ sở trong tính tình rooted deep in thought cắm dễ sâu trong tư duy final goal cứu cánh tối hậu vastest aggregations những tập hợp to lớn nhất Inorganic universe vũ trụ vô cơ this structure can owe its phải nhìn cơ cấu này như một hiện tượng nature only to a Phenomenon of growth đang phát triển mới thấu hiểu được bản chất của nó Astounding achieve ments những thành tựu đáng kinh ngạc prodigy of inventive với những năng lực sáng tạo thiên tài powers Organiclly integrated hội nhập với nhau một cách hữu cơ Historical process tiến trình lịch sử upward progress một đà tiến đi lên an era of fulfillment một thời đại viên mãn hoàn bị Selcetion 2 Primarily chủ yêú là strictly examined khảo sát một cách nghiêm túc 136
29. Induction phép quy lạp (đi từ những trường hợp cá biệt để quy kết lại thành một nguyên lý tổng quát) to deal with a future case xử lý một trường hợp tương lai total collapse sụp đổ toàn diện Discouraging news tin tức gây nản lòng to leak out of rỉ ra, lọt ra từ Citadel thành trì Formidable ghê ghớm, gây khiếp đảm the supposedly solid cái thành trì được coi là vững chắc. fortress Confusion hỗn loạn Armaments vũ khí (ám chỉ môn luận lý học) in terms of ultimate and bàn đến sức mạnh nội tại và tối hậu của nó inner strength Revelations những sự khám phá, tiết lộ Astounding làm sững sờ, kinh ngạc infected with imperfection đã làm ô nhiễm bơi sự bất toàn at the very core ngay chính tại bản chất Characteristic warning lời cảnh cáo đầy ý nghĩa to demonstrate chứng minh a certain body of một tập hợp kinh nghiệm nào đó experience equally accommodate the cũng xử lý được, giải thích cùng một tập hợp kinh same body of experience nghiệm đó. aesthetic reasons những lý do mang tính chất thẩm mỹ of the alternative trong số những giải thích khác nhau explanations Crebible có thể tin được. the untimate in criteria of tiêu chuẩn tối hậu để có thể tin cậy được credibility 137
30. Scientific objectivity tính khách quan khoa học Skeptical hoài nghi the supposed objectivity tính khách quan theo giả định so-called scientific facts cái gọi là sự kiện khoa học Subjective realization sự nhận thức chủ quan Hypotheses các giả thuyết Elastic co dăn, linh động Domain lãnh vực a sufficiency of conscious những sự lược bỏ, điều chỉnh, cắt xén, dù là có ý ans dunconscious thức hay không, nhưng vẫn có thể chấp nhận omissions and doctorings được, mặc dù ít hay nhiều là do ý chí (câu này sẽ and fudgings more or less khó hiểu nếu sinh viên không nắm được nội dung wilful của toàn bài) Selections 3 Strict nghiêm xác, nghiêm túc Precise chính xác Unconditional vô điều kiện Character tính chất Newtonian dynamics môn động học của Newton celestial mechanics cơ học thiên thể reason applie to nature lý tính ứng dụng vào tự nhiên Consequent rationalism chủ nghĩa duy lý nối theo to lose support in some bị một vài giới không còn ủng hộ nữa quarters subjects of heat những đề tài về nhiệt Thermodynamics nhiệt động lực học dynamic regularity tính đều đặn của chuyển động Norm quy tắc strictly speaking nói một cách nghiêm túc 138
31. rare anomalies những dị thường hiếm hoi chaotic interplay sự tương tác qua lại hỗn loạn Molecules phân tử Empirical mang tính thực nghiệm physical sciences khoa vật lý học Theorems định lý Relations quan hệ Experimental variables những biến số thực nghiệm to thrive in phát triển, sinh sôi nảy nở to spurn miệt thị Measured quantities những đại lượng đo được logically independent độc lập về mặt luận lý Formulas công thức Disfigurement sự bóp méo partial derivatives đạo hàm (toán học0 outward indication một dấu chỉ bên ngoài earthy stature vị trí trần tục của nó ( chẳng có gì cao siêu như người ta tưởng) Factbound significance ý nghĩa gắn chặt vào sự kiện Neat mạch lạc, gọn gàng Elegant toa nhã, xinh đẹp second - order differential các phương trình vi phân bậc 2 equations Solustions các nghiệm số to represent biểu diễn được Connection sự tương quan the most embracing law quy luật tổng quát nhất the aquation of state phương trình trạng thái Substance thể chất, chất liệu Extremely complicated những dạng cực kỳ phức tạp 139
32. forms all real bodies tất cả các vật thể Contrast sự tương phản universal gravitation vạn vật hấp dẫn Plilosophically sugges tive có nhiều hàm súc gợi ý về mặt triết học Generalization tổng quát hoá to encounter gặp phải Inductive inferences những suy diễn mang tính quy nạp a large mass of experiments một số lớn những cuộc thí nghiệm Deductive consequences những hậu quả rút ra từ phép diễn dịch (diễn dịch là đi từ một nguyên lý tổng quát đến việc giải thích các trường hợp cá biệt, ngược lại phép quy nạp) a pervasive conjecture một ức thuyết bao trùm, tổng quát Ingenuity sự khéo léo , tinh xảo to be lavished on được trút như mưa xuống to permit exceptions cho phép có ngoại lệ Textbooks sách giáo khoa to freeze đông thành nước đá 140
33. NHẬN XÉT CHUNG về loại THE FORMAL style Nói thật chính xác thì qua ba Selectión ở trên, chúng ta vẫn chưa chứng kiến loại formal style ở cực điểm của nó, như đã từng bị George orwell phê phán và chế nhạo kịch liệt trong bài văn tiểu luận Politics and the English language. Rải rác xuyên qua ba selectión vẫn còn thấy dấu vết của phong cách văn học (literary style) trong việc sử dụng những hình tượng cụ thể để diễn đạt các khái niệm trừu tượng nhưng dù sao người đọc cũng có thể ghi nhận những đặc điểm sau: 1. Về mặt từ vựng, chữ dùng đại đa số là danh từ trừu tượng (abstract nouns) ít phổ biến trong phong cách hội thoại. Thí dụ: - temperamaental basis (selection1) - apually accommodate (selection 2) - aggregations (selection 1) - organically integrated (selection1) - factbound significance (selection 3) Chúng ta chỉ cần thử chuyển các thí dụ trên đây sang phong cách hội thoại (colloquial) thì sẽ thấy ý nghĩa dễ lãnh hội hơn nhiều. Thí dụ : "Tempe ramental basis " (nguyên câu trong selection 1) có thể viết lại thành : "He was oplimistic not only becausa his nature was but because his thinking convinced him of that." Hay là "equally accomodate" (trong selection 2) có thể nói một cách đơn giản hơn là "also explain". 2. Về mặt cú pháp, các nhóm từ mà Noun là trung tâm thường được kết cấu theo mô hình. Adverb - Adjeetive - Noun Thí dụ : - supposedly solid fortress (selection 2) adv adj N 141
34. - Extremely complicated forms (Selcection 3) adv adj N Một mô hình biến dạng của mô hình nói trên là : Noun - Adverd - N (Subjeet) Thí dụ : the contrast is philosophically suggetive (S3) N Adv adj Measure quantities are not logically sidependent (S3) N Adv Adj All are organically integrated (S1) Pr(N) Adv Adj Old hypotheses are sufficiently elastic (S2) N Adv Adj Các ngữ tuyến trong phong cách Formal thường chứa đựng nhiều mệnh đề chính, phụ, tròng tréo, đan quyện vào nhau một cách phức tạp, khiến người đọc đôi khi lúng túng không tim ra được ý chính nằm ở mệnh đề nào, thí dụ như câ chót trong Selection 2, hay hai câu chot của Selection 3. 3. Về mặt ngữ pháp, câuvăn trong phong cáh Formal thường tôn trong và đi sát các quy định luật ngữ pháp truyền thống, nghĩa là không xé rào đâm ngang như phong cách hội thoại. Riêng trong 3 election nói trên, ta thấy có một đặc ngữ pháp thường xuyên xuất hiện trong phong cách Formal, đó là thể thụ động (Passive Voice) được ưa chuộng hơn thế chủ động. Thí dụ : - It is wddely recognized that (selection 2) - It has been demonstrted that ( selection 2) - A certain body of experience can be usefully interpreted (selection 2) - More variables are used than (selection 2) - Much ingenuity has been lavished on (selection 3) - It must be derected towards (selection 1) 142
35. Behavior, conceived in an evolutionary sende, in of course a very dld phenomenon. It consists in adjust - ment processes involed in the relatinship of or-ganism and its environment, processes which are in certain respects fundamentally different from those internal to the organism which can be mediated by drrectly contiguous , or those which are involved in physico chemical interehanges with the en viron-ment. The clements of the problem of learning and even of culture are given at this internal level, that is there must be preception and, in some sense cognition inshort, self -direction ofbehavior, implying independence of the envirtionmeltal fluctuations, means goal-directedness, a tendency to attain or maintain what in some sense are optimal states in the relation of organism and environment. This is to say that far down on subhuman levels the set of behavioral between the organism and its environment come to constitute a system which must be distinguished from the internal physiological system of the organism and from the bichemical level of interchange. The behavior system is to be regarded as a system of control relative to the physiological system; it determines the location of the organism at different times, the relation to food supply, the level of exposure to various danger, and of course the relation to sexual objects essentila to sexual reproduetion. Again on subhuman levels beharioral interaction with other organisms. Particularly though by no means exclysively of the same species, is commonlace. It is into his context of the behavior of the organism as a system and of the interaction of the behavior systems of different organisms that the problem of the nature of the socio - cultural systems with which we are concerned must be fitted. We may presume that originally the behavior system was mainly instrumentasl to the needs of the organism in a physilogical sense. But certainly in the course of evolution its relative importance has grown, and the homeestatic mechanisms of the physiological system have become intertwined with the goal - directed mechanisms of the behavior system. Again, we may presume that instrumental behaviors have contained a larger 143
36. element of flexibility in the sense of sensitivity to environmental influences and hence capacity for learning, than have the more fundamental goal - orientations. (Cf. TALCOTT PARSONS, Main in His Social Environment) SELECTION 5 Nowhere has the effect of this scientific revolution been more sweeping than in what me have significantly come to call the behavioral and social sciences. Psychology, the study of human behavior, is now as statistics - ridden, as prone to predictions and controlled experiments as any of the physical or natural sciences. Similarlly echoing the vocabylary and aping the methodologies of the sciences of nature are the other so - called "sciences of man" - anthropology, socilogy, econnomics, history, and political science. The popularity of psychological jargon, the universal application of psychological tests and measurements and the continued imaginative hold on the public mind of the figure of the psychoanalyst and psychiatrist are symptom of modern psychology's impact on the conciousness of modern man. Moreovere, these symproms, however reflective they are of loose thinking pseudo - science or of a pervasive and sick introspection, are also capable of providing tremendously useful insights into human behavior Freudian psychology alone, for example, vields us an imaginative thought structure capable of interpreting experience in an exciting new way. It is only when Frend's structure is accepted as "reality" that serious error results. Discreetly used, aptitude tests, personality indexes, or even intelligence quotients, can give helpful clues to both the spychologist and the person cager for self - understanding. The situation of the social sciences in our time parallels that of poychology. For the most part even historians see them selves as scientists. In the notes that "science seems to many less a creative ethos and a manner of orientation than a Set of Science Machines, operated by technicians". Historians often amass facts without sufficient appreciation that their presuppositions help to selcect those facts and shape their organization. Convinced that they can present the "truth " about reality, 144
37. they forget that the web of facts they weave is women by themselves. When social scientists profess impartial objectivity we should remind them not only of the logical impossibility of their attempt, but also of Robert Bierstedt's remark that the "greatest thinkers have not been the neutral and objective ones, but those who have turned their biases to good account. behind every great sociologist there cociologist can ultimately escape the ethical and political consequense of his own approach to the problem of Society". (Of. PAUL C. OBLER, Man in Society) SELECTION 6 Personality research today applies concepts which were taboo only a short time ago. We quoted Murphy's statement to the effect that the "sense of personal identity" is the basis of personality. The problem of the ego and of consciousness, in their relation to the unconscious, of course, have come before the psychologist again and he can make but little progress without them. It is intersting to note that Jersild's recent book in educational psychology published under the title In Search of Self, opens with a long list of definitions of the self which he actually needed for his research. We find there the famous definition of William James: "the self is the totality of the subjective environment of man". "The self is the individuality as it is known to the individual.", "the keeper of the wareness" the self is reflective, "it is an object in itsself and can be both subject and object", it is both the knower and the known, it comprehends and is comprehended. The courage with which these psychologists approach the problem of the ego or the "inside", a problem which holds no promise of any precise solutions, brings them into touch with certain contemporary philosophic schools, notably. Exixtentialism. The psychology of personality makes existentialist statements. To define the meaning of Existialism is a notoriously diffcult task. But perhaps it is just the convergence between psychology and philosophy, so pronounced today, which can clarify it for us. The first existentialist book of the century, after Kierkegaare, was a "psychological" book. In the Psychology of Weltanschauung, published in 1919, Karl Jaspers argued that a true philosophy must 145
38. be an heroic philosophy. Its function is to discover values and to point out the road man should follow. Our generation, however, has not been given an heroic philosophy. For this reason the contemporary philosopher can only point out the various possibilities of man's relationship with his world. Through the study of these possibilities man can clarify his own possibilities. Through these possibilities, contemporary philosophy exemplifies the multiform human existence. Thus Jasper shows men types, that is in their various ways of life and in their struggles for a true and honest attitude towards life. Understanding these types, we can understand ourselves, our own existence. This is the psychology of Weltanschauung the help which the philosopher offers to the man who strives after existence and its crystallization is "psychological". (Of. SINAL UCKO, Philosophu and Psychology in Cxontemporary Thought) NOTES Selection 4 conceived in an evolutio nếu được quan niệm theo ý nghĩa tiến hoá nary sense (Darwin) = nếu nhìn từ góc độ của thuyết tiến hoá ( Darwin) to consist in bao hàm adjustment processes những quá trình tự thích ứng, tự điều chỉnh organnism sinh thể, sinh vật environment môi trường in certain respects về một vài phương diện fundamentally different khác về một cách cơ bản (về cơ bản là khác với ) those internal to the những quá trình nội tại trong sinh thể ấy organism to be mediated qua trung gian directly contiguous tissues những mô tiếp giáp trực tiếp với nhau physico - chemical sự trao đổi hoá lý interchange 146
39. the elements những yếu tố this internal level ở cấp độ nội tại như thế này perception tri giác cognition nhận thức self - direction of behaviour sự tự điều chỉnh của hành vi implying indepence of hàm ý có sự độc lập environmental fluctuations trong các thay đổi bất thường của môi trường goal - directedness tính chất hướng về mục tiêu a tendency to attain or một khuynh hướng nhằm đạt được hay duy trì maintain optimal states các trạng thái tối ưu far down on subhuman ngay ở trong các cấp độ rất thấp dưới cả cấp độ levels con người the set of behavioral tập hợp toàn bộ mối quan hệ của hành vi relations to constitute cấu thành to be distinguished from phân biệt với internal physiological hệ sinh lý nội tại system biochemical level of sự trao đổi ở cấp độ sinh hoá interchange a system of control một hệ thống điều chỉnh relative to the physiological tương đương với hệ sinh lý system location nơi chốn, địa điểm the level of exposure to mức độ có thể đương đầu với các loại nguy various dangers hiểm khác nhau sexual objects tối cần thiết cho việc tái sản xuất cá thể ( bằng cách giao phối) behavioral interaction sự tác động qua lại của hành vi 147
40. particularly thouth by no đặc biệt là trong cùng một chủng loại, mặc dù means exclusively of the không phải là tuyệt đối như thể same species this context of the behavior bối cảnh của hành vi socio - cultural systems các hệ thống văn hoá xã hội to presume giả định originally lúc đầu mainly instrumental chủ yếu là phục vụ cho in a physiological sense theo ý nghĩa sinh học in the course of evolution theo dòng tiến hoá relative importance tầm quan trọng tương đối homeostatic mechanisms các cơ chế nội cân bằng interwined gắn bó chặt chẽ goal - directed mechanisms các cơ chế được điều tiết hướng về một mục tiêu instrumental behavior những hành vi mang tính công cụ to contain chứa đựng a larger element of một yếu tố linh động, mềm dẻo lớn hơn flexibility sensitivity tính nhạy cảm environmental influences những ảnh hưởng của môi trường fundamental goal - các định hướng cơ bản hướng về mục tiêu orientations Selection 5 the effect hiệu quả this scientilic revolution cuộc cách mạng khoa học này sweeping triết để significantly một cách đấy ý nghĩa behavioral and social những môn khoa học xã hội và hành vi học 148
41. sciences psychology tâm lý học statistics - ridden cũng đầy rẫy những bản thống kê = cũng bị chi phối mạnh mẽ bởi môn thống kê học prone to predictions có khuynh hướng thiên về những dự đoán controlled experiments những cuộc thí nghiệm có kiểm soạt chặt chẽ natural sciences khoa học tự nhiên echoing lập lại, bắt chước aping bắt chước một cách nô lệ methodologies phương pháp luận anthropology nhân chủng học economics kinh tế học history sử học political science chính trị học popularity sự phổ thông psychological jargon các đặc ngữ chuyên môn của ngành tâm lý học universal application sự áp dụng phổ biến psychological tests các trắc nghiệm tâm lý measurements định lượng, đo lương the continued imaginative sự ám ảnh đầy tưởng tượng vẫn còn tiếp tục hold on the public mind tác động đầu óc của quần chúng psychoanalyst nhà phân tâm học psychiatrist nhà tâm bệnh học symptoms các triệu chứng impact ảnh hưởng consciousness ý thức reflective phản ánh loose thinking pseudo- một loại khoa học giả tạo, suy nghĩ hời hợt, science nông cạn 149
42. pervasive tràn lan, phổ biến sick bệnh hoạn introspection phép nội quan (tự mình quan sát tâm lý của mình) trenmendously useful in- những trí kiến cực kỳ hữu ích sights Freudian psychology tâm lý học của Fereud to yield ban cho animaginative thought một cơ cấu tư duy đầy sáng tạo tointerpret giải thích in an exciting new way một cách mới mẻ đầy phấn khởi discreetly used được sử dụng một cách thận trọng aptitude tests trắc nghiệm năng khiếu personality indexes chỉ số nhân cách intelligence quotients thông số thông minh helpful clues các chỉ dẫn có ích lợi eager for self under standing khao khát muốn hiểu biết về mình to parallel tương tự như a creative ethos một cảm thức sáng tạo a manner of orientation một cách thức định hướng a set of Science Machines một tập hợp các cái máy khoa học operated được điều hành technician chuyên viên kỹ thuật to amass chồng chất sufficent appreciation sự đánh giá đầy đủ presuppostitions các giả thuyết đi trước tiền giả định to shape their organization quy định cách sắp xếp (các dữ kiện) convinced tin chắc rằng the web of facts cái mạng lưới sự kiện to weave kết dệt nên 150
43. to profess tự cho rằng, tuyên bố rằng impartial objectivity một sự khách quan hoàn toàn không thiên vị the logical impossibilyty of sự bất khả thực hiện dự định của họ về mặt luận their attempt lý neutral trung lập, không có thành kiến to turn their biases to good chuyển các thành kiến của họ trở thành có lợi account (phục vụ được tốt cho nhu cầu hiểu biết) social philosopher triết gia xã hội ultimately tối hậu, sau cùng ethical đạo đức political consequences các hậu quả chính trị approach to the proble of cách tiếp cận nghiên cứu vấn đề xã hội. society Selection 6 personality research khảo cứu về nhân cách concepts các khái niệm taboo điểu cấm kỵ to quote trích dẫn to the effect that với ý muồn nói rằng the sense of personal cảm thức về tính đồng nhất của nhân cách (cảm identity thức mình là mình) the ego bản ngã consciousness ý thức the unconscious vô thức to make but litthe progress khó mà có thể tiến lên bước nào nếu không có without them chúng educational psychology tâm lý giáo dục a long list of definitions of một bản danh sách dài đầy các định nghĩa về the self bản ngã 151
44. the totality of the subjective toàn thể môi trường chủ quan enviroment individuality cá tính the keeper of the awareness người sở hữu ý thức mang tính phản ánh reflective an object đối tượng, khách thể subject chủ thể the knower người biết, năng tri the known đối tượng được biết, sở tri to comperhend thấu hiểu to approach the problem tiếp cận vấn đề the "insside" cái bên trong (tức bản ngã) to hold no promise of any không hứa hẹn sự giải quyết hay trả lời chính precise solutions xác to bring them into touch đã đưa họ đến chỗ tiếp xúc với with philosophic schools các trường phái triết học notably đặc biệt là exitentialism triết học hiện sinh existentialist statements những lời phát biểu mang tính chất chủ nghĩa hiện sinh notoriously difficult task một công việc nổi tiếng là khó convergence sự hội tụ, đồng qui pronounced nổi bật, được nhấn mạnh to clarify soi sáng Kierkegaard nhà thần học Ðan Mạch, cha đẻ của thuyết hiện sinh Weltanschauung thế giới quan (tiếng Ðức) an heroic philosophy một triết lý dũng cảm function chức năng 152
45. values giá trị to point out chỉ ra, vạch ra generation thế hệ various possibilities of những khả tính đa dạng của con người trong man's relationship with his mối quan hệ của hắn với cuộc đời world to clarify his own soi sáng các khả tính của chính mình possibilities to exemplify mô tả, biểu hiện multiform human existence cuộc hiện sinh đa dạng của con người man types các mẫu người various ways of life những phong cách sống khác nhau a true and honest altituder một thái độ thẳng thắn và đúng đắn đối với towards life cuộc sống to strive after existence cố gắng vươn đến hiện hữu crystallization sự kết tinh, tinh thể SELECTIONS 7 Historical consciousness of this sort is a rather recent phenomenon in the long development of the human species; it distinguishes modern civilization from all the rest of living nature. Prehistoric peoplé, aptly called in German geshchrchllose Volker, peoples without history, lived in the timelessness of natural time. Their stories begin with "Es war einmal," which means, "It will aways be so". Perhaps the ancient Hebrews were the first people strongly conscious of history: the past history of their tribe is to them always vividly present and continuous, at the same time tribal history broadens tinto the context of universal history. Probably it is only at this stage of time - awareness that we meet the phenomenon unknown to the rest of living nature, fear of death, and, coresponding to its, the promise of eternal life, of a new birth, of survival. But we should note that the messate of comfort brought by Buddha is that of a death which will not be followed by new birth. 153
46. In the nineteenth centyry historical consciousness Cameron fully into its own and became the domenant trait of the period. The revolutionary character of the period which started with the French Revolution and the rapid changes brought about by constant new discoveries and the unprecedented progrss of technology created a new consciousness of time as a dynamic and moving force. While the Indian felt at home in timelessness an the Greek believed in the fundamental identity, the semper idem, of historical events, mordern man became a conscious wanderer through time. Excavations and the interpretation of myths opened to him new dimensions of time. Through the law of evolution everything became subject to time, and thereby to history: religion, language, literature, art, institutions, science. This new historical consciousness Cameron upon men in such a sudden and overwhelming fashion that the Germans developed it into a philosophy of its own, a Weltanschauung, historicism, which in spite of its great achievements, brought great dangers. It les, in Hegel and his disciple Marx, to a metaphysicization of history, according to which theory the historical process itself is a rvelation of the divine; the divine is no longer the law and limit of everything historical but is identical with history. Everything now becomes historically neceesary. The German philosopher, Martin Heidegger, greeted in 1933 the National Socialist totalitarian state as historically inevitable, as seinsgeschichtlich, and stressed that the philosopher, "der Wissende," must there fore avoid moral indignation as inappropriate. (Of. HANS KOHN, A historian's Creed for Our Time) SELECTION 8 Three aspects of musical enjoyment may be distinguished: the sensuos, the associative characterizing, and the syntactical. And thoughr every piece of music involves all three to some extent, some pieces tend to emphasize one aspect and minimize others. Thus at one end of what isobviously a continuum is the immediate gratification of the sensuous and the exclamatory outburst of uncontrolled, pentup, energy. At the other end of the continuum is the delayed gratification arising out of the perception of and response to the syntactical relationships which shape and mold musical experience, whether intellectual and emotional. The associative may 154
47. function with the either. It may color our secsuous pleasures with thw satisfactions as to the probabilities of musical progress by characterizing musical events. For just as our estimate of the character of a theme or musical event shapes our expectations a s to how it will behave musically. And conversely, the way in which a musical event behaves - involves regular, deviant, or surprising progressions - influences our opinion as to its character. Thus the syntactical and characterizing facets of musical communication are inextricably linked . The question of the ordering of values still remains. Are the different aspects of musical enjoyment equally valuable? Is a piece of music which appeals primarily to sensuous - associative pleasure as good as one which appeals to syntactical - associative enjoyment? If we put the matter as crudely as possible - if we ask " is the best arrangement of the best pop - tune as good as Beethoven's Ninth Symphony?" then the answer seems easy. But if we but a similar question using less popular work and ask " is Debussy's Afternoon of a Faun ? " as good as the Ninth Symphony"? we have qualms about the answer. The difficulty is that, aside from the most primitive forms of musical emotional outburst and the most blatant appeals to the sensuous such as one finds in the sensuous such as one finds in the chepest pop-arrangements, there are no musical works of art in which syntacstical relationships do not play a significant role. Nor will it do to try to arrange musical works is order of their syntactical vấn đề. their sensuous - associative appeals. For even a work such as Debussy,s Afternoon of a Faun, which strongly emphasized the sensuous, is syntactically complex as complex, for instance, ad the first moverment of Mozart,s famous Piano Sonata in C major which is predominantly syntactical. (Cf. LEONARD B. MEYER, Some Remarkss on Value and Greatness in Music) SELECTION 9 The revolution in art is as embracing as that in science, and relative to the life of the person, a more immediate one. We should not underestimate the extenstion of modern art as a g eneral cultural attitude. Permeating our advertising, decorating our 155
48. living space, reconstructing our sense of sound, making hybrids of all the classical art forms, modern art is so pervasive an influence that even the most radical departure from the commonplace fails to cause any consternation. Has any culture heretofore found itself fostalgic for objects and experiences a decade or so removed in time but totally obliterated in experienced form? The reyolotion in primal shapes, colors, and textures wrought by the influence of modern art on industrial design in now so complete an aspect of our living that it would be difficult to single out a set of visual experiences which has not undergone out a set of visual experiences which has not undergone consederable transformatinon within a single revolution. In his essay on "the Man - Made Object" Gillo Dorfles refers to this characteristic as "formal instability." Coupled with the acknowledgement of such restless formal identily is the effort of man to create forms. Surrounded by what he has "made" and a ware of his ability to xhange its role as constitutor of reality. The shift from a denotative to a constitutive response to the world is rooted not only in modern techlology but in modern aesthetics as well. Morcover, the ingrained dependence of the visual and auditory senses is now experienced as inseparable from the sense of touch. The new art forms struggle against the conceptual domination of our traditional patterns of response. The art of assemblage, kinetic sculpture, and mixed media make the tactile experience central. Modern in theme, these art activities reinvoke the primitive affection for the hands and symbolically restate the case for Homo faber. No longer separate from his world like a spectator from a picture, modern man has slowly acknowledge the presence of an irreductible factor, how he formulates the environment becomes the environments itself. Recently this insight has been stated in cryptic form by Marshall Mc. Luhan as "the medium is the message." We should not, however, be so surprised at this claim, for early in our century the traditional stranglehold on the meaning of nature, exercised through figid conceptual models, was dramatically broken by the artistic revolution in the use of "media". Subsequently spurred on by the influence of the generic attitude known as "Dada," modern art assaulted the establisyhed aesthetich values: In art as 156
49. in science, the obviousness of common sense was rejected as a resource for creative work. "Nouns, "things," and the consensus of meaning rooted in an "objective" framework were now taken to be but abstractions from a distinctively personalized aesthetic. (Cf. JOHN J. Mc DERMOTT, A Radically Empirical Aesthtic) SELECTION 10 According to the Ch'an tradition , their school originated with certain teachings expounded by Gotama to Maha Kasyapa. This event was called "a transmission of the mind outside the written text." This occurred when gotama, teaching in a garden, levitated a flower. Only Maha kasyapa understood the significance of this acst to mean that there were techings that could not be transmitted through words or text. Buddhism, according to legend, was introduced into China at the beginning of th Christian era. Around A.D. 67, Emperor Ming of the Latter Han dynasty (A.D. 58-75) saw in a dream a golden man, with sunlight issuing from the back of his neck, fly through the air and land on earth. When the emperor asked a court scholar the meaning of this dream, he was told it represented an Indian Buddha. Ming dispatched an emissary to India to bring the Buddhist teachings back to China. The emissary returned to the Lo Yang court, accompanied by two Indial Buddhist monks and images of the Buddha and sutras. They were welcomed by the emperor and housed in the white. Temple. These monks then began to translate into Chinese a document called "The Sutra in 42 sextions". Bodhidharma recounted the story of Maha Kasyapa and the flower in the garden to his chief sutdent, Hui-K'O . Bodhidharma, the 28th Patriarch, had come to China as the first Ch'an Patriarch. After his death, Hui - K'O assumed lesdership of the school as the 2nội dung Patriarch. There followed Seng Tsan. Tao Hsin, and Hung Yen. After Hung's death, a schism split th Ch'an sect into the Northern and Southern Schools. The Northern School was headed by Shen - Hsiu (600-706) . This school taught the concept of gradual enlightenment based on the study of Buddhist 157
50. texts and meditation practice. The Southern school was headed by Hui - Neng (638-713) and taught belief in instantaneous enlightenment throught meditation, discarding all Buddhist writtings. Each of these men was considered the legitimate 6th Patriarch. Later, other schisms developed (Cf. KEVIN O'NEIL The Origin and Teaching of Ch'an and Zen Buddhism in China) NOTES Selection 7 Historical consciousness ý thức lịch sử một hiện tượng xảy ra Rather recent Phenomenon Khá gần đây Human species Loài người Modern civilization Nền văn minh hiện đại Prehistoric peoples Những dân tộc tiền sử Aptly Một cách thích hợp Geschichtlose Volker Những dân tộc phi lịch sử (tiếng Ðức) Timelessness Cõi phi thời gian Natural time Thời gian thiên nhiên (xem mặt trời, mặt trăng, sao ) Es war einmal Ngày xưa (tiếng Ðức) The ancient Hebrews Người do thái Cổ xưa Strongly conscious ý thức rất mạnh Tribe Bộ lạc Vividly present Luôn luôn tồn tại một cách sống động Continuous Liên tục Tribal history Lịch sử bộ lạc To broaden into the context Mở rộng ra để hội nhập vào với lịch sử thế giới of universal history Time - awareness ý thức về thời gian Fear of death Sợ chết 158
51. Corresponding to it Tương ứng vơi nó The promise of eternal life Sự hứa hẹn về một cuộc sống vĩnh cửu A new birth Sự tái sinh Survival Sự trường tồn The message of comfort Bức thông điệp để an ủi, xao dịu To come fully into its own Trưởng thành hoàn toàn Dominant trait đặc tính chủ đạo Revolutionary character Tính chất cách mạng Rapid changes Những sự thay đổi mau chóng Brought about by đem lại do Constant new dicoveries Những khám phá mới thường xuyên Unprecedented progress Sự tiến bộ không tiền khoáng hậu Technology Kỹ thuật New consciousness of time Một ý thức mới về thời gian Dynamic and moving force Một sức mạnh năng động The Indian Người ấn Ðộ To feel at home Cảm thấy thoải mái Fundamental identity Tính đồng nhất cơ bản Semper idem Luôn luôn là như thế (Latinh) Historical events Các biến cố lịch sử A conscious wanderer Một người lang thang có ý thức xuyên qua thời through time gian Excavations Những cuộc khai quật Interpretation Giải thích Myths Các huyền thoại New dimensions of time Những chiều kích mơí của thời gian The law of evolution Quy luật tiến hoá To become subject to time Bị lệ thuộc vào thời gian Thereby Do đó, như vậy Religion Tôn giáo 159
52. Language Ngôn ngữ Literature Văn học Art Nghệ thuật Institution định chế chính trị Science Khoa học To come upon men Xuất hiện ra với con người Sudden and overwhelming Một cách đột ngột và ào ạt fashion Weltanschauung Thế giới quan ( Tiếng Ðức ) Historicism Học thuyết duy sử Great achievements Những thành tựu vĩ đại Hegel Triết gia Ðức thế kỷ 19 Disciple Môn đồ, môn sinh Metaphysicization of his Siêu hình hoá lịch sử tory Historical process Quá trình lịch sử Revelation of the divine Sự khai mở dần dần những điều thuộc về thượng đế Historically necessary Tất yếu về mặt lịch sử Martin Heidegger Triết gia Ðức thế kỷ 20 National Socialist Nhà nước độc tài Quốc xã totalitarian state Historically inevitable Tất yếu về mặt lịch sử Seinsgeschichtlich Tất yếu về mặt lịch sử (tiếng Ðức, danh từ của M. Heidegger sử dụng ) Der Wissende Con người minh triết ( tương đương với le sage của Pháp và the wise của Anh) Moral indignation Sự phẫn nộ có tính chất đạo đức Inappropriate Không đứng chỗ , không thích hợp 160
53. NHẬN XÉT Selection 7 là một bài viết phê bình tính chất duy tâm trong giới sử học ở Ðức, do đó trong bài tác giả cố ý sử dụng nhiều thuật ngữ bằng tiếng Ðức, như geschicht lose Volker, Es war einmai, Weltanschauung, Seinsgeschictlich, der Wissende, càng làm tăng tính chất bác học của bài văn. Có một vài điểm cần nắm vững thêm để việc dịch đoạn văn trên được mạch lạc, sáng sủa hoàn toàn. 1. Thế giới quan của người Do Thái là một thế giới quan thấm nhuần tính chất tôn giáo, như phản ánh trong Thánh Kinh của họ . Quá trình lịch sử diễn ra trong thời gian và sẽ chấm dứt nơi ngày Tận Thế. Tác giả đoạn văn này, Hans Kohn muốn nói rằng, ý thức được thời gian là yếu tố chủ đạo của lịch sử, người Do Thái đã tạo ra cả một tôn giáo, vì chính sự "sợ hãi cái chết" (fear of death ) là nguồn gốc phát sinh ra " lời hứa về một cuộc sống vĩnh cửu" (the promise of eternal life). Sợ hãi cái chết chính là sợ hãi thời gian và cuộc sống vĩnh cửu là gì nếu không phải là sự phủ nhận thời gian? 2. Khi tác giả viết rằng: " Người ấn độ cảm thấy thoải mái trong cõi phi thời gian " ( the Indian felt at home in timelesness) ông muốn phê phán quan niệm nói chung về thời gian của người Ðông Phương. Cả quan niệm triết học của ấn Ðộ và Trung Hoa cổ đại đều nhấn mạnh vào tinh chất vòng tròn "chung phi phục thuỷ" của thời gian ( ấn Ðộ biểu tượng thời gian bằng biến cố lịch sử khi đi hết chu kỳ của nó thì lại sẽ lần lượt tái hồi trong một tương lai xa xăm nào đó. Sau này triết gia Nietzsche cũng có đưa ra một quan niệm tương tự. Người Hy Lạp cũng tin tưởng vào tính chất đồng tính cơ bản (Fundamental identity) của các biến cố lịch sử, như Hesiod đã trình bày trong cả tác phẩm Thần Luận (Theogony). Lịch sử con người cứ lần lượt đi từ chỗ huy hoàng, tốt đẹp xuống dần đến chỗ hỗn mang, rối loạn, đói khổ, chiến tranh để rồi lại bắt đầu một chu kỳ mới cứ thế miên viễn. Ðó cũng là một hình thái phủ nhận thời gian . 3. Khái niệm "siêu hình hoá lịch sử" (Metaphysicization of history) mà tác giả gán cho Hegel một cách hơi cưỡng bức và đặc biệt càng sai lầm nếu gán cho Marx. Ðúng ra Hegel chủ trương rằng quá trình đi lên, phát triển của lịch sử là quá trình phát triển của cái mà ông gọi là Tinh thần tuyệt đối. Tinh thần nay lúc đầu bị vong 161
54. thân và phải vượt qua một chặng đường dài để phục hồi tính chất bản lai của mình khi con người đã đạt đến tri thức tuyệt đối. Như vậy, nói một cách triệt để, chính Hegel đã tiêu diệt luôn cả Thượng đế của Thiên chúa Giáo khi đồng nhất ngài với lịch sử phát triển của tinh thần tuyệt đối. Trong số các sách vở viết về triết học Hegel bằng tiếng Anh, chúng tôi xin giới thiệu một tác phẩm của giáo sư Walter Kaufmann: "Hegel: A Reinterpretation" (A Doubleday Anchor Book, N.Y., 1965). 4. Martin Heidegger (sinh năm 1889) và triết gia nổi tiếng nhất ở Ðức trong thế kỷ 20, thường bị xếp vào nhóm triết gia hiện sinh vô thần cùng với Jean - Paul - Sartre ở Pháp. Kiệt tác của ông là quyển Sein und Zeit ( Hữu Thể và Thời gian ) xuất bản năm 1927. Tư tưởng của Heidegger hết sức rắc rối phức tạp, giới nghiên cứu Anh, Mỹ ít chú ý đến chỉ vì nối nói quá cầu kỳ, bí hiểm của ông. Thậm chí cả Hans Kohn, tác giả bài viết này, cũng hiểu rất phiến diện không ai trình bày tư tưởng của Heidegger đầy đủ hơn Alphonse de Waehlens, quyển " La Philosophie de Martin Heidegger" (Nhà xuất bản . Viện Cao Học Triết học thuộc Ðại học Công giáo Louvain, ấn bản lần thứ 3, 1948). Selection 8 Musical enjoyment Sự thưởng thức âm nhạc The sensuous Thuộc về cảm quan, cảm giác The associative - characterzing định chất liên tưởng The syntactical Cấu trúc, cơ cấu A piece of music Một tác phẩm âm nhạc To involve Liên quan, dính líu To some extent Trong một mức độ nào đó To tend Có khuynh hướng To emphasize Nhấn mạnh To minimize Giảm bớt, làm giảm nhẹ Continuum Trường liên diễn (một danh từ rút từ vật lý tương đối) Immediate gratification Sự thoả mãn trực tiếp, tức thời Exclamatory outburst Sự bùng phát đầy kích động 162
55. Uncontrolled Không kiềm chế được Pent - up energy Năng lực bị dồn ép, tích luỹ Delayed gratification Sự thoả mãn gián tiếp, bị trì hoãn To arise out of Phát xuất từ Perception Sự tri nhận Response Sự đáp ứng Syntactical relationships Các mối quan hệ cấu trúc To shape and mold Tạo hình, định hình Intellectual Có tính chất trí tuệ Emotional Thuộc về tình cảm To color Tô điểm, nhuộm màu Sensuos pleasures Những thích thú thuộc giác quan Satisfaction Sự thoả mãn Wish - fulfillment ước vọng được thực hiện Expectations Sự mong chờ, sự mong đợi Probabilities Những khả năng Musical progress Sự tiến bộ của âm nhạc Estimate Sự ước lượng, đánh giá Conversely Ngược lại Regular đều đặn, theo quy cách Deviant Lệch lạc, đi chệch ra ngoài Surprising Làm kinh ngạc Progressions Những sự tiến bộ, tiến triển Facets Những khía cạnh Musical communication Sự truyền đạt bằng âm nhạc Inextricably linked Gắn bó bất khả phân ly The ordering of values Trật tự xếp đặt các giá trị Equally valuable Có giá trị như nhau To appeal primarily to Có sức hấp dẫn chủ yếu là với As crudely as possible Càng mộc mạc thô sơ càng tốt 163
56. Arrangement Hoà âm phối khí Pop - tune Giai điệu nhạc pốp Ninth Symphony Bản giao hưởng số 9 Less popular work Một nhạc phẩm ít phổ thông hơn Afternoon of a Faun Buổi trưa của 1 thần hoang dã Qualms Bứt rứt, ray rứt lương tâm Aside from Nếu không thể Primitive forms Những hình thức sơ khai Musical - emotional out - bursts Sự tràn trào, tuôn trào biểu lộ tình cảm bằng âm nhạc The most blatant appeals Những kêu gọi, quyến rũ một cách trơ tráo nhất. Cheapest pop arrangements Những hoà âm nhạc pốp rẻ tiền To play a significant rale đóng một vai trò quan trọng To strongly emphasize Nhấn mạnh Movement Chương (nhạc) Piano Sonata in C major Bản xô - nát dành cho pianô cung Ðô trưởng Predominamtly syntactical Tính chất cơ cấu nổi bật Selection 9 Art Nghệ thuật (ở đây có ý muốn nói là hội hoạ) Embracing Bao trùm Relative Liên quan, liên hệ Immediate Trực tiếp To underestimate đánh giá thấp Extension Phạm vi ảnh hưởng General cultural attitude Thái độ văn hoá tổng quát To permeate Lan tràn, thấm nhập 164
57. Advertising Quảng cáo Decorating Trang trí Living space Không gian sinh hoạt( chữ rút từ Ðức ngữ "Lebensraum") Reconstructing Tái tạo The sense of sound Cảm thức về âm thanh Hybrids Những sinh vật lai giống Clasical art forms Những hình thức nghệ thuật cổ điển Pervasive Lan tràn, tràn ngập The most radical departure from Sự tách rời khỏi cái bình thường một the commonplace cách triệt để nhất consternation: sự cáu giận, bực bội Heretofore Cho đến bây giờ, trước đây Nostalgic Nhớ nhung, hoài cảm So removed in time Cách đây quá lâu Totally obliterated Hoàn toàn bị xoá sạch Experienced form Những hình thức được nghiệm sinh Primal shapes Hình thể cơ bản Textures Những kết cấu Wrought by được tạo nên Industrial design Thiết kế công nghiệp To single out Nêu lên, chọn lựa ra A set of visual experiences Một tập hợp các kinh nghiệm thị giác To undergo Trãi qua Considerable transformation Sự biến đổi đáng kể Formal instability Sự bất ổn định về hình thức Coupled with Cộng thêm vào đó Acknowledgement Sự nhìn nhận Restless formal identity Tính đồng nhất hình thái bất định surrounded by what he has "made": bị 165
58. bao phủ chung quanh bởi cái hắn đã tạo ra Character Tính chất, đặc tính At rapid intervals Một cách mau chóng To take seriously his role Trân trọng vai trò của mình As constitutor of reality Như kẻ cấu thành thực tại Denotative response to the Thái độ đáp ứng, xem cuộc đời như thể world đã được làm sẵn ra đó Constitutive response to the Thái độ đáp ứng, xem cuộc đời như do world mình cấu tạo nên Modern aesthetics Thẩm mỹ học hiện đại Ingrained dependence visual Sự lệ thuộc sâu xa thị giác và thính giác and auditory senses Inseparable Không thể tách rời The sense of touch Xúc giác Conceptual domination Sự thống trị có tính khái niệm Traditionla patterns of response Những khuôn mẫu đáp ứng theo truyền thống Assemblage Bố trí, xếp đặt Kinetic sculpture điêu khắc di động ( những đồ vật điêu khắc có thể di động được ) Mexed media Môi trường phối hợp Tactile experience Kinh nghiệm xúc giác Central Trung tâm cơ bản Theme Chủ đề To reinvoke Gợi lại The primitive affection Những tình cảm sơ khai nguyên thuỷ Symbolically Có tính cách biểu tượng To restate the case Phục hồi trường hợp Homo faber Con người dụng cụ, cộng cụ ( La tinh) 166
59. Spectator Khán giả To acknowledge Thừa nhận An irreductible factor Một yếu tố bất khả giảm trừ To formulate insight Thiết định, đặt định, tri kiến In cryptic form Một cách bí ẩn Medium Môi trường Message Thông điệp Claim Tuyên bố The traditional stranglehold Sự bóp nghẹt của truyền thống ( tác giả chơi chữ từ "stronghold" bằng cách thay "strong" bằng "strangle"= bóp cổ) To exercise Thực hiện Rigid conceptual models Những mô hình khái niệm cứng nhắc Dramatically broken Bị đập vỡ một cách hết sức hào hứng Media (số nhiều của "medium") Subsequently Kế tiếp, tiếp theo Spurred on được thúc đẩy Generic attitude Thái độ chung To assault Tấn công Established aesthetic values Những giá trị thẩm mỹ đã được thừa nhận The obviousness of common Sự minh bạch, rõ ràng của lương tri, ý sense thức thông thường. To reject Loại bỏ Resource Nguồn gốc, nguồn suối The consensus of meaning sự nhất trí về ý nghĩa An objective framework Một mô hình khách quan To be taken to be được xem như là Abstractions Những trừu tượng hoá Distinctively personalized Một thái độ thẩm mỹ rõ ràng là cá nhân aesthetic 167
60. Selection 10 The ch'an tradition Truyền thống Thiền To orfiginate Phát sinh, khai sinh To expound Trình bày Gotama Ðấng cố Ðàm (Thích Ca) Maha Kasyapa Maha Ca - Diếp A transmission of the mind Truyền tâm ấn ngoài giáo lý giáo lý văn outside the written text tự To occur Xảy ra To levitate a flower Giơ lên cao một đoá hoa ( niêm hoa) Signficance ý nghĩa Transmitted được truyền đạt Buddhism Phật giáo Legend Truyền thuyết Emperor Ming Hán Minh Ðế The latter Han dynasty Nhà Hậu - Hán Emperor Hoàng đế A court scholar Một học giả của triều đình To represent Tượng trưng An Indian Buddha Một vị phật ấn độ To dispatch Cử đi An emissary Sứ giả The Lo Yang court Triều đình ở Lạc Dương To accompany đi theo Buddhist monk Sư, Tăng (Phật Giáo) Images ảnh tượng Sutras Kinh điển Housed in Cho phép ở trong đền Bạch Mã The White Horse Temple Bồ Ðề Ðạt Ma 168
61. To recount Kể lại Chief student Ðại đệ tử Hui K'o Huệ khả, đệ nhị tổ Thiền tông The 28th Patriarch Tổ đời thứ 28 Sung Tsan Tăng Xán Tao Hsin Ðạo - Tín Hung Yen Hoằng Nhẫn Schism Sự chia rẽ, rạn nứt To split Chia đôi The Northern School Dòng thiền Bắc Phương (theo Thần tú) The Southern School Dòng thiền Nam Phương (theo Huệ Năng) Shen - Hsiu Thần Tú Gradual enlightenment Tiệm ngộ ( giác ngộ dần dần) Meditation practice Thực hành thiền quán Hui - Neng Huệ Năng, lục tổ của Thiền Tông Instantaneous enlightenment đón ngộ, (giác ngộ ngay lập tức) To discard Dẹp bỏ Legitimate Chính thức, hợp pháp SELECTION 11 In the economics of development, as in other areas, of economic theory, generalization is inescapable. Economists prefer to generalize in the form of abstract models. At their best these models identify the important grouwth variables, invite emprical verification, and open the door to more powerful theories of economic chage. Perhaps the most widely known scheme of theoretical genaralization is W.W. Rostow's. In this section's first article, Rostow explores the hypothesis that economic growth proceeds in several distinguishable temporal phases. The key statge is "take off", the period during which an economy attains self - sustaining 169
62. growth. Take - off generally follows the achievement of critical rates of growthin key scctors of the economy. A society that approaches take off is in Rostow's famework a society that has alreadly experienced basic strutural chages in its social and political environment. Rostow's approach is historical. H.J.Bruton prefers a deductive, non - institutional model. Moreover, his emphasis is upon the forces that support sustained economic growth after the econmy has emerged from the pre -industrialization stage. Although his formal argument centers upon so called mature economies his analysis of the ways to avoid abortive development is highly relevant to the central concerns of this book. Bruton's model is post - key - nesian. It concentrates unon the interrelationship between increases in capital stock and increases innatinal income as these occur in economiesundergotained growth depends on maintaining an appropriate ratio of caital stock to output. His mathematical mode of argument and the argument's abstraction from virtually all institutional data are characteristic ofmuch contemporary development theory. Gottgried Haberler, the author of the last essay in thissectin, dissents vigorously from some of the as - sumptions of contemporary development thory. Both empirically and logically, Haberler finds good reason to criticcize such concepts as disguised unemployment balanced growth, demonstration effects, and deteriorating terms of trade among the developing nations. Morcover Haberler believes that attachment to such doctrines has encouraged over sanguine expectations of state action and wasteful allocation of the slender resources of the poorer nations. (Cf. DAVID E.NOVAK, The Dynamics of Econmic Change) SELECTION 12 Levi Strauss takes a position on myth which is frankly intellectual, and he laments the modern predilection for attributing powers to affedtive life which it does not have. "It is a mistake to think that dear ideas can be born out confused emotions". He also criticizes the phenomenology of religion which tries to reducu to "unformed and ineffable feellings" intellectual phenomena which are only apperently different 170
63. from those of our logic. The supposed oppsition between logical thought and mythical thought reveals only our own ignorance: we know how to read a treatise of philolophy but we do not know how myths should be read. Certainly, we have a key, the words of which they are made up , but their meaning escapes us because language on myths occupies a place similar to the place the phonemic system occupies within language itself. Leyi - Strauss begins his argument with this idea: the plurality of myths, in alll times and all place, is no less notable than the repetition of certain processes in all mythic accounts. The same thing occurs in the universe of language: the plurality of texts is a result of the combination of a very small number of fixed linguistic elements. Likewise, mythical elaboration does not obey laws different from linguistic laws: selection and combination of verbal sighns. The distinction between language and speaking, proposed by F. de Saussure,is also applicable to myths. The former is synchronic and assumes a reversible time; the latter is diachronic and its time is irreversible. Myth is speech, its time refers to what happened and it is an unrepeatable utterance; at the same time, it is language a structure which is actualized each time we tell the story again. The comparison between myth and language lead Lévi - Strauss to search out the constituant elements of the former. Those elements connot be phonemes, morphemes, or "semantemes" for if they were, myth would be a language like other ones. The constituent units of myth are phrases or minimal sentences which, because of their position in the context, describe an important relationship between the different aspects, incidents, and characters of the tale. Lévi - Strauss suggests that wo call these units mythemes. (Cf. OCTAVIC PAZ Claude Lévi - Strauss) SELECTION 13 We many illustrate the development and the sequence of thesciences tin the accompanying diagram. In the center of the circle is man, aurrounded by events which influence is behavior in varying degrees, some intimate, some remote. From this point of viex, the advance of science has been more in the nature of expansion of scope than of growthor development. The cosmos lies everywhere about man. 171
64. Science, a particular way of a dealing with experience, appeared first in interpretations of a particular portion of our field of experience, namely, in astronomy, where phenomena are most remote and insignificant as determinants of human behavior. As science advances and expands, the anthropmorphic philosophy of animism recedes and contracts; as the concepts of natural law and determinism gain groud, the philosophy of free will retreats. The logical conclusion is, of course,to have the whole field of human experience embraced by the philosophy of science rather than that of animism . It is interesting, in this connection, to recall the words of the eminents Polish sociologist, Ludwig Gumplowicz, written many years ago. Modern natural science has successjully demonstrated that even the "human mind" is suject to physical laws But in the domain of social phenomena unchangeable natural laws have not been completely demonstrated. Between mental phenomena subject to the laws of matter and social world strode the conception of human freedom dustract and confuse. It seemed to order and control social relations accroding to its own choice. In the domain of mental phenomene, monistic natural science has in part demoustrated the uncodutioned sway of natural laws. Dualism, driven from his domain , has retired to the domain of social phenomena, whence it must be dislodged. We find the same view expressed by the great French social scientist, Emile Durkheim, in the Rules of Sociological Method. Since the law of causality has been verified in the other realms of nature, and since it has progressively extended its authority from the physicochemical world to the biological and from the latter to the psychological, we are justified in claiming that it is equally true of the social world and it is possible to add today that the researches under taken on the basis of this postulate tend to confirm it. There was a time when sentiments ralating to the things of the physical world opposed with equal energy the establisment of the physical sciences, because they , too, hada religious or moral character.We believe, therefore, that this prejudice, pursued from one 172
65. science to the next, will finally disappear also from its last retreat, sociology, leaving a free field for the true scientific endeavor. (Cf. LESLIE A. WIIITE, The Science of Culture) NOTES Selection 11 Economics of development Kinh tế học nghiên cứu, về sự phát triển Generalization Sự tổng quát hoá Inescapable Không thể tránh khỏi Economists Nhà kinh tế học Abstract models Những mô hình trừu tượng At their best Với những mô hình tốt nhất To identify Xác định được Important growth variables Những biến số phát triển quan trọng To invite empirical verfication Yêu cầu được kiểm chứng về mặt thực nghiệm To open the door Mở cửa cho, tạo điều kiện cho Widely known được nhiều người biết đến Scheme Mô hình Theoretical genaralization Sự khái quát hoá có tính chất lý thuyết W.W Rostow Một nhà lý thuyết kinh tế học người mỹ nổi tiếng, tác giả của cuốn sách đã trở thành kinh điển "The stges of Economic Growth" (nxb. Cambridge University Press, 1960) To explore the hypothesis Khảo sát một giả thuyết Economic growth Sự phát triển kinh tế To proceed Vận hành Distinguishable temporal phases Nhiều giai đoạn khác nhau theo thời 173
66. gian Thekey stage Giai đoạn mấu chốt Take - off Sự "cất cánh" ( trong lãnh vực kinh tế - danh từ của W.W. Rostow) Economy Nền kinh tế To attain đạt đến Self - sustaining growth Sự phát triển tự duy trì được Achievement Thành quả, kết quả Critical rates of growth Nhịp độ phát triển khẩn trương Key sectors Các khu vực trọng yếu Framework Mô hình Basic structural changes Những thay đổi cơ bản về cơ cấu Social and political environment Môi trường xã hội và chính trị Approach Cách tiếp cận, nghiên cứu Historical Mang tính lịch sử Duductive Có tính chất diễn dịch Non - institutional Trừu tượng, không lệ thuộc vào một định chế xã hội hay chính trị Emphasis Sự nhấn mạnh The forcrs Những lực lượng To support Nâng đỡ, ủng hộ Sustained econmic growth Sự phát triển kinh tế kéo dài, duy trì được To emerge Thoát ra khỏi Pre - industrialization stage Giai đoạn tiền kỹ nghệ Formal argument Lối lý luận hoàn toàn trừu tượng Te center upon Tập trung vào Mature economies Những nền kinh tế đã trưởng thành Abortive develoment Sự phát triển bị chết nửa chừng Highly relevant to Hết sức liên quan đến 174
67. central concerns Những mối quan tâm thiết yếu nhất Post - Keynesian Sau thời gian của Keynes Jonh Maynard Keynes là một nhà kinh tế học lỗi lạc, sinh năm 1883 (đúng năm Karl Marx qua đời) tác giả của cuốn sách lừng danh trong thế giới kinh tế học: "The General Theory of Employment, Interest, and Money" (Nxb, Harcourt and Barce, New York , 1964 ) To concentrate upon Tập trung vào Interrelationship Mối quan hệ qua lại Increases in capital stock Sự gia tăng về cổ phần tư bản Increases in national in- come Sự gia tăng lợi tức quốc gia To undergo Trải qua Basic structural shifts Những thay đổi cơ bản trong cơ cấu To depend on Tuỳ thuộc vào To maintain Duy trì Appropriate ratio Một tỷ số thích hợp Output Tổng sản lượng Mathematical mode of argument Lối lập luận theo toán học Abstraction Trừu tượng hoá Virtually Gần như, hầu như Institutional data Các dữ kiện thuộc về định chế xã hội hay chính trị Characteristic Tiêu biểu cho, đặc trưng cho To dissent Bất đồng ý kiến Vigorously Một cách mạnh mẽ Assumptions Những giả thuyết Empirically Về mặt thực nghiệm 175
68. Logically Về mặt lý luận To criticize Phê phán Disguised unemployment Thất nghiệp nguỵ trang Balanced growth Phát triển cân đối Demonstration effects Hiệu ứng của quảng cáo Deteriorating terms of Tỷ lệ trao đổi suy thoái Trade Dần Attchment Theo đuổi, sử dụng Doctrine Lý thuyết To encourage Khuyến khích Over - sanguine Quá lạc quan Expectations Những mối hy vọng Wasteful allocation Sự phân phối một cách phí phạm Slender resources Những nguồn tài nguyên èo uột NHẬN xét Selection 11 là một bài viết về lý thuyết kinh tế học tương đối hơi sâu và khó đối với những người không phải là chuyên môn. Bài này được trích trong một tuyển tập do David E. Novack và Robert Lakachman xuất bản ( Nhà xuất bản St. Martin's Press, New York, 1964) nhằm giới thiệu 3 lý thuyết của ba tác giả khác nhau nói về sự phát triển kinh tế. Lý thuyết của W. W. Rostow dựa nhiều vào lịch sử, lý thuyết của H. Bruton hoàn toàn căn cứ trên toán học, lý thuyết của Gottfried Haberler vừa căn cứ trên thực tế vừa căn cứ trên lý luận. Có một vài khái niệm cần được diễn giải rộng thêm. 1. Khái niệm " cất cánh" ( Take - off): Theo chính W.W. Rostow, sự phát triển kinh tế trải qua các giai đoạn như sau: xã hội truyền thống ( traditional society), những điều kiện mở đường cho giai đoạn cất cánh (preconditions for take - off),giai đoạn cất cánh ( take - off), giai đoạn đi đến trưởng thành (the drive to maturity), giai đoạn tiêu thụ hàng loạt với số lượng lớn (high mass consumption). Như vậy, theo định nghĩa của W.W. Rostow, giai đoạn cất cánh chủ yếu là sự phát triển thành công 176
69. mau chóng trong một số khu vực kinh tế giới hạn được áp dụng các kỹ thuật công nghiệp hiện đại ( the take - off consists, in essence, of the achievement of rapid growth in a limited group of sectors, where modern industrial techniques are applied). Ðứng về phương diện lịch sử, các khu vực kinh tế chủ yếu là khu vực dệt vải (conton textiles) ở Anh, Mỹ, công nghiệp đường sắt (railroads) ở mỹ, Pháp, Ðức, Canada, Nga, khai thác lâm nghiệp hiện đại (modern timber cutting) ở Thuỵ Ðiển 2. Khái niệm về "vốn cổ phần góp" (Capital stock). Một cổ phần (a share) (corporation) là một đơn vị sở hữu (nnit of ownership). Nếu một công ty cho phát hành một trăm cổ phần đồng hạng, thì mỗi cổ phần tượng trưng cho một phần trăm sở hữu công ty đó. Ðối với công ty trên, danh từ "capital stock" dùng để chỉ số vốn tính gộp lại tất cả các cổ phần đã được phát hành và giao cho công đông (stock holder) thì cổ đông có quyền bán cổ phần đó cho người khác. Một khi đã được phát hành, cổ phần toàn quyền được mua đi bán lại theo giá thoả thuận giữa người bán và người mua ( để hiểu thêm về vấn đề này, xin xem quyển Understanding Investment của Lucien F. Marion(Nhà xuất bản Washington University Press , 1967) 3. Khái niệm về " phát triển cân đối": (balanced growth) lý thuyết này theo Gottfied Haberler, cho rằng nếu một quốc gia kém phát triển muốn phát triển thì phải xông ngay về đằng trước thật nhanh thật xa, không có thể có kiểu phát triển nhỏ giọt và từ từ (There is no room for slow piecemeal improvement). Do sự thu nhập thấp và yếu kém về mãi lực lực ( sức mua) thị trường sẽ trở thành quá nhỏ nên không một ngành công nghiệp nào có thể phát triển nếu các ngành công nghiệp khác không được phát triển đồng bộ (Owing to the low income and lack of purchasing power, the market is too small to permit any one industry to expand unless all other expand at the same time) Gottfiels Haberler phê phán lý thuyết này. Ông cho rằng những người chủ trương nó quá đề cao tầm quan trọng của một vài nhà máy công nghiệp cơ khí khổng lồ và quên đi một sự kiện rằng sự tiến bộ trong công nghiệp thường là bị giới hạn do việc thiếu vốn, quản lý không đủ, thiếu nhân công và chuyên viên tài giỏi, chứ không phải do kích thước nhỏ bé của thị trường và hơn nữa có thể gia tăng kích thước này 177