Lịch sử Quân y ñoàn 559 – Bộ ñội Trường Sơn ðường Hồ Chí Minh (1959 – 1975) (Phần 2)

Nội dung text: Lịch sử Quân y ñoàn 559 – Bộ ñội Trường Sơn ðường Hồ Chí Minh (1959 – 1975) (Phần 2)

1. ðn đu 1970, theo yêu cu ca ðng y B Tư lnh quân khu Tr Thiên – Hu B Tư lnh 559, quyt đnh chuyn giao vin 68 cho chin trưng B4. T đĩ vin 68 thu dung điu tr cho TBB các đơn v quân đồn ch lc ca ta đã tng chin đu trên mt trn Tr Thiên – Hu và cha bnh cho nhân dân vùng mi gii phĩng thành ph Hu và vùng ph cn. Chương ba Quân y Trưng Sơn vươn lên hồn thành xut sc nhim v phc v chin đu gĩp phn đm bo giao thơng chi vin các hưng chin trưng đánh bi chin lưc “ Vit Nam hố chin tranh ” ca đ quc M thi kỳ 1969 1972. 105
2. I. Hot đng quân y trong chin dch vn chuyn mùa khơ 1969 1970. Thc hin ngh quyt B Chính tr và Quân u Trung ương v tình hình và nhim v mi trong giai đon trưc mt ca quân và dân hai min Nam – Bc nhm đánh bi ch trương “Vit Nam hố chin tranh” ca M, đng u B Tư lnh 559 xác đnh nhim v mùa khơ 1969 – 1970 ca ðồn là ht sc nng n và khĩ khăn, địi hi phi cĩ trình đ t chc chin đu cao và s n lc tht ln ca mi cán b, chin sĩ trong tồn ðồn thì mi cĩ th hồn thành đưc. Ngay sau hi ngh quân chính tháng 7 năm 1969, ðng u – B Tư lnh đã tp trung ch đo, đơn đc các lc lưng tích cc chun b, coi vic “hồn thành thng li nhim v chun b là mt na thng li trong chin đu”. Sau gn 2 tháng tp kt ra Bc ngh ngơi, an dưng, sc khe b đi đã đưc khơi phc, t l quân s chin đu đt 90%. Cơ quan tham mưu ðồn và các binh trm đã tranh th thi gian gii quyt mt s cơng vic ht sc cn thit trong khâu chun b như phân loi và điu xe vào các xưng sa cha, nhn xe b sung, xin ph tùng, nhiên liu, hàng hĩa, tip nhn quân b sung Các Cc thuc B Tng tham mưu, Tng Cc Hu cn lo đơn đc vic đáp ng nhu cu ca ðồn 559. Ch sau hai tháng, ðồn đã nhn đưc b sung 1.720 xe ơ tơ cho lc lưng vn ti và 1.181 xe ơ tơ các loi cho các binh chng khác, 154 máy các loi trong đĩ cĩ 60 máy húc, 54 xe và thuyn phĩng t, 40 máy đy, tồn b thit b cho 15 xưng tiu tu và nhng thit b b sung cho xưng đi tu Q300. Trên mt triu mét dây trn thơng tin ti ba và dây bc, 100 máy thơng tin vơ tuyn sĩng ngn và b đàm, 1000 máy đin thoi ðng thi nhn trên 2.000 lái xe và th sa cha, 1.500 y tá và dưc tá, hàng trăm k sư, bác sĩ, dưc sĩ đi hc, dưc sĩ trung hc, đưa quân s tồn ðồn lên đn 55.588 ngưi. ðưc s nht trí ca quân y Trung ương, ðồn 559 thành lp thêm 3 cơ quan tham mưu chuyên ngành: tham mưu tác chin, tham mưu vn chuyn, tham mưu cơng binh và mt văn phịng tương đương cp Cc. cp binh trm cũng t chc 3 ban tham mưu tương đương. V đa bàn hot đng, do vic gii th ðồn 500 nên các Binh trm ca khu 12, 14, 9, 27 đu đưc sáp nhp vào ðồn 559, kéo dài hành lang hot đng ca ðồn ra đn Qung Bình t đèo M Gi (đưng 12) qua Phong Nha (đưng 20) đn ngã ba áng Sơn (đưng 15) nơi xut phát đưng 10, xung đn Thch Bàn nơi xut phát đưng 16 – tt c chính din khong 150 km. Vi quyt đnh này, vic ch đo, ch huy vn chuyn ca ðồn 559 càng cĩ thêm thun li cho c phía trưc ln phía sau thng nht ch huy. Ngày 2 tháng 9 năm 1969, trong khi hàng vn cán b, chin sĩ ðồn 559 đang tp trung vào vic chun b nhp tuyn thì đau đn đt ngt hay tin Ch Tch H Chí Minh – lãnh t vĩ đi ca dân tc Vit Nam, ngưi Cha thân yêu ca các lc lưng vũ trang qua đi. 106
3. Tt c cán b, chin sĩ ðồn 559 dù đang hu phương hay đang trc tip cơng tác, chin đu trên tuyn đu đ tang Bác trong ni tic thương khơn t. Cán b, chin sĩ Pa Thét Lào và nhân dân các b tc Lào anh em dc hai bên hành lang tuyn Trưng Sơn hay tin Bác mt đã khơng qun mưa lũ dâng tràn đu tìm đn các cơ s đĩng quân ca ta đ chia s đau thương. Gia Trưng Sơn khơng th kim đâu ra nén hương thơm, b đi ta đành phi đi tìm nhng bĩ hoa rng đm nưc mưa dâng lên bàn th Bác đt v trí trang trng nht trong các hm trú quân. Khi theo dõi l tang qua máy thu thanh vào ngày 9 tháng 9 ti Hà Ni, tt c đu nưc mt vịng quanh. Các đng chí thương binh, bnh binh nng cũng c gưng dy đ cúi đu mc nim Bác và lng nghe di chúc ca Ngưi Sau l tang Bác, ði tưng B trưng B Quc phịng Võ Nguyên Giáp và mt s ngưi cùng đi đã trc tip làm vic vi Tư lnh và Chính y 559. Cui bui làm vic, ði tưng nhc nh: vic t chc nhp tuyn phi đưc coi như mt chin dch vn đng tác chin ln, cn ht sc thn trng, bí mt, bt ng, an tồn và thng li. Ngày 17 tháng 9 năm 1969, ðng y – B Tư lnh thơng qua phương án sp xp lc lưng, b trí đi hình trên tồn tuyn. Tư tưng ch đo ca phương án này là gi nguyên gii tuyn các binh trm, khơng xáo trn khu vc chin đu ca các lc lưng nhm phát huy s trưng thơng tho đa hình. ði vi các khu vc trng yu, cĩ nhiu khĩ khăn thì b trí nhng lc lưng mnh đ kh năng đm đương. Trên tinh thn đĩ, đi hình tồn tuyn đưc sp xp, b trí như sau: 1. Bn binh trm b trí trên 4 tuyn ngang vưt khu gm: Binh trm 9: ph trách t km O đưng 18 đn nam Tà Khng bc đưng 9 vi c ly dài 100 km, ch huy s Trà Vinh. Lc lưng gm: Hai tiu đồn cơng binh (94, 337). Mt tiu đồn xe (878). Mt tiu đồn đưng ng (668). Mt đi đi súng máy 12,7 ly. Sáu phân đi khác phc v chin đu gm kho, thơng tin, giao liên cơ gii, đi điu tr, hai trm phu thut. Ch nhim quân y Binh trm là bác sĩ Lưu Xuân Hu, đi trưng đi điu tr là bác sĩ Nguyn Văn Qut (năm 1970 v làm Ch nhim quân y Binh trm 9 và đã hy sinh). ði phu thut 1 cht trng đim Phà Long ði do bác sĩ Nguyn Xuân K ph trách và đi trưng đi phu thut 2 (cht Pha Băng Nưa) là bác sĩ ðàm Tin Hành. Binh trm 12: ph trách trên đưng 12 t Khe Ve đn Na Tơng dài 120 km, ch huy s đt nam M D. Lc lưng gm: Ba tiu đồn cơng binh (2, 53, 93). Hai tiu đồn xe (101, 770). Mt tiu đồn đưng ng (868). Mt tiu đồn cao x (44). 107
4. Mt đi đi b binh. Bn phân đi phc v chin đu gm kho, thơng tin, giao liên cơ gii, 1 đi điu tr, 3 đi phu thut cht ti các đim Pa Na Phào, Xĩm Péng, Văng Viêng. Ch nhim quân y là bác sĩ Trnh Huy Oai (t tháng 4 năm 1970 là bác sĩ Nhàn); đi trưng điu tr là bác sĩ Lê Văn ðính. Binh trm 14: ph trách đon đưng 20 t km 39 đn Lùm Bùm, Nm Khng, c ly 110km. Ch huy s phân trm C, bc cua ch A. Lc lưng gm: Ba tiu đồn cơng binh (24, 33, 335). Hai tiu đồn xe (52, 781). Mt tiu đồn cao x (42). Mt tiu đồn giao liên (7). Mt đi đi b binh và 4 phân đi khác phc v chin đu gm thơng tin, kho, 1 đi điu tr và các đi phu thut cht các trng đim: phà Xuân Sơn, cua ch A, Nm Tà Lê, đèo Phu La Nhích (ATP), Lùm Bùm, Chà Là (đi trưng là bác sĩ Nguyn Tin Du). Ch nhim quân y Binh trm là bác sĩ nguyn Năng Dng. Binh trm 27: ph trách trên đưng 16 t Vít Thù Lù đn Chà Li – kho Vinh, c ly 100 km. Ch huy s Chà Li. Lc lưng gm: Mt tiu đồn vn ti đưng sơng (161). Mt đi đi cơng binh ci to đưng sơng. Mt trung đi ơ tơ vn ti. Mt tiu đồn súng máy 14,5 ly (35). Mt đi đi b binh. Ba phân đi phc v chin đu gm thơng tin, kho, 3 đi điu tr kiêm phu thut: đi 1 đĩng sui Chà Li do bác sĩ Nguyn Hng Th làm đi trưng; đi 2 đĩng hang Tà Np (nam Xê Băng Hiên) do y sĩ Nguyn Tin Hung ph trách và đi 3 đĩng hang Ca ðo (bc Xê Băng Hiên), đi trưng là y sĩ Nguyn Văn T. Ch nhim quân y Binh trm là bác sĩ Vũ Hưng (năm 1970 bác sĩ Phm Văn Phim thay th). 2. By binh trm trên tuyn dc t Na Tơng đn nam Xê Ca Mán, c ly hơn 800 km gm: Binh trm 31: ph trách trên 2 trc đưng 128 và 129 t Na Tơng đn Lùm Bùm, c ly 100 km. Ch huy s bc Na Tơng. Lc lưng gm: Hai tiu đồn cơng binh (25, 27). Mt tiu đồn xe (53). Hai tiu đồn cao x (14, 26). Mt tiu đồn giao liên (6). Mt tiu đồn kho. 108
5. Mt đi đi b binh và 4 phân đi khác bao gm thơng tin, cơ gii, 1 đi điu tr và các đi phu thut cht ti các trng đim: Xiêng Phan, Pac Pha Năng, Tha Pa Chon. Ch nhim quân y Binh trm là bác sĩ ð Văn Ngon. Binh trm 32: ph trách trên hai trc đưng: Trc đưng 128 t Lùm Bùm đn Tha Mé, dài 120 km. Trc đưng 129 t Nm Khng đn Mưng Phìn, c ly khong 80 km. Ch huy s Lùm Bùm. Lc lưng gm: Ba tiu đồn cơng binh (31, 43, 69). Ba tiu đồn xe (60, 101, 990). Ba tiu đồn cao x (12, 16, 22). Mt tiu đồn giao liên (9). Mt tiu đồn kho. Mt trm trung tu. Mt đi đi b binh và mt s phân đi khác gm: thơng tin, dân vn, 1 đi điu tr và 2 đi phu thut đĩng bc và nam Văng Mu. Vin 59 đĩng gn bn Na Bo thuc đa bàn này. Ch nhim quân y là bác sĩ Phm Văn Bn. Cơng tác các đi phu thut cĩ các quân y sĩ: Nguyn Tin Hung, y sĩ Khoa, y sĩ Ngon, y sĩ Mu Binh trm 33: ph trách trên trc đưng 128, đon t đưng 9 đn La Hp, c ly 100 km. Ch huy s đt nam Tha Mé. Lc lưng gm: Hai tiu đồn cơng binh (71, 35). Hai tiu đồn xe (61, 965). Hai tiu đồn cao x (20, 34). Mt tiu đồn giao liên (10). Mt đi đi b binh và 6 phân đi khác bao gm kho, thơng tin, dân vn, 1 đi điu tr đĩng nam Tha Mé do bác sĩ Phm Văn Ln (quê Thái Bình) làm đi trưng và 4 đi phu thut cht ti các đim: bn ðơng – Thà Khng, Xê Pơn, Tơn Ru. Ch nhim quân y Binh trm là bác sĩ ð ðc Niên. Binh trm 34: ph trách trên đưng 128 và 21 t La Hp đn Bc, c ly 110 km. Ch huy s La Hp. Lc lưng gm: Hai tiu đồn cơng binh (29, 39). Mt tiu đồn xe (51). Mt tiu đồn cao x (10). Mt tiu đồn giao liên (12). Mt đi đi b binh và 5 phân đi khác bao gm kho, thơng tin, dân vn, 1 đi điu tr (bác sĩ Liu làm đi trưng), 1đi phu thut do bác sĩ Xưng ph trách (v sau bác sĩ Mai Na thay th). Ch nhim quân y Binh trm là bác sĩ Vũ Hu Cu. 109
6. Binh trm 35: ph trách đon đưng t Bc đn Tăng Cát (đưng 128), c ly 90 km. Ch huy s nam Tăng Cát. Lc lưng gm: Mt tiu đồn cơng binh (41). Mt tiu đồn xe (59). Mt tiu đồn thuyn (6). Mt tiu đồn giao liên (12). Mt đi đi b binh và 5 phân đi khác gm kho, thơng tin,dân vn, 1đi điu tr đĩng gn bn Cha Cơi và các đi phu thut cht ti các đim Chà Vn, Bn Bc, ðèo Long. Ch nhim quân y Binh trm là bác sĩ Nguyn Văn Khai. Binh trm 38: ph trách trên đưng 128 t Tăng Cát đn Chà Vn, c ly 90 km. Ch huy s bc Chà Vn. Lc lưng gm: Mt tiu đồn cơng binh (43). Hai đi đi xe (1, 2). Mt tiu đồn cao x (40). Mt tiu đồn giao liên (15). Mt đi đi b binh và 4 phân đi khác gm kho, thơng tin, 1 đi điu tr và các đi phu thut . Ch nhim quân y Binh trm là bác sĩ Võ Hng Phưc. Binh trm 36: ph trách t Chà Vn đn nam Xê Ca Mán trên đưng 128, c ly 100 km. Ch huy s đt Chà Vn. Lc lưng gm: Mt tiu đồn cơng binh (341). Mt tiu đồn xe (972). Mt tiu đồn cao x (32). Mt tiu đồn giao liên (13). Mt đi đi b binh và 6 phân đi khác gm kho, thơng tin, trung tu, dân vn, 1 đi điu tr do bác sĩ Vũ ðình Khơi Nam làm đi trưng đĩng nam Bc, 2 đi phu thut (đi 1 đĩng Bơ Phiêng do bác sĩ Hà Ngc Kiu ph trách và đi 2 đĩng Xê Ca Mán do bác sĩ ðồn Chuyên làm đi trưng). Ch nhim quân y Binh trm là bác sĩ ðàm Quang Hi. 3. Bn binh trm b trí trên các tuyn đưng ngang tip giáp vi chin trưng Tr – Thiên, Quân Khu 5, Tây Nguyên: Binh trm 37: ph trách trên đưng 128, đon t Xê Ca Mán đn S9 (nam Phi Hà) và đưng 49 t Phi Hà đn Tà Ngâu. Ch huy s nam Xê X. Lc lưng gm: Hai tiu đồn cơng binh (1, 2). Mt tiu đồn xe (58). Mt tiu đồn cao x (30). Mt tiu đồn b binh (2). 110
7. Mt tiu đồn giao liên (16) và 6 phân đi khác gm: kho, thơng tin, dân vn, thu mua, đi điu tr (đĩng ngã ba Phi Hà do bác sĩ Phan ðc Thin làm đi trưng), đi phu thut . Ch nhim quân y Binh trm là bác sĩ Ngơ Quang Thân (sau mt thi gian bác sĩ Thin thay th). Binh trm 41: ph trách trên đon đưng 9 t nam Tà Khng – Bn ðơng đi Tà Cơn, đi A Túc (đưng B45), đi Li Tơn (đưng B70), c ly 100 km. Ch huy s nam Tà Khng. Lc lưng gm: Ba tiu đồn cơng binh (1, 75, 39). Mt tiu đồn xe (54). Hai tiu đồn cao x (4, 24). Mt đi đi b binh và 6 phân đi khác gm kho, thơng tin, giao liên cơ gii, dân vn, 1 đi điu tr (bác sĩ Cưng làm đi trưng), 2 đi phu thut (đi 1 do bác sĩ Hng Lan ph trách; đi 2 do bác sĩ Nguyn Văn ThưngΥ ph trách). Ch nhim quân y: bác sĩ Nguyn Lương T – sau đĩ là bác sĩ Nguyn Khc Tuyên. Binh trm 42: Ph trách trên đưng B 45 t km 10 đn Xưng giy (tây nam Tha Thiên), c ly 131 km – Ch huy s A Túc. Lc lưng gm: Hai tiu đồn cơng binh (37, 45). Mt tiu đồn xe (55). Mt tiu đồn cao x (12). Mt tiu đồn b binh (5). Mt tiu đồn giao liên (14). 6 phân đi phc v chin đu gm kho, thơng tin, dân vn và quân y. Riêng quân y cĩ 1 đi điu tr do bác sĩ Cưng ph trách; 2 đi phu thut (đi 1 do bác sĩ Hng Lan ph trách và đi 2 do bác sĩ Lê Văn Cán làm đi trưng). Ch nhim quân y binh trm là bác sĩ Lê Trung Kiên – sau đĩ là bác sĩ ð ðc Niên. Binh trm 44: Ph trách trên đưng B 46 t Chà Vn đi Lan Tơn – giáp đưng 14 Quân Khu 5, c ly 117 km. Ch huy s ðc Chưng. Lc lưng gm: Mt tiu đồn cơng binh (21). Mt trung đồn cơng binh (10) phi thuc. Mt tiu đồn xe (56). Mt tiu đồn cao x (28). Mt tiu đồn giao liên (17). Hai đi đi b binh (2, 3). Lc lưng phc v chin đu cĩ 4 phân đi gm: kho, thơng tin, dân vn, đi điu tr, đi phu thut, và Vin 46 đĩng trên đa bàn. Υ Thiu tưng bác sĩ Nguyn Văn Thưng – nguyên Cc trưng Cc quân y t 199 – 2002, hin nay là Ch tch kiêm Tng thư ký Hi Ch thp đ Vit Nam. 111
8. Ch nhim quân y binh trm: bác sĩ Cưng. Trên tuyn đưng ngang này (xuơi v Căm Pu Chia), sau khi thành lp Sư đồn 470 (25/4/1970) cịn cĩ thêm 2 binh trm là 50 và 51. Như vy riêng v mng lưi quân y bưc vào thi đim mùa khơ 1969 – 1970 đã cĩ 2 bnh vin (59 và 46 – Vin 68 chuyn sang cho Quân Khu Tr Thiên trưc đĩ), 12 bnh xá, 17 đi điu tr (15 đi/ 15 binh trm và 2 đi 2 ch huy s hu c và tin phương ca ðồn), 51 đi phu thut, 2 đi đi quân y trung đồn, gm tt c 4.912 cán b, chin sĩ bng 8,22% quân s tồn ðồn. Sau khi hồn tt khâu chun b, ngày 10 tháng 11 năm 1969, lnh nhp tuyn bt đu và sau đĩ 10 ngày (20/11/1969), chin dch vưt khu đã kt thúc thng li. Cui tháng 12 năm 1969, mi hot đng vn chuyn và ch huy chin đu hip đng binh chng đã cơ bn n đnh, ðng y – B Tư lnh quyt đnh tồn tuyn ra quân “Tng cơng kích” quy mơ ln vào ngày 15 tháng 1 năm 1970. Vào thi đim này, trên tồn tuyn đch đánh phá rt mnh. Chúng tp trung đánh phá ch yu xung các trng đim ca khu, đng thi quy phá mnh tung thâm nht là t đưng 9 tr ra. Bình quân mi ngày đch s dng 650 ln/ chic cưng kích, 60 ln chic B52, trong đĩ hai phn ba đưc s dng đánh phá vào các binh trm phía bc đưng 9. Th đon mi ca đch là m rng chin tranh đin t, s dng máy bay cưng kích bay thp th hàng vn máy thu phát đin t mang tên “gián đip gác đưng” làm thành hàng rào đ phát hin các hot đng ca ta. Mt khác, chúng dùng máy bay AC 130 ri pháo sáng tìm xe, bn đn 40 ly gây sát thương rng. Nhm ngăn cn và kéo dài thi gian khc phc ca b đi ta, đch cịn tăng cưng các phi v ri bom mìn hn hp gm mìn vưng n, bom t trưng, bom n chm Mc du vy, bom đn và nhng th đon đánh phá ngăn chn quyt lit ca k đch vn khơng th làm nht ý chí chin đu, quyt tâm hồn thành nhim v ca các cán b, chin sĩ binh đồn Trưng Sơn trong sut mùa khơ 1969 – 1970. Tip sau thng li tồn din ca đt 1 tng cơng kích, ðng u – B Tư lnh 559 li phát đng “Tng cơng kích” đt 2 vào ngày 18 tháng 2 năm 1970 đúng vào thi đim xy ra cuc đo chính ca tp đồn phn đng Lon – Non – Xi – Ních Ma – Tc lt đ chính ph Xi – Ha – Núc. Và vì th tip t đưng bin ca ta qua cng Xi – Ha – Núc Vin b ct đt. Cùng vi vic các cơ s hu cn ca chin trưng min đơng Nam B đt trên đt Căm Pu Chia phi rút vào bí mt thì tuyn đưng 559 hot đng hưng này cũng gp khĩ khăn ln. Cũng vào thi đim đĩ, đch cho quân đ b bng trc thăng xung cao đim Phi Hà thuc Binh trm 37 nhm ct đt tuyn đưng vn chuyn sang Tây Nguyên. Tip đn, cui tháng 3, hai trung đồn M – Ngy đ quân xung bc đưng B70 và Dc Con Mèo đưng B45 nhm chn đưng xung Tr – Thiên. Sang đu tháng 4, ba tiu đồn thuc lc lưng Ph Ma Ki ca ngy Lào nng ra tây Mưng Phìn và sau đĩ là 3 tiu đồn lính hn hp bit kích M (S Gu) và Thái Lan ln chim A Tơ Pơ, uy hip hành lang vn ti ca ta 112
9. Lc lưng quân y 559 bưc vào th trn mi ca mùa khơ 1969 – 1970 này khơng ch đã ln mnh v quân s mà quan trng hơn là đã trưng thành nhiu mt nht là lĩnh vc t chc ch huy bo đm quân y trong mi tình hung. V cơ cu t chc, trong đi hình chin đu ca ngành quân y lúc này đã cĩ đ các chuyên ngành điu tr d phịng, v sinh phịng dch, tip t và sn xut thuc, hun luyn và nghiên cu khoa hc đưc sp xp b trí và thưng xuyên điu chnh phù hp vi nhim v phc v chin đu trong tng thi đim, tng đa bàn. Phịng quân y đưc b sung thêm mt s tr lý chuyên mơn giúp lãnh đo ngành theo dõi và đơn đc thc hin k hoch. Các b phn khác như dưc chính, v sinh phịng dch trc thuc Phịng quân y cũng đưc b sung ngưi và kin tồn thêm mt bưc (hai dưc sĩ đi hc là H Kim Thơng và Hồng Cao Anh đưc tăng cưng cho dưc chính; bác sĩ Phm Sùng Phĩ trưng phịng quân y trc tip làm đi trưng đi v sinh phịng dch). H thng quân y t binh trm tr xung cũng đưc cng c và kin tồn thêm mt bưc. Dưi ban quân y binh trm đã thành lp thêm tiu ban quân y, cĩ tr lý điu tr – thng kê, tr lý v sinh phịng dch và t chng st rét, tr lý dưc chính. Các cơ s điu tr như bnh vin, bnh xá, đi điu tr, đi phu thut, đi đi quân y trc tip đưc xây dng và phát trin. ðc bit lãnh đo ngành ht sc coi trng phát trin mng lưi quân y nghip dư các tiu đi mà ht nhân là các chin sĩ v sinh ưu tú, s chin sĩ v sinh này đưc coi là “ngun” đ đào to y tá, y sĩ ti ch. T thc tin phc v chin đu tri qua nhiu năm trên tuyn, quân y 559 đã rút ra 3 nguyên tc t chc là: Phi đáp ng đưc vic cu cha thương, bnh binh đưc “kp thi, ti ch, cĩ hiu lc” đc bit cu cha thương binh trng đim và cp cu st rét, st rét ác tính, nht là các đim điu tr. ðáp ng đưc yêu cu cơ đng ca b đi. Bo đm biên ch gn nh. Trên cơ s nhng nguyên tc t chc đĩ, mng lưi quân y vào thi đim này đã áp dng cách b trí lc lưng trên 2 hưng: Theo đưng trc vn chuyn cơ gii và đưng giao liên. Theo khu vc. a. Theo đưng trc: ðưng trc vn chuyn cơ gii là mch máu chính ca chin trưng 559, vì vy h thng quân y phi bám sát đưng trc và đưng giao liên – nơi mà thương binh, bnh binh đu đưc cu cha, điu tr, nuơi dưng và chuyn tuyn đu din ra trên đĩ. b. Theo khu vc: 113
10. Xác đnh binh trm là đơn v cơ bn ca tuyn 559, là nơi hp thành ca nhiu binh chng chin đu cĩ quy mơ phân đi đn trung đồn nên đưc coi là đa bàn quan trng nht đ trin khai cơng tác bo đm quân y. Vì vy mi binh trm thưng đưc b trí t 1 – 2 đi điu tr, 3 – 4 đi phu thut, 1 – 2 bnh xá giao liên và hưng tin ti trong quy hoch là ti các binh trm đu nút chin trưng đu phi cĩ mt bnh vin đ thu dung điu tr thương, bnh binh đưc nhanh chĩng, kp thi (thi đim này mi ch cĩ Vin 46 và Vin 59). Tuy phân đnh ra hai hưng b trí như vy nhưng trong ch đo thc t luơn cĩ s kt hp cht ch gia khu vc và đưng trc, gia ti ch và cơ đng, gia trng đim và đa bàn xung quanh và kt hp gia h thng quân y cơ bn vi mng lưi điu tr nghip dư. Nh s kt hp hp lý và hài hịa này mà trên thc t vào thi đim này đã hình thành mt th trn quân y liên hồn, vng chc đáp ng đưc cơ bn mi tình hung cp cu cu cha thương, bnh binh. Vic đi điu tr kiêm phu thut cơ đng ca Binh trm 32 ng cu kp thi 1 tiu đồn b binh hành quân cơ gii b máy bay đch đánh trúng vào đi hình ti trng đim Văng Mu năm 1968; đi điu tr kiêm phu thut ca Binh trm 41 cơ đng đn gii quyt thương vong ca b đi đi đi 3, tiu đồn 24 pháo cao x bo v cu Cha trên đưng 9 vào ngày 21 tháng 12 năm 1969 là nhng ví d đin hình v hiu qa ca s phi hp, kt hp mang tính hp đng chin đu này ca quân y. Vic bo đm quân y phc v chin đu lúc này cĩ 2 yêu cu đưc đt ra là nâng cao kh năng phu thut điu tr ngoi khoa các cơ s thu dung điu tr nht là phía ngồi và nam – bc đưng 9; đng thi nâng cao cht lưng điu tr ni khoa mà then cht là điu tr st rét và st rét ác tính đi vi các đơn v tuyn trong. Vic phịng, chng bnh st rét và đc bit là st rét ác tính luơn đưc coi là cơng tác trng tâm và xuyên sut ca quân y Trưng Sơn t trên xung dưi. ðưc s giúp đ ca Cc Quân y cũng như lc lưng dân y hu phương đưa vào, vic nghiên cu và điu tr phịng, chng st rét đã thu đưc nhiu kt qa kh quan, tuy nhiên b đi càng tin sâu vào các vùng rng núi hoang sơ thì s ngưi nhim bnh st rét càng cao. Kt qa theo dõi và kim tra sc khe trên 18 tiu đồn hành quân qua tuyn vào chin trưng trong đĩ cĩ 7.527 ngưi vào Tây Nguyên và Nam B theo trc đưng Lào – Căm Pu Chia trong mùa khơ này thì t l mc bnh st rét dc đưng lên đn 18% quân s. Các cơ s điu tr ca Binh trm 41 trong thi gian t tháng 5 đn tháng 10 năm 1969 đã thu dung điu tr 235 ca st rét ác tính và đã cĩ 18 ca t vong. Nhm ngăn nga bnh st rét và hn ch đn mc ti đa t l t vong do st rét ác tính gây ra, ngành quân y đã áp dng mt s bin pháp bt buc đi vi tt c các đơn v ni b cũng như “Khách” qua tuyn: Ung thuc d phịng bng viên F2. Phun thuc DDT rng rãi đúng theo quy đnh thi gian (mùa khơ: 3 tháng/ ln; mùa mưa: 2 tháng/ ln). 114
11. Quân y giao liên phi thc hin nghiêm ngt vic gi li trm nhng ca st rét nng cĩ nguy cơ st rét ác tính (trong s 7.527 quân vào Tây Nguyên và Nam B đã gi li các trm giao liên dc tuyn 457 ngưi b st rét chim 6,1% quân s). ði vi thương, bnh binh t chin trưng ra đu đưc theo dõi t l mang ký sinh trùng khi nhp tuyn, khi ra ti ca khu và thc nghim điu tr st rét liên hồn trên sut tuyn giao liên nhm mc đích gim tái phát trên đưng ra hu phương, gim nguy cơ st rét ác tính và đc bit là gim s ngưi mang ký sinh trùng st rét ra min Bc. ði v sinh phịng dch ca ðồn lúc này cũng đã đưc trang b k thut tt hơn (k c xe ơ tơ đc chng) và tăng thêm s lưng cán b nghiên cu st rét t 20 lên 35 ngưi. Nhng c gng liên tc khơng mt mi ca quân y 559 trong cơng tác phịng chng st rét đã đem li kt qa tích cc, làm gim t l mc st rét ngh vic hàng tháng so vi quân s ni b năm 1969 là 14, 49% thì qua năm 1970 cịn 11, 65%, các năm tip theo t l đĩ càng thp hơn. ði vi b đi lái xe, do hình thc vn chuyn cơ gii theo cung chuyn và đi xe đu trc thuc các binh trm nên đưc t chc thành 2 lc lưng: lc lưng vn chuyn theo cung khép kín trong đêm vi cung đ t 30 – 40 km và lc lưng vn chuyn theo chuyn cĩ c ly 80 – 100 km vi thi gian c đi ln v là 2 đêm. ð phù hp vi đc đim hot đng đĩ, vic t chc cp cu điu tr cho các chin sĩ lái xe đưc gn cht vi quân y các binh trm là ch yu. Ngồi ra cịn cĩ các đi điu tr cơ đng luơn luơn bám sát hot đng ca lái xe trên tng cung, chng đưng sn sàng ng cu kp thi chin thương trong mi nơi, mi lúc. Cĩ th nĩi lái xe nh cung bt c đâu, tìm vào bt c đơn v nào cũng đu đưc đĩn tip và b trí ăn, ngh, cũng như chăm sĩc sc khe ht sc chu đáo. Khi lái xe b thương, b m vào nm mt cơ s quân y nào đu đưc tip nhn ngay khơng địi hi giy gii thiu hay tin ăn. H đưc nuơi dưng ưu tiên vi tiêu chun cung cp cao gp 3 – 4 ln tiêu chun thưng. Mc du thuc din ưu tiên s 1 trên tuyn đưng nhưng do hot đng căng thng, liên tc dài ngày và đc bit là thưng xuyên đi mt vi s đánh phá ca đch nên sc khe ca b đi lái xe luơn b gim sút nghiêm trng, tai nn xe cũng vì th mà tăng cao (điu tra 32 v đ xe đơn thun ngh nghip thì 20/32 xe – chim t l 62% xy ra vào quãng 1 –2 gi sáng cĩ liên quan đn thiu ng). Mt khác, t năm 1968 khi xe qua khi trng đim là coi như đã khá an tồn, nhưng t 1969 v sau do đch thay đi chin thut đánh chn mnh c ngồi ln trong trng đim nên thương vong ca b đi lái xe càng cao. Ch tính riêng mùa khơ 1969 – 1970, tiu đồn xe 56 ca Binh trm 42 b đch đánh vào đi hình xe 71 v, gây thương vong 159 ngưi, chim t l 51,78% quân s ca tiu đồn. Thương vong ca b đi lái xe chim khong 18,54% thương vong ca tồn ðồn và thưng cao nht là các tháng vn chuyn mùa khơ (74,6% s thương vong trong năm) trong đĩ hy sinh ti trng đim là 9,33%. 115
12. Cũng do áp lc căng thng hng ngày đã dn đn tình trng stress âm tính biu hin trên ri lon thn kinh chc năng ca lái xe. Thưng sau mt chuyn đi, lái xe đu cĩ biu hin này kèm vi biu hin mt s gim sút hưng phn, các triu chng suy nhưc thn kinh và các du hiu bin đi hot đng khơng bình thưng ca h tim mch ngưi tr. T l loét d dày khá cao s lái xe lâu năm cũng đã gi ý ti nguyên nhân suy nhưc thn kinh hưng tim mch xut phát t các stress cm xúc. Tt c nhng hin tưng trên đu đưc các chuyên gia y t trong và ngồi quân đi vào nghiên cu thc t trên đưng Trưng Sơn kt hp vi quân y 559 tìm các bin pháp khc phc và đã thu đưc nhiu kt qa. Cũng t đĩ mà rút ra mt s kinh nghim giúp lái xe x trí tình hung khi b máy bay đch phát hin, khi b đch đánh vào đi hình ( đu, gia và cui); cách tránh ùn tc, cách đi vịng, đi tránh nhm hn ch thương vong. Quân y cũng đã thc hin 4 bin pháp cho chin sĩ lái xe: trưc khi vào mùa vn chuyn, 100% lái xe đu đưc hun luyn v các phương pháp cp cu, cp cu ln nhau; đưc phát đ mi ngưi 2 cun băng cá nhân, đưc hun luyn x trí ng dng cp cu nhim đc vũ khí hố hc; trên xe cĩ np tre đ c đnh gãy xương, cĩ võng dùng cho các nhân khi cn dùng đ chuyn thương. Lái xe đưc ph bin tưng tn nhng đim cĩ đi phu thut, t cp cu và đi điu tr trin khai trên đưng vn chuyn. B trí các cán b, chin sĩ quân y dũng cm và gii v nghip v cp cu điu tr đi theo h tng đi hình xe mũi nhn va đ kim tra, vn đng cơng tác v sinh phịng dch, va gii quyt kp thi thương vong trên đưng. Phân đi xe hơi mũi nhn khi tin cơng thưng gp nhiu nguy him, khĩ khăn: đch chn đánh ác lit, vic b trí ăn, ng, ngh tht thưng, vic bo v sc khe gp nhiu hn ch, vì vy phi cĩ mt cán b hoc chin sĩ quân y xut sc, qa cm và giàu kinh nghim chin trưng làm nhim v h tng va đ to tin tưng cho lái xe va bo đm phc v chin đu khi cn thit. Trong đi hình binh trm, khi bánh xe lăn trên các cung đưng quen thuc thì hu như tt c mi lc lưng cũng bưc vào trn chin đu bo v cho đồn xe vn hành đưc an tồn. T ngưi ch huy đn chin sĩ thuc các binh chng: cao x, cơng binh, ch huy giao thơng, quân y cùng thc vi xe và sn sàng ng cu khi cĩ tín hiu. Theo quy đnh thì khi cĩ thương vong tín hiu là bn phát súng; nhưng ngay c khi khơng nghe tín hiu mà thy qúa thi gian xe qua là các trm ch huy giao thơng, trm cp cu ngưi cĩ trách nhim tìm kim và báo cáo v trc ch huy và trc quân y ca cung đưng cũng như binh trm đ huy đng lc lưng tìm kim, ng cu. Trưng hp cĩ nhiu thương vong mà vưt qúa kh năng cu cha ca quân y đơn v cơ s thì báo cáo ngay lên “Tng trc ban” và trc quân y ca ðồn đ xin chi vin. Trên cung đưng ca tng binh trm qun lý cĩ c ly trên dưi 100 km đu b trí 1 – 2 đi điu tr, 2 – 4 đi phu thut và mt s t cp cu tăng cưng (tách t đi điu tr hay đi phu) b trí cht cùng các trm ch huy giao thơng, các trung đi cơng binh bo đm giao thơng. Ngồi ra, trên đa bàn cịn 116
13. cĩ lc lưng quân y thuc các phân đi cao x, giao liên, xe Tt c hình thành mt mng lưi quân y khá dày, chi vin, h tr đưc cho nhau trong mi tình hung. Ti các trng đim, lc lưng quân y trong mùa khơ 1969 – 1970 cũng đưc tăng cưng thêm nhiu đim cp cu. Ví d ti trng đim Chà Là b trí 12 đim cp cu cĩ y tá, 2 đim b sung cp cu cĩ y sĩ, cĩ dch truyn, mt đi phu thut đt cách tâm trng đim khong 4 km và 2 đi phu thut khác cĩ th h tr đưc khi đưng đn đi phu thut chính ca trng đim b tc cách xa 16 – 19 km. Ti các trng đim khác, lc lưng quân y phc v chin đu cũng đưc b trí tương t. S lưng đi phu thut cht trên các trng đim ngày càng đưc tăng cưng đáng k: năm 1968 cĩ 46 đi, năm 1969 cĩ 51 đi, năm 1970 cĩ 70 điΥ Trên các cung, đon đưng mi m chưa b trí kp mng lưi quân y binh trm thì vic cp cu cu cha thương binh phi da vào các cơ s quân y ca các trung đồn cơng binh. nhng đa bàn chưa cĩ quân y cơng binh thì các trung đồn xe (v sau cĩ c sư đồn) phi t t chc nhng đi phu thut, đi thu dung tách t đi đi quân y (v sau lên đn tiu đồn quân y) ca mình tin lên phía trưc trin khai các cơ s điu tr dã chin. Cùng vi vic vn chuyn bng đưng b, ngay t nhng năm 1961 – 1962, ðồn 559 đã chú ý đn vic khai thác dịng chy ca sơng, sui (nht là vào mùa mưa) đ chuyn hàng. T hình thc th trơi bao bì đưc bc kín 2 lp ni lơng và puy xăng trên sơng Xê Băng Hiên, đn các năm 1968, 1969 đã áp dng nhiu ln trên sơng Xê Cơng đon chy qua A Tơ Pơ, và đn mùa khơ 1969 – 1970 thì đã hình thành mt đi đi thuyn máy ch hàng t Nm Cơng đn Tà Ngâu (cũng trên sơng Xê Cơng). Hình thc vn chuyn th trơi ban đu này tuy cĩ gim đưc phn nào sc vn chuyn nhưng ngồi s hao ht khá ln do b nưc cun ra gia dịng trơi thng thì cơng sc b ra đ đĩn lõng ca b đi cũng tht vt v. Do phi ngâm mình dưi nưc đ vt hàng đêm này qua đêm khác nên cĩ đn 80% b nm k chân l loét và s mc st rét cũng khá cao, thm chí đã xy ra trưng hp cht đui khi bơi ra kéo hàng. Thy khơng my hiu qa, li b đch phát hin nhm bn mnh nên hình thc th hàng trơi dịng này đã chm dt năm 1970. V hot đng ca thuyn máy cũng nhanh chĩng b đch phát hin và đánh chn nhưng do b đi ta ngy trang khéo li thưng xuyên thay đi gi gic hot đng nên thit hi khơng đáng k. ð phc v chin đu ca lc lưng vn chuyn đưng sơng (nht là v sau này) thì ngồi các trm cp cu b trí dc hai bên b sơng theo cung trm, tng thuyn đu cĩ 1 y tá đi kèm làm nhim v h tng. Vic phịng chng cm lnh, tai nn sơng nưc, cá su cũng rt đưc quân y chú trng nhm bo v sc khe cho b đi vn ti đưng sơng. H thng đưng ng vn chuyn xăng du vươn ti Trưng Sơn thì đng thi cũng đt ra cho ngành quân y 559 mt nhim v mi m: phát hin nhng Υ Do nhng chin cơng đc bit xut sc trong cu cha thương binh ti các trng đim, bác sĩ Trn Hành đã đưc tuyên dương Anh Hùng Lc Lưng Vũ Trang Nhân Dân năm 1969. 117
14. đc đim các bnh ngh nghip ca b đi đưng ng xăng du trong chin tranh, trên cơ s đĩ cĩ bin pháp d phịng và bo đm cn thit. T phát hin hin tưng nhim đc xăng pha chì chim t l 15% b đi gi kho, cp phát xăng, quân y đã cĩ kin ngh vi lãnh đo ngành xăng du là hm xăng phi cĩ khe h gia np và van hãm 40 cm đ thơng thống. Mt khác, đ đ phịng bng xăng do rị r, do áp lc trong ng xăng cao, tia xăng do r phun thành bi xăng d dàng bén la nên kin ngh cũng nêu thêm là cm hút thuc khi tác nghip và ban đêm ch đưc dùng đèn pin khi kim tra đưng ng (trưc đĩ thưng dùng đèn bão). Cũng vào thi đim hot đng mùa khơ 1969 – 1970, vic bo v sc khe cho n quân nhân thuc ni b ðồn cũng như lc lưng thanh niên xung phong đang hot đng trên tuyn và các lc lưng cơng tác khác tip tc đt ra nhiu vn đ phi gii quyt trên lĩnh vc y hc. nh hưng nng n nht đn sc khe ch em là bnh st rét thiu máu, t đĩ phát sinh ra nhiu bnh khác v ph khoa như vơ kinh, rong kinh, chm kinh. Bnh ít – tơ ri (mt bnh sinh lý ph n) cũng rt ph bin, nht là các đơn v thanh niên xung phong. Ngồi ra qua thăm khám, quân y cũng đã phát hin chng loét đu vú, núm vú khơ n, nt loét dn đn nhim trùng nht là n chin sĩ xăng du. Mc du vy nhưng do nhiu lý do nên mãi ti năm 1971, trong t chc ca đi v sinh phịng dch ðồn 559 mi thành lp đưc t vn đng v sinh ph n do bác sĩ Huỳnh Th Trang và n quân y sĩ Nguyn Th Hng ph trách. Nhim v ca t này là tin hành điu tra cơ bn cơ cu bnh tt trong n quân nhân, điu kin lao đng và kim tra vic thc hin v sinh ph n, thăm khám và điu tr mt s bnh ph khoa thơng thưng Cơng tác quân y giúp Bn k t năm 1969 v sau khơng nhng vn đưc duy trì mà ngày càng phát trin c v chiu rng ln chiu sâu. 17 trm xá huyn thuc 7 tnh Nam Lào dc tuyn hành lang đu cĩ chuyên gia quân y 559 trc tip làm c vn v chuyên mơn. Binh trm 33 đã c 1 t quân y xung giúp y t huyn Mưng Nịng gm y sĩ Dương Quang Sinh làm c vn bnh xá trưng huyn, y tá Nguyn Quc Cưng trc tip giúp y t cơ quan huyn, y tá Phm Văn Dĩnh, Lương ðình Canh giúp xây dng trm xá xã đim. Binh trm 36 cĩ 1 t quân y giúp y t huyn Xng Xây; Binh trm 37 cĩ 2 t quân y cơng tác ti 2 huyn Phu Vịng Na, Phu Vơng Ty đu thuc tnh A Tơ Pơ v v Các cơ s, đơn v cơng tác y t ca Bn như trưng đào to y sĩ, xưng dưc, t phịng chng st rét cũng đu cĩ mt quân y 559 giúp đ. Ngồi nhim v chính là giúp đ nâng cao trình đ chuyên mơn nghip v cho cán b, nhân viên y t ca Bn t huyn xung đn xã, bn, các t chuyên gia quân y cịn t chc thăm khám và điu tr bnh cho nhân dân trên đa bàn cơng tác (mùa khơ 1970, 1971 t quân y giúp Bn ca Binh trm 33 đã trc tip giúp các cơ s y t Bn khám bnh và điu tr ti ch 1.387 lưt ngưi). Sau khi kt thúc chin dch mùa khơ 1969 – 1970 vào cui tháng 4 năm 1970, cán b, chin sĩ Binh đồn 559 li khn trương cng c lc lưng chun b trin khai nhim v trong thi gian ti. Riêng quân y, sau hơn 1 năm, trưng 118
15. quân y phi dng li do nhiu lý do ca chin trưng đã m tr li vi khĩa Y3 vi 95 hc viên (73 nam, 22 n). T đĩ trưng tn ti cho đn ngày kt thúc nhim v ca ðồn 559, đưa tng s quân y sĩ và dưc sĩ trung cp đào to ti ch lên 484 ngưi, trong đĩ cĩ 88 n. Rút kinh nghim 2 khĩa đào to trưc do thi gian hc ngn nên nghip v chuyên mơn hn ch; do đĩ t khĩa Y3 tr đi cht lưng đào to đã tt hơn, nhiu đng chí tt nghip ra trưng mt thi gian đã tr thành đơi trưng đi phu thut, trưng quân y tiu đồn. Th mnh ca trưng quân y 559 là ch nhà trưng nm vng tình hình nhim v ca chin trưng, nm vng cơ cu bnh tt, thc hành, thc tp ngay trong thc t phc v chin đu Tt c nhng yu t đĩ đu đưa vào ni dung ging dy, làm cho hc viên cĩ trình đ đáp ng sát sưn vi yêu cu phc v. Trong ni dung ging dy, cĩ 2 vn đ ln rt đưc nhà trưng quan tâm, đĩ là: Phịng và chng bnh st rét, st rét ác tính. Cp cu điu tr thương binh ti chin trưng. Song song vi vic đào to h quân y trung cp thì vic đào to quân y sơ cp do quân y các binh trm đm nhim vn tip tc đưc đy mnh. Nơi đào to là bnh xá, đi điu tr binh trm và giáo trình đào to cơ bn là da vào tài liu ca Cc quân y biên son cĩ hiu chnh 1s ít vn đ cho phù hp tình hình thc t ca chin trưng 559. K t khi m đu vào năm 1967 cho đn năm 1975, quân y 559 đã đào to ti ch 3.948 y tá và 214 dưc tá mt con s b sung cho lc lưng tht đáng k. Tuy nhiên, vào lúc này, lãnh đo ngành cũng thy rng đi ngũ quân y trên tuyn qua thc t cơng tác đã bc l mt bt cp là s cán b quân y do trên b sung hoc đào to ti chin trưng các khĩa trưc đu là đa khoa, trong lúc đĩ nhim v phc v chin đu ca quân y 559 li cĩ nhu cu rt cp thit v k thut chuyên khoa, trưc ht là chuyên khoa ngoi cn cĩ nhiu phu thut viên cho vic cp cu, điu tr thương binh. Ngồi ra cịn cĩ nhu cu ln v k thut điu tr v các bnh v răng – hàm – mt, tai – mũi – hng cũng như các k thut gây mê, xét nghim, X quang, ký sinh trùng, đơng y – nam dưc ð gii quyt thc trng bt cp này, Phịng quân y 559 đã cĩ ch trương đào to cán b quân y chuyên khoa – Ch yu là chuyên khoa trung cp, theo 2 hưng: T lc đào to ti chin trưng. Gi ra hu phương nh đào to. Chính nh ch trương đúng đn này mà ch mt thi gian sau đĩ quân y 559 đã cĩ đưc mt s lưng cán b chuyên khoa đáp ng đưc phn ln nhu cu cn thit trong cơng tác cu cha thương, bnh binh cũng như bo v sc khe cho b đi hot đng trên tuyn. Mt khác, vic kèm cp bi dưng tay ngh ti chc cũng đã tr thành mt ch trương khá quan trng ca Phịng quân y và đã đưc trin khai thc hin cĩ kt qa ti các đơn v. Tiêu chun đt ra là mi bác sĩ cĩ chuyên khoa gì thì kèm cp bi dưng cho y sĩ trong vịng 1 năm phi bit làm chuyên khoa đĩ. ðây là ch tiêu và cũng là trách nhim đưc giao cho tng bác sĩ. Chính nh 119
16. bin pháp này mà phn ln y sĩ ngoi và c mt s y tá ph trách các đi phu thut, các kíp m ti các đi điu tr, các t cp cu trng đim đu đưc trưng thành v chuyên mơn nghip v. Ngồi ra, cơng tác nghiên cu khoa hc phát trin y hc quân s cũng thưng xuyên đưc coi trng đúng mc. Thc tin cho thy chin trưng 559 vi nhng đc đim khĩ khăn đc bit ca nĩ v đa hình, thi tit, th đon và âm mưu đánh phá ca đch nên trong cơng tác đm bo quân y thì ngồi nhng kin thc cơ bn đã cĩ cịn cn phi dày cơng nghiên cu sâu v tình hình thc t đ cĩ nhng bin pháp thích đáng trong t chc thc hin nhm mang li hiu qa. Vì vy cơng tác nghiên cu khoa hc phát trin k thut là mt trong nhng nhim v quan trng ca ngành quân y 559. Trong cơng tác này chú trng đn 2 khâu then cht: 1. Khâu t chc: trong biên ch ca Phịng quân y cĩ b phn ch đo theo dõi cơng tác hun luyn và nghiên cu khoa hc, ti các bnh vin và cơ s điu tr mt s binh trm cĩ hi đng khoa hc quân y. 2. Khâu ni dung nghiên cu: trong điu kin chin trưng và nht là do trình đ cán b chuyên mơn và trang b cĩ hn li phi tp trung vào nhim v thưng kì lúc nào cũng sơi đng khn trương, nên ni dung nghiên cu ch cĩ th nhm vào nhng vn đ thc s thit thc mang tính cp bách. ðĩ là: T chc chin thut quân y trên tuyn vn ti quân s chin lưc. Cơng tác ch huy quân y. Phịng chng bnh st rét, đc bit là st rét ác tính. Cơng tác cp cu điu tr thương binh. Bo v sc khe cho chin sĩ lái xe, lc lưng ch cơng nht. Bo đm quân y giao liên chuyn thương. S dng dưc liu Trưng Sơn. Mc du cịn nhiu hn ch, nhưng nhìn chung mt s cơng trình nghiên cu cĩ giá tr đã đem li li ích thit thc nâng cao cht lưng phc v chin đu ca ngành quân y 559. ðin hình là các cơng trình nghiên cu v dch t st rét, v cơn trùng hc, tác dng phun DDT, tình hình kháng thuc ca ký sinh trùng st rét tng lúc, tng nơi Mt s cơng trình v t chc chin thut ca các tác gi là bác sĩ Ch nhim quân y trong đĩ cĩ cơng trình “T chc chin thut bo đm quân y trên tuyn vn ti quân s chin lưc” ca bác sĩ Nguyn Ngc Tho mang tính khái quát gĩp phn làm rõ hơn mơ hình t chc và bin pháp thc hin cơng tác nhiu mt ca quân y 559. ði vi s chi vin k thut ca hu phương, quân y 559 cũng ht sc trân trng và tranh th bng mi cách. Năm 1969, Th trưng B Y t kiêm Cc trưng Cc Quân y Vũ Văn Cn sau khi nghe báo cáo trc tip ca Phịng quân y 559 đã hưng dn nhiu ni dung v cơng tác phc v và xây dng ca quân y Trưng Sơn. ði v sinh phịng dch Cc quân y đã đi theo các đồn b binh hành quân sut dc tuyn Trưng Sơn đ nghiên cu v cơng tác bo đm v sinh hành 120
17. quân và th nghim các bin pháp phịng chng st rét tng hp. ðồn chuyên viên Cc Quân y do Phĩ tin sĩ Nguyn Văn Nhân dn đu gm các bác sĩ T Long, Trn Lưu Huyên, Bùi Nguyên Hiu đã vào chi vin k thut cho 2 bnh vin 59 và 46 t tháng 11 năm 1968 đn tháng 10 năm 1969. Ngồi ra, các đồn nghiên cu ca trưng đi hc quân y, các quân y vin 108, 103 và nhiu bác sĩ, y sĩ quân, dân y đi trên tuyn đưng đã đĩng gĩp nhiu ý kin xây dng quí báu cho h quân y giao liên, cho vic t chc bình thưng hố sinh hot ca b đi, đc bit là bo v sc khe cho b đi lái xe và nhng đĩng gĩp rt cĩ giá tr đi vi quân y 559. Cũng như mi binh chng khác hot đng trên tuyn, cơng tác chính tr tư tưng gn lin vi giáo dc đng viên cán b, chin sĩ đưc coi là trách nhim thưng xuyên đi vi lãnh đo ngành quân y 559, th hin bng mt s vic làm và bin pháp c th: a. Ch nhim quân y các cp kt hp cht ch vi các cơ quan cĩ liên quan đ gii quyt các vn đ thuc lĩnh vc chính tr tư tưng đi vi cán b, chin sĩ, quân y, c th là: Kt hp vi cơ quan chính tr phát đng các đt thi đua trong ngành lng vào phong trào thi đua chung ca đơn v. Ví d: Phong trào thi đua y tá 5 bit; Phong trào 5.000 mũi tiêm an tồn và 50.000 ln phát thuc khơng nhm ln. Kt hp vi cơ quan cán b trong các vn đ qui hoch, qun lý cán b cũng như s dng, điu đng, đ bt, bi dưng, c đi hc đi vi cán b quân y cao cp và sĩ quan quân y. Cùng vi cơ quan quân lc tin hành qui hoch t chc ngành quân y v các khâu qun lý, s dng, đ bt, nâng lương, bi dưng, c đi hc, gii quyt phc viên chuyn ngành đi vi nhân viên quân y thuc hàng ngũ sĩ quan chuyên nghip và h sĩ quan, chin sĩ. Kt hp vi cơ quan chính sách trong vic đng viên, khen thưng cũng như nm tình hình gia đình ca cán b, chin sĩ hu phương đ tham gia gii quyt khĩ khăn cho nhng hồn cnh trong kh năng và điu kin cĩ th. Mc du nhng vic v t chc, chính sách nêu trên trưc ht là thuc quyn quyt đnh ca đng u và ch huy các cp ch quan, nhưng khi gii quyt c th các trưng hp cĩ liên quan đn quân y thì bao gi ch nhim quân y cũng đưc hi ý kin và cùng tham gia bàn bc, trao đi. Ngưc li v phn mình, ch nhim quân y coi đây là trách nhim ln và phi làm tht chu đáo, khơng đưc đ sơ sut nh hưng đn quyn li ca cán b, chin sĩ trong ngành. b. ði vi cơng tác giáo dc đng viên là mt trong nhng ni dung quan trng đi vi hot đng ca ngành nên thưng xuyên đưc đ cp trong các bui giao ban cũng như ti các hi ngh sơ kt, tng kt cơng tác ngành qua tng thi gian. Ni dung giáo dc đng viên gn lin vi giáo dc chính tr tư tưng cịn th hin trên mt s mt: 121
18. Biu dương khích l kp thi nhng gương ngưi tt, vic tt qua h thng trc ban ch huy quân y hàng ngày. Hình thc biu dương va bng “thư khen” va cĩ quà tng gi kèm. ðnh kỳ hàng tháng làm báo cáo văn bn v gương ngưi tt, vic tt, theo h thng ngành dc t dưi lên trên đn Phịng quân y. c. Qun lý cht ch cán b trong ngành. Vn đ này đã đưc lãnh đo ngành quân y 559 xác đnh t rt sm rng: mun xây dng ngành ln mnh đáp ng đưc yêu cu nhim v đưc giao thì trưc ht ngưi ch nhim quân y phi tht s làm tt cơng tác cán b trong phm v ngành do mình ph trách mà điu kin tiên quyt là nm và qun lý tht cht cán b. Ni dung qun lý đưc đ ra gm: ði vi tng cán b phi nm và bit chc các mt: trình đ kh năng chuyên mơn, nht là s trưng; chính tr tư tưng; sc khe. Phát hin và bi dưng ngưi tt, vic tt đ biu dương khen thưng kp thi và làm ht nhân cho phong trào thi đua noi gương. V phân cp qun lý đưc c th hố như sau: Phịng quân y ðồn qun lý tt c các cán b quân y cao cp, cán b quân y trung cp chuyên khoa, cán b nhân viên quân y đt danh hiu “chin sĩ quyt thng, chin sĩ thi đua” hoc đưc tng danh hiu “ngưi tt vic tt” ca ðồn. Giao cho b phn k hoch giúp ch huy phịng thc hin cơng tác qun lý này. Ban quân y binh trm, trung đồn qun lý tồn b cán b cao, trung, sơ cp, chin sĩ, chin sĩ quyt thng, chin sĩ thi đua, ngưi tt vic tt và c chin sĩ cu thương, v sinh viên gii trong binh trm, trung đồn đĩ. (T tháng 4 năm 1970 v sau, trên tuyn thành lp các sư đồn thì ch nhim quân y sư đồn cũng cĩ chc năng qun lý cán b ngành tương t – tr chin sĩ cu thương và v sinh viên). Nh cĩ k hoch qun lý ni b ngành này ca quân y 559 mà nhng ngưi lãnh đo ngành (nht là đi vi cp binh trm, trung đồn – v sau là cp sư đồn) mi cĩ đưc nhng ch trương đng đn trong khâu qui hoch cán b (s dng, cân nhc, điu đng ) đưc c th và sát hp vi tng đi tưng. ðng thi uy tín ca lãnh đo ngành các cp vì th mà đưc nâng cao. Nhìn li chng đưng tri hơn mưi năm va phc v chin đu – và trc tip chin đu, va xây dng, ngành quân y chin trưng 559 đã trưng thành vưt bc, xng đáng vi nim tin gi gm sinh mng ca hàng vn cán b, chin sĩ đang ngày đêm cng hin ht sc mình vì s nghip chng M cu nưc trên tuyn đưng Trưng Sơn oai hùng và khc lit. Khơng cĩ ly mt ngày ngh ngơi, tt c cán b, chin sĩ quân y 559 li chun b tư th đ bưc vào cuc chin đu sinh t mùa khơ 1970 – 1971 II. Quân y Trưng Sơn vi nhim v phc v chin đu trong chin dch phn cơng đưng 9 Nam Lào và phát trin tuyn chi vin chin lưc mùa khơ năm 1970 1971. 122
19. Khác các mùa mưa trưc, mùa mưa năm 1970 do yêu cu nhim v chun b th trn, cng c xây dng lc lưng, hun luyn b đi sn sàng đi phĩ vi mi din bin phc tp ca tình hình nên ðng u B Tư lnh 559 ch trương ch rút mt b phn nh thuc binh chng cơ gii ra Bc cng c và b sung phương tin, cịn li đi b phn lc lưng vn li trên tuyn. V mt t chc, sau khi cĩ quyt đnh thành lp B Tư lnh khu vc 470 (cĩ quyn hn như B Tư lnh sư đồn) trc thuc B Tư lnh 559, thì Quân u Trung ương cũng ra quyt đnh s 176 Qð. QP ngày 29 tháng 7 năm 1970 v vic sáp nhp ðồn 968 quân tình nguyn và ðồn chuyên gia quân s 565 Trung H Lào vào ðồn 559. Cũng ti quyt đnh này, B Tư lnh 559 đưc đi tên thành B Tư lnh Trưng Sơn trc thuc B Quc phịng, v ðng trc thuc Quân u Trung ương. ðồn 968 quân tình nguyn đưc b trí trên hai hưng: X (khu vc đưng 9, Mưng Phìn, Pha Lan) và Z (khu vc A Tơ Pơ, Bơ Lơ Ven, Xa Ra Van). ðồn cĩ nhim v án ng, bo v sưn phía tây tuyn vn ti chin lưc, phi hp vi các lc lưng ca Bn m rng vùng gii phĩng Trung – H Lào (t Khăm Mui tr vào). ðồn chuyên gia quân s 559 – tương đương cp sư đồn, cĩ nhim v giúp Bn v chính tr, quân s, kinh t t cơ s xã, huyn đn tnh trong phm vi 8 tnh Trung – H Lào (Bơ Li Khăm Xay, Khăm Mui, Xa Van Na Kht, Xa Ra Van, Tà Vên Oc, A Tơ Pơ, Chăm Pa Xc, ðơm Xn). Theo đ ngh ca B Tư lnh Trưng Sơn, tháng 10 năm 1970, B Tng tham mưu quyt đnh thành lp Trung đồn cao x 593, Trung đồn đưng ng 592, Binh trm 39, Trưng đào to lái xe 963, Trưng quân chính 969, khơi phc li Trung đồn cao x 591, Trung đồn 4 cơng binh và thành lp thêm 3 tiu đồn cơng binh (79, 87, 163), 4 tiu đồn xe (57, 33, 65, 66), tiu đồn 78 làm đưng goịng, 2 tiu đồn cao x (84, 86); tăng cưng lc lưng chin đu, vn ti, m đưng (đưng b, đưng sơng, đưng ng dn xăng du, đưng goịng bng g). ðồn hu c 571 cũng đã đưc thành lp ti nam Qung Bình cĩ nhim v thu dung điu tr và an dưng thương, bnh binh ca ni b ðồn và làm mt s nhim v khác. Do tm quan trng ca chin dch mùa khơ 1970 – 1971, B Tư lnh Trưng Sơn đưc trên b sung 24.114 quân, trong đĩ cĩ 3.335 lái xe, 382 th sa cha, 124 k thut viên đưng ng và nhiu phương tin k thut khác. Lc lưng làm đưng đưc tăng cưng và phi thuc 3 trung đồn cơng binh (219, 83, 7); lc lưng tác chin đã phi thuc 6 trung đồn phịng khơng, trong đĩ cĩ 4 trung đồn cao x (282, 224, 284, 230), 2 tiu đồn cao x (105, 11) và 2 trung đồn tên la phịng khơng (283, 275). Như vy là bưc vào mùa khơ 1970 – 1971, quân s thuc B Tư lnh Trưng Sơn lên ti 62.992 ngưi, ngồi ra trên tuyn cịn cĩ các lc lưng tăng cưng ca B và các đồn thanh niên xung phong, dân cơng ha tuyn. 123
20. V đơn v cĩ: 4 sư đồn và cp tương đương (B Tư lnh khu vc 470, Sư đồn quân tình nguyn 968, ðồn chuyên gia 565, ðồn hu c 571). 30 binh trm, trung đồn và cp tương đương: . 15 binh trm gm: 9, 12, 14, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 36, 41, 42, 44, 50, 51. . 6 trung đồn cơng binh: 4, 10, 98, 219, 83, 7 (3 trung đồn sau là ca B tăng cưng). . 6 trung đồn phịng khơng: 591, 593, 224, 284, 282, 230 (4 trung đồn sau là lc lưng tăng cưng ca B). . Trung đồn đưng ng 592; hai vin quân y là 59 và 46; xưng đi tu Q300. 144 tiu đồn và cp tương đương trc thuc binh trm gm: 20 tiu đồn ơ tơ vn ti, 38 tiu đồn cơng binh, 28 tiu đồn cao x, 1 tiu đồn thuyn goịng, 4 tiu đồn thuyn máy, 8 tiu đồn b binh, 3 tiu đồn đưng ng, 11 tiu đồn giao liên, 5 tiu đồn thơng tin, 1 tiu đồn sn xut, 1 trưng quân y, 19 đi điu tr, 5 xưng trung tu và 68 đi đi đc lp khác trc thuc binh trm và trung đồn. Theo đ ngh ca ðng y – B Tư lnh Trưng Sơn, B Tng tham mưu quyt đnh thành lp Cc phịng khơng, Cc chuyên gia, Cc sn xut và mt văn phịng tương đương cp cc thuc B Tư lnh. Trung tun tháng 10 năm 1970, vic chun b th trn đã cơ bn hồn thành, nhưng khi ta sp sa ra quân thì bt thình lình máy bay đch tp trung đánh phá d di các ca khu và mt s trng đim quan trng khác. Trên đưng 20, đch tp trung đánh phá vi cưng đ rt cao trng đim Chà Là (km 23 – 25), nơi giao đim các đưng 20 A, 20 C, 20 ð và nm kp gia hai dãy núi Phu Luơng và Phu La Nhích. Là vùng đi thp, tương đi bng phng thuc huyn Bu La Pha, tnh Khăm Mun, cĩ din tích khong 25 km2 . Chn đưc Chà Là coi như ca khu đưng 20 A b đt hồn tồn mà ca khu này li là ca khu vn ti chính ca tuyn đưng. Ti đây, trong vịng 90 ngày (t ngày 10 tháng 10 năm 1970 đn ngày 10 tháng 1 năm 1971) đch đã tin hành 2.555 trn đánh phá vi 4.000 ln chic máy bay các loi, trong đĩ 314 bng máy bay B 52 vi 879 ln chic. Chúng đã trút xung trng đim này 49.250 qa bom các loi (chưa k bom bi, bom mìn nh), mt đ bom trung bình ti trng đim lên ti 4 qa/ m2 . Trung bình mi ngày đch đánh 28,4 trn, cao nht là 40 trn – trong đĩ 9 trn B 52. Ngay t nhng ngày đu đánh phá, bom đn đch đã phá hy gn như tồn b mt đưng trên chiu dài 5 km, làm tc nghn hàng nghìn xe pháo đang ch vưt ca khu. Cht tr ti Chà Là vào thi đim đĩ là tiu đồn cơng binh 24, 2 đi đi pháo cao x thuc trung đồn tăng cưng 224 và 1 tiu đồn tên la ca trung đồn 275. V quân y cĩ 14 đim cp cu, 1 đi phu thut mnh. 124
21. Bng ý chí chin đu ngoan cưng và dũng cm, b đi Trưng Sơn đã khc phc hu qa, thc hin thơng xe 62/ 90 đêm, cho đn khi đưng tránh QZ 25 hồn thành thì hưng đt kích đưng 20 qua Chà Là đưc thơng sut liên tc. Tuy nhiên, trong cuc chin đu quyt lit, giành git gia ta và đch đ gii ta đưc trng đim Chà Là này, hàng trăm cán b, chin sĩ ta đã b thương vong. ðng chí On – Chính tr viên tiu đồn 24 cơng binh, bác sĩ Lân đi trưng đi điu tr cùng mt s cán b, chin sĩ đã hy sinh tp th trong hang núi bên mép đưng trng đim. Trong khi đĩ thì t đu tháng 12 năm 1970, hưng vưt khu đưng 16 và đưng 18 tình hình cũng ht sc khĩ khăn – nht là thi đim na đu ca tháng 12 đch tm ngng đánh phá Chà Là 14 ngày đ tp trung vào hai hưng này. Ti trng đim nam Xê Băng Hiên trên đưng 16, máy bay B 52 kt hp vi máy bay cưng kích ca đch đánh phá liên tc trong 15 ngày, to thành bãi bom rng gn 4 km. Các trng đim Xiêng Phan trên ca khu đưng 12; Cua Ch A – Ta Lê Phu La Nhích, đèo 900 trên ca khu đưng 18; Văng Mu, Tha Mé trên đon yt hu vưt đưng 9; La Hp, Bc, Tăng Cát, Bơ Phiên trên đưng 128; ðng Con Tiên trên đưng B 45, dc Trc trên đưng 49 A ni vi đưng 128 đi v Tây Nguyên và Nam B là nhng trng đim đánh phá ác lit nht ca đch sut c my tháng mùa khơ. Cĩ trng đim b đch đánh phá ti 300 qa bom các loi trong mt ngày. Mt s s ch huy binh trm và s ch huy B Tư lnh Trưng Sơn cũng b đánh bom. Phi hp vi hot đng đánh phá bng khơng quân, ngày 10 tháng 12 năm 1970, đch đã huy đng 3 tiu đồn ngy Lào và Thái Lan nng ra khu vc Mưng Phìn, uy hip trc vn chuyn hưng tây. B Tư lnh đã điu trung đồn 29 b binh kt hp vi phân đi xe tăng, pháo mt đt đánh bt chúng v ðng Hn. Cùng vi hot đng đánh phá ngăn chn ca đch thì mùa mưa kéo dài khơng bình thưng ca Trưng Sơn năm 1970 cũng gây cho ta nhiu khĩ khăn khơng lưng ht đưc. ðã sang tháng 12 ri – tc sang mùa khơ đưc 2 tháng – mà đưng vưt Chà Là vn cịn ngp nga bùn nưc, lưu tc sui Chà Là chy ra sơng Tà Lê đang mc 3 m/ giây, ta phi mt nhiu thi gian và cơng sc mi khc phc đưc mt đưng ly li đ thơng xe cơ gii. Sau hàng lot bin pháp đưc các cp ráo rit thc hin khc phc hu qa do đch tình và thi tit gây nên, ngày 15 tháng 12 năm 1970, B Tư lnh ra lnh m màn chin dch mùa khơ 1970 – 1971. Phát hin hot đng ca ta, đch càng tăng cưng đánh phá ngăn chn mnh hơn bao gi ht. Nhưng do đã cĩ kinh nghim đi phĩ và vi bn lĩnh chin đu vng vàng, nên ch chưa đy hai tun l ra quân đn cui tháng 12 năm 1970, khi lưng hàng vn chuyn vưt đưng 9 là 12.708 tn, vưt Bc 6.384 tn, vưt Chà Vn 1.156 tn, hàng cho Tr Thiên và Khu 5 đưc 1.358 tn. 125
22. Vi phương châm va đy mnh vn chuyn chin lưc, va khn trương chun b đi phĩ vi cuc hành quân ln ca b binh đch đánh chim Sê Pơn, Tha Mé – ca ng vn chuyn tin vào các binh trm phía nam, B Tư lnh điu 2 trung đồn cơng binh 10 và 98 m trc ngn 36 km đưng 129 t Na Phi Lăng qua Na Ka Nơng xung đưng 9 chc thng xung Xa Ra Van. ðng thi chun b phương án thi cơng khơi phc đưng 23 và thành lp Binh trm 39, m tuyn mi. Cùng vi vic lãnh đo và ch đo các lc lưng trên tồn tuyn quyt tâm giành thng li đng đu trong “Tng Cơng Kích” mùa khơ 1970 – 1971, thì đng thi t tháng 10 năm 1970, B Tư lênh Trưng Sơn đã ch đng điu chnh lc lưng – ch yu là lc lưng cao x và cơng binh – theo hưng phc v tác chin chin dch nhm đi phĩ vi din bin tình hình như d kin ca trên. Cui tháng 1 năm 1971, Thưng v ðng y và B Tư lnh hp quyt đnh: Sát nhp mt trn X và Z thành mt trn Y ph trách tồn b đa bàn H Lào, tác chin trên các hưng Xa Ra Van, Khơng Xê ðơn, Bơ Lơ Ven, Pc Xoịng, A Tơ Pơ, kiên quyt chn đng đch nng ra vùng gii phĩng hịng uy hip tuyn vn ti chin lưc. Kin tồn mt trn R tác chin trên hưng Pha Lan, ðng Hn, Keng Coc Trung Lào, kiên quyt gi vng đưng 23 và Mưng Phìn. Thành lp tin phương B Tư lnh Trưng Sơn ph trách hưng phi hp chin dch phía tây Trung – H Lào do ði tá Phĩ Tư lnh Nguyn Hịa và ði tá Phĩ Chính y Hồng Th Thin trc tip ch huy các lc lưng trc thuc và phi thuc ca ðồn cĩ nhim v phi hp vi các đơn v ca Bn tiêu dit, chn đng quân ngy Lào và quân Thái Lan nu chúng đánh xung Mưng Phìn nhm phi hp vi quân ngy Sài Gịn nhm chim khu vc Tha Mé – Sê Pơn hịng ct ngang trung tâm tuyn vn ti chin lưc. Phân cơng Phĩ Tư lnh Nguyn Quang Bích ch đo hồn thin th trn phịng khơng đánh bi chin thut “trc thăng vn” ca đch; Phĩ Tư lnh Nguyn Lang đc trách ch huy vn chuyn chin lưc và vn chuyn chin dch; Phĩ Chính y Nguyn Lnh ph trách khi chuyên gia giúp Bn phát đng các đa phương chin đu chng thám báo, bit kích và tham gia phc v chin dch Giao cho B Tư lnh khu vc 470 đy mnh thu mua ti ch: vn chuyn đm bo kp thi cho Nam B và Tây Nguyên, đng thi sn sàng đi phĩ khi đch đánh ra Phi Hà, Xê X (khu vc ng ba biên gii). Thc hin phương án trên, ngay sau đĩ, B Tư lnh đã triu tp cán b ch trì các Binh trm 27, 9, 41, 43, 32, 31, 14, 12 giao nhim v c th: 126
23. Duy trì mnh m vn chuyn chin lưc, sn sàng tác chin ti ch bng mi hình thc và sn sàng phc v chin dch theo điu đng ca B Tư lnh mt trn. + Các Binh trm 32, 33 cĩ nhim v va vn chuyn chin lưc, va vn chuyn chin dch và chun b các phương án tác chin ti ch. + Các Binh trm 9, 27, 41 phía đơng đưng 9 chuyn hn sang vn chuyn phc v chin dch và là lc lưng ti ch đánh đch c trên khơng cũng như dưi mt đt. Mt khác, ngồi các tiu đồn cao x trong biên ch, mi binh trm khu vc này phi t chc thêm 5 đi đi súng máy 12,7 ly và b binh hĩa tồn b lc lưng cơng binh, kho, giao liên. Các lc lưng trên đưc trang b đ các loi súng b binh, mt s ci 81 và mìn chng tăng. + Các binh trm khác trên tồn tuyn đu t chc mi binh trm mt đi đi súng máy 12,7 ly hoc 14,5 ly tăng cưng cho b đi cao x hưng đưng 9. Tm ngng vn chuyn chin lưc trc Bn ðơng đi La Hp – vì Bn ðơng cĩ kh năng b đch đánh chim. B Tư lnh xác đnh quyt tâm t chc ti khu vc bc và nam đưng 9 by đa đim tác chin ti ch đon chính din t Bn ðơng đn tây Mưng Phìn dài 100 km mà tâm đim là tam giác Bn ðơng – Tha Mé – La Hp vi th trn phịng khơng liên hồn tng cao, tng thp hình thành lưi la đĩn đch ti nhng v trí mà d kin chúng s đn; kt hp vi th trn phc kích, tp kích ngăn chn b binh đch tin vào tuyn vn chuyn chin lưc. Ni mng thơng tin ca B Tư lnh 559 đn B Tư lnh mt trn đưng 9, B Tư lnh mt trn cánh đơng (B 70), đn mt s đơn v ch lc ca B và tn đn tt c các đơn v cao x, tên la, cơng binh, đi điu tr theo th trn mi. T chc mng cp cu, chuyn thương, điu tr tăng cưng cho chin dch. Phĩ chính y Lê Xy cùng mt s cán b ch trì ca ðng y, B Tư lnh trong đĩ cĩ trưng phịng quân y Nguyn Ngc Tho đưc c xung các đơn v đ ch đo vic trin khai gp theo phương án trên. Cùng vi các binh chng khác, ngành quân y Trưng Sơn bưc vào mùa khơ 1970 – 1971 cũng đã cĩ s sp xp, điu chnh, b trí lc lưng cho sát hp hơn vi tình hình và nhim v phc v chin đu theo phương án tác chin ca B Tư lnh. V t chc, bác sĩ Nguyn ðăng Hàm đưc điu v làm Phĩ trưng phịng quân y; bác sĩ Phan Sùng làm Ch nhim quân y 470 và đi trưng đi điu tr là bác sĩ Phan ðc Thin; bác sĩ Hồng Kim Tuyên đưc c ph trách ch nhim quân y sư đồn 968; bác sĩ Nguyn Th Trang làm ch nhim quân y mt trn phía tây Trung – H Lào (do ði tá Nguyn Hịa làm tư lnh) 127
24. Ba quân y vin đưc b trí trên 3 khu vc: Vin 59 đưc xác đnh là tuyn điu tr cui ca ðồn nên đã chuyn ra B Trch, Qung Bình. Vin 46 do bác sĩ Lê Văn Song ph trách trin khai theo trc Chà Vn – Khâm ðc va tip nhn thương, bnh binh ca ni b binh đồn Trưng Sơn, va tip nhn thương, bnh binh ca Qung Nam ðà Nng. Riêng Vin quân y 47 đưc thành lp tháng 12 năm 1970 trc thuc B Tư lnh khu vc 470 do bác sĩ Nguyn Văn Gia làm vin trưng đưc trin khai ti khu vc Phi Hà (ngã ba biên gii) làm nhim v thu dung thương, bnh binh thuc ni b ðồn và thương, bnh binh mt trn Tây Nguyên. Ngồi 3 bnh vin nêu trên thì vic trin khai 22 đi điu tr, 70 đi phu thut, 16 bnh xá, 5 đi đi quân y trung đồn vào cui năm 1970, trưc khi m màn chin dch đưng 9 – Nam Lào đã hình thành mt mng lưi cu cha, vn chuyn thương, bnh binh đưc b trí hp lý trên tng đa bàn – nht là ti các trng đim thưng xuyên b đch đánh phá. Chính nh mng lưi cu cha ti ch dày đc này và h thng thơng tin hin đi thơng sut nên cơng tác cu cha, vn chuyn thương, bnh binh trên tồn tuyn đã phc v cĩ hiu qa khơng ch cho tác chin chng tr s đánh phá quyt lit ca đch, đm bo mi hot đng vn chuyn mà cĩn đáp ng tt các yêu cu phc v chin đu trong chin dch phn cơng đưng 9 Nam Lào và các chin dch gii phĩng Xa Ra Van, Bơ Lơ Ven H Lào tip theo. Mc du vy, mi quan tâm hàng đu ca lãnh đo ngành quân y Trưng Sơn vào thi đim mùa khơ 1970 – 1971 vn là vic cp cu thương binh ti các trng đim giao thơng. Ti mi trng đim thưng b trí mt đi phu thut mnh cĩ biên ch t 10 – 12 ngưi. Các đi phu thut này đưc giao hn cho các phân đi cơng binh cht các trng đim chu trách nhim qun lý. các trng đim ln li cĩ thêm các t phu thut lưu đng tách t t chc các đi điu tr ca các binh trm, các tiu đồn quân y các sư đồn hoc bnh vin dã chin đưc phái đn tăng cưng. Như đi điu tr thuc Binh trm 12 do bác sĩ Lê Văn ðínhΥ làm đi trưng đã cĩ lúc t chc thành 8 đi phu thut lưu đng cht nhng nơi b đch đánh phá các lit, nhiu thương binh nht. Nhim v chính ca các đi phu thut là ng cu kp thi s thương binh b ùn tc li các trng đim do gp khĩ khăn trong vic đưa chuyn ra tuyn sau. Nhìn chung các đi phu thut đưc b trí phc v các trng đim giao thơng đu cĩ kh năng gii quyt phu thut khn cp, riêng nhng đi đưc tăng cưng cho các hưng đc lp cĩ kh năng thành tho trong x trí khn cp vt thương thu tng. Ví d phân đi điu tr 14 thuc Binh trm 12 tip nhn cp cu cho 65 thương binh ca đi thanh niên xung phong 69 trên đưng 12 năm 1970, trong đĩ cĩ 9 “ca” vt thương thu bng, tính cht đa vt thương phc tp. Cĩ “ca” đa vt thương dp v mt thn, gãy xương, thng tiu tràng, mt máu nng; mt s “ca” v, dp lách, thng tng rng phc tp nhưng phân Υ Anh hùng lc lưng vũ trang nhân dân Binh trm 12. 128
25. đi điu tr 14 đã phân loi chính xác, x trí tt. ðc bit mt s “ca” nng đưc s dng máu tươi nên đã cu sng c 9 “ca”. Hoc ti trng đim Xiêng Phan, phân đi điu tr đã x lý ni thành cơng mt “ca” đt đng mch đùi. Ngồi ra trên tt c các trng đim tri dài trên tuyn vn ti chin lưc đu cĩ các t phu thut, đi phu thut. Nhim v ch yu ca các t, đi này là thc hành phu thut khn cp cho thương binh. ði phu thut ca Binh trm 14 do bác sĩ Nguyn Tin Du ph trách cht trng đim Chà Là là mt trong nhng đi thc hành phu thut như th. Tuyn sau ca các đi phu thut là các đi điu tr ca các binh trm cĩ quy mơ biên ch nh t 33 – 42 nhân viên, cĩ kh năng thu dung 80 – 100 thương, bnh binh, cĩ trình đ ngoi khoa khá, mt s nơi đã cĩ chuyên khoa trung cp v X quang, hĩa nghim, răng, da liu. Vic chuyn thương ra khi trng đim đưc thc hin theo cung đ đi b là 25%, cáng b 50% và cịn li 25% là chuyn bng cơ gii. Ch tiêu cơ bn ca quân y Trưng Sơn đt ra là phi đưa đưc thương binh đn đi phu thut cht ti trng đim trưc 6 gi và do cơng binh ph trách tuyn đưng làm ch trong vic t chc hip đng. Các đơn v hành quân sau khi giao thương binh cho đi phu thut li tip tc hành trình. S thương binh này nu cha khi thì tr li cho t chc giao liên b trí hành quân tip; trưng hp b nng khơng cịn kh năng chin đu thì sau khi điu tr n đnh đưc chuyn v hu phương và nu hy sinh thì đưc an táng ti nghĩa trang lit sĩ đã quy đnh. 129
26. Trong mùa khơ 1970 – 1971, đi phu thut trên trng đim Chà Là đã thu dung 72 thương binh và 68 bnh binh và đã thc hin các loi phu thut: 3 ct đon chi, 2 tháo khp, 3 phu thut s não, 1 phu thut thành ngc, 2 m bng ni rut, 3 vt thương hàm mt, 1 vt thương b phn sinh dc, 1 khoét mt, 14 vt thương phn mm, 8 vt thương gãy xương (32 vt thương trên 32 thương binh – cu sng 31, cht 1). Các cán b, chin sĩ quân y đã dành nhiu cơng sc và liên tc rút kinh nghim đ hn ch thương vong và ci thin điu kin sinh hot, lao đng và chin đu trên trng đim. Ngồi vic thưng xuyên đi mt vi bom đn đánh phá đ kiu, đ loi ca k đch, thì cưng đ lao đng trên trng đim cũng rt cao và nng nhc. Trung bình mt chin sĩ cơng binh trong mt đêm phi gii quyt 7,6 mét khi đt đá, tiêu hao t 3.400 đn 5.000 calo năng lưng; b đi cao x cũng lao đng và chin đu vt v khơng kém. ð bo đm sc khe và ngh ngơi cho b đi, ti hu c ca trng đim Chà Là, đi đi 2 cơng binh đã t chc làm hm loi A dài 6m, rng 2m, cao 2,2m, np dày 0,80m, trên cĩ mái, cĩ đưng thơng vi hm ch A vng chc. H xí, nhà bp đu làm hp quy cách v sinh và bo đm an tồn. Nhà điu tr ca quân y dài 3,3m, rng 3,2m, cao 3,5m, lát các bĩ dây st dày 0,2m – khơng lp đt. Ngồi ra cịn cĩ nhà tm nưc nĩng trong nhng ngày rét lnh. các mũi xung kích trên các trng đim thưng b trí theo đi hình trn đa. Mi trn đa như th thưng cĩ 1 hm ch huy, 1 hm h tng giao thơng (cĩ trinh sát, cơng binh), 1 hm cp cu quân y, 3 hm , 2 hm đ b đi ng ban ngày, 3 hm bp tiu đi, 1 h xí đưc làm bng thùng phuy cnh mt hm ch A vng chc. Bp ăn b đi thit k theo kiu bp Hồng Cm làm âm (na chìm, na ni). Vic d tr lương thc, thc phm đưc thc hin bng các túi nh polyéthylène hoc túi ni lơng dày vùi xung hm. Nưc ăn cho vào túi ni lơng dày chơn xung h. Cht lưng ăn ung hng ngày c gng đm bo cho b đi đt trung bình trên 3.400 calo. Gic ng ca b đi cht trên trng đim cũng đc bit đưc chú trng. Ti Chà Là, thưng b đi ch đưc ng cĩ 2 gi/ngày đêm nên t l mt mi rt cao. Rút kinh nghim, ch huy trng đim đã t chc cho b đi thay phiên trc tng na tiu đi luân phiên nhau na ngày, đêm v hu c ca đi đi ng ly sc. Nh bin pháp này mà t l mi mt ca đi đi 3 cơng binh cht ti đây đã gim xung ch cịn 5,64% (ch tiêu cho phét là 8%). Cơng tác phịng chng st rét ti trng đim luơn đưc tin hành nghiêm túc mc dù khĩ khăn chng cht. Bình quân các đơn v đã thc hin đưc 79% hm đưc phun DDT và nhum DDT cho màn che ca hm. Vic ung thuc điu tr chn cơn cho nhng ngưi hay b tái phát st rét cũng tr thành yêu cu bt buc. Nh vy mà mùa khơ 1970 – 1971, các đơn v b đi cht ti Chà Là 130
27. st rét ngh vic ch cĩ 5,93% (ch tiêu 10%). Cũng ti đa đim nĩng bng này, trưc khi bưc vào màu khơ 1970 – 1971, quân y tiu đồn 24 cơng binh đã hun luyn đưc 20 cu thương; bn thân tng chin sĩ dù cũ, dù mi đu thưng xuyên đưc ơn luyn v 5 k thut cp cu và phịng chng st rét. ðúng như phán đốn ca B Chính tr và Quân u Trung ương, ngày 30 tháng 1 năm 1971, M – ngy m cuc hành quân Lam Sơn 719 đánh ra khu vc ðưng 9 – Nam Lào. ðch đã tp trung mt lc lưng gm hơn 40.000 quân ngy Sài Gịn và 6.000 lính M thuc các đơn v tinh nhu nht cùng mt s lưng ln binh khí k thut gm 580 xe tăng và xe bc thép, 320 khu pháo, 1.000 máy bay (trong đĩ cĩ 600 máy bay lên thng và 45 máy bay chin lưc B52) vào cuc hành quân này. Chúng chn Khe Sanh làm bàn đp xut phát ca quân ngy Sài Gịn. Phi hp vi M ngy Sài Gịn, quân ngy Lào huy đng 4 tiu đồn ca lc lưng GM30, GM33 t ðng Hn đánh ra khu vc Mưng Pha Lan – phía tây đưng s 9. Mc tiêu ca cuc hành quân Lam Sơn 719 này là nhm ct đt hồn tồn tuyn chi vin chin lưc, phá hu các kho chin lưc trên đưng Trưng Sơn, làm cho các lc lưng chin đu ca ta ti các chin trưng khơng cịn ngun chi vin v ngưi và vt cht k thut đ m các cuc tin cơng trong thi gian ti ðây là cuc hành quân đánh chim ln nht, đin hình nht và cũng mang nhiu tham vng nht trong chin lưc “Vit Nam hố chin tranh” ca M; đng thi cũng là đnh cao ca chin tranh ngăn chn tuyn đưng chin lưc Trưng Sơn. Như vy, chin dch ðưng 9 – Nam Lào din ra trong phm vi trc tip thuc đa bàn hot đng ca các binh trm Trưng Sơn: Binh trm 27 (trên đưng 16 t Cha Ly vào Bn ðơng); Binh trm 32 (theo đưng 128, 129 xung Na Bo và nam đưng 9). Trên đưng s 9 cĩ Binh trm 33 chuyn tip các Binh trm 27, 9, 32 qua đưng 9 vào Binh trm 34, Binh trm 41 theo đưng 9 xung La Hp vào Tr Thiên. Bo v khu vc này là Trung đồn 591 cao x, xuyên qua đưng 9 cịn cĩ Trung đồn 592 đưng ng và đĩng xen k vi các đơn v ca tuyn đưng là các đơn v chin đu, binh khí k thut, tăng, pháo, b binh trc thuc B. Trên thc t, khi quân ngy vưt qua biên gii Vit – Lào Lao Bo thì chúng đã lt ngay vào trn đa đã b trí sn ca ta gm các lc lưng Sư đồn 320, Sư đồn 304, Sư đồn 308 b binh, Sư đồn 361 cao x và các Trung đồn 591, 238, 592 cao x, Trung đồn 7 cơng binh, Tiu đồn 1 b binh cùng các lc lưng ti ch ca các binh trm trên đa bàn. ð đánh bi cuc hành quân ca đch, B Chính tr và Quân u Trung ương quyt đnh m chin dch phn cơng tiêu dit ln quân đch khu vc ðưng 9 – Nam Lào; thành lp B Tư lnh Mt trn đưng 9 ly mt danh là Mt trn 702 do Thiu tưng Phĩ tng tham mưu trưng Lê Trng Tn làm Tư 131
28. lnh, Thiu tưng phĩ ch nhim Tng cc chính tr Lê Quang ðo làm Chính u B Tư lnh chin dch. B Chính tr phê chun vic thành lp B tư lnh mt trn cánh đơng và cánh bc chin dch vi mt danh là Mt trn B70 gm 3 Sư đồn b binh 304, 308, 320 và các trung đồn, tiu đồn binh chng do ði tá Cao Văn Khánh làm Tư lnh, ði tá Hồng Phương làm Chính u, cánh tây chin dch giao cho B Tư lnh Trưng Sơn ph trách gm: Sư đồn 968, Sư đồn 2, Trung đồn 48, Trung đồn 29 cùng mt s trung đồn, tiu đồn binh chng. B đi thuc binh đồn Trưng Sơn là lc lưng đánh đch ti ch trên tồn đa bàn chin dch. Ngày 8 tháng 2 năm 1971, dưi s ym tr ca khơng quân M, 7 trung đồn, l đồn b binh, dù, thit giáp ca quân ngy Sài Gịn chia thành 3 cánh vưt biên gii Vit – Lào. Nghiêm chnh chp hành mnh lnh ca B tư lnh Trưng Sơn: nh đch vào sâu hơn na, sn sàng ch đng tn cơng vào các đi hình trc thăng ca chúng, s dng mi vũ khí, phát huy mi tm ho lc, kiên quyt tiêu dit đch vi khu hiu “c cho nĩ đn, khơng cho nĩ v”, các đơn v, binh trm trên tuyn thc s bưc vào cuc chin đu t ngày 8 tháng 2 năm 1971 Tri hơn 50 ngày đêm chin đu kiên dũng, ngày 23 tháng 3 năm 1971 chin dch phn cơng ðưng 9 – Nam Lào kt thúc thng li, âm mưu ct đt tuyn chi vin chin lưc Trưng Sơn b đp tan. Hơn 20.000 tên đch b dit, b thương và b bt; 6 trung đồn, l đồn, 13 tiu đồn b binh, pháo binh b loi khi vịng chin đu. C 3 sư đồn dù, thy quân lc chin và sư đồn 1 b binh ngy b đánh thit hi nng; 1.138 xe tăng, xe bc thép, xe kéo pháo và 112 pháo ln b phá hy, 556 máy bay (trong đĩ cĩ 505 máy bay lên thng) b bn rơi, 43 tàu, sà lan b bn chìm, 1 triu lít xăng và 1.000 tn đn b đt cháy và phá hy. Quân ta bt 1.142 tù binh, thu 2 máy bay lên thng, 57 khu pháo hng nng và súng ci, 2.296 súng các loi, 16 xe tăng và xe bc thép, 6 máy húc, 274 máy vơ tuyn đin, trên 100 tn đn và đ dùng quân s khác. Riêng b đi Trưng Sơn, va trc tip phc v chin dch, va tham gia chin đu đã lp cơng xut sc: tiêu dit 5.695 tên đch, bt sng 614 tên, gi hàng 64 tên, bn rơi 346 máy bay (trong đĩ cĩ 310 trc thăng), thu 24 khu pháo, 4 máy húc, 6 xe tăng và xe bc thép, 91 xe các loi. Tham gia phc v chin đu trong chin dch phn cơng ðưng 9 – Nam Lào đi vi quân y Trưng Sơn ch yu là lc lưng quân y ca các binh trm nm trong đa bàn chin s. Như trên đưng 16, đnh 1001 – Chà Lỳ – Cù Bai – Bn ðơng cĩ đi điu tr Binh trm 27 do các bác sĩ Phim, Th ph trách; các đi phu thut 1, đi phu thut 2 do các bác sĩ Quỳnh và quân y sĩ Thao làm đi trưng. Trên hưng các đưng 128, 129 cĩ đi điu tr Binh trm 32 và đi phu thut 2. Hưng nam Xê Pơn theo đưng 22 cĩ đi điu tr thuc Binh trm 33; nam Bn ðơng cĩ đi điu tr thuc Binh trm 41. ðan xen vào mng lưi cu cha, vn chuyn thương binh này là h thng các đi đi quân y trung 132
29. đồn, tiu đồn quân y các sư đồn thuc các binh chng và các t chc quân y giao liên chuyn thương phc v chin dch. Ngồi nhim v bo đm quân y ni b, lc lưng quân y Trưng Sơn trong chin dch đưng 9 – Nam Lào đã phát huy th mnh “th cơng” ca mình trong vic chi vin đc lc cho các lc lưng chin đu t xa ti, gĩp phn đm bo cĩ hiu qu hơn cho các t chc quân y Bn phc v chin đu trên cùng đa bàn tt c các hưng. Lc lưng quân y tham gia chin dch gm 22 đi đi quân y trung đồn, 3 tiu đồn quân y sư đồn, 14 đi phu thut, 11 đi điu tr, 3 t chuyn thương b, 6 t chuyn thương cơ gii, 3 đi v sinh phịng dch, 2 t chuyên khoa, 1 t nghiên cu st rét, 7 kho thuc trc tip phc v chin dch. Ngồi ra cịn cĩ 6 đi điu tr và bnh vin làm nhim v thu dung điu tr phía sau. Riêng lc lưng quân y cánh quân B70 (hưng ch yu ca chin trưng) do bác sĩ Nguyn Hồ làm ch nhim gm 1 đi v sinh phịng dch, 1 kho thuc, 2 t chuyn thương b li đưc tăng cưng thêm 1 t chuyên khoa bng và 1 t X quang; v điu tr cĩ 11 đi đi quân y trung đồn, 1 tiu đồn quân y sư đồn, 1 đi phu thut và 3 đi điu tr. Tng s nhân viên quân y ca cánh quân B70 này gm 45 bác sĩ, 150 y sĩ, 600 y tá, 6 dưc sĩ cao cp, 21 dưc sĩ trung cp và 35 dưc tá. Cũng như các lc lưng tác chin khác, trưc khi bưc vào chin dch, quân y các đơn v đu đã làm cơng tác chun b chin trưng nhưng trong quá trình chin đu vn phi điu chnh li vic b trí lc lưng. Thm chí mt s đơn v như sư đồn 2 Quân khu 5 đưc lnh điu đng cp tc hoc trung đồn 64 ca sư đồn 320 đang trên đưng hành quân vào hưng chin trưng Tây Nguyên thì đưc lnh chuyn hưng tham gia chin dch nên khơng kp chun b chin trưng trưc. Nhng trưng hp phi điu chnh và b trí trin khai lc lưng như va nêu đu đưc B Tư lnh và ngành quân y Trưng Sơn giúp đ tn tình, chu đáo nên đã sm phát huy hiu lc đ hồn thành nhim v. Chính nh cĩ s phi, kt hp cht ch trên tinh thn đng nghip, đng chí vi nhau gia quân y s ti Trưng Sơn và quân y các lc lưng chin đu t xa ti nên đã hình thành mt mng lưi cu cha và vn chuyn nhanh chĩng, an tồn ht s thương binh v các cơ s điu tr ca quân y chin dch c phía trưc ln phía sau. Quân y Binh trm 32 cịn c mt đi phu thut tăng cưng cho quân y sư đồn 2 b binh phc v mt mũi tin cơng ca sư đồn. Lc lưng quân y Trưng Sơn thuc các đơn v b binh, cao x, đưng ng cũng đã phi hp kp thi và nhp nhàng vi lc lưng quân y ca chin dch trong vic bo đm gii quyt phn ln thương binh ca đơn v mình ti các đi phu thut, đi điu tr và bnh vin dã chin do vin 59 phái ti. Gĩp phn vào chin cơng chung ca lc lưng quân y Trưng Sơn trong chin dch ðưng 9 – Nam Lào cịn cĩ đi điu tr tăng cưng mà nịng ct là 5 bác sĩ ca Trưng Di hc quân y đưc b sung vào tuyn đu năm 1971 – trưc khi m màn chin dch. Phịng quân y Trưng Sơn sau khi tip nhn s bác sĩ này, đưc s đng ý ca B Tư lnh đã thành lp đi điu tr chin dch ly phiên hiu 71A do bác sĩ Dương Thnh làm đi trưng và thưng uý Nguyn 133
30. Ngc ðim làm chính tr viên ngồi 5 bác sĩ ca trưng ði hc quân y (gm: bác sĩ Dương Thnh, bác sĩ Trn Xuân Vn, bác sĩ Thư, bác sĩ Lâm và bác sĩ K) cùng mt s nhân viên hu cn, cp dưng đng hành, đi điu tr 71A cịn đưc b sung 20 hc viên trưng trung cp quân y Trưng Sơn, 10 y tá rút t vin 59 và 1 t dưc lý 3 ngưi do dưc sĩ trung cp Nguyn Th Bê ph trách. đi cịn đưc tip nhn thêm 2 đi đi ti thương và 1 cán b ph trách hu cn là đng chí Khiêm – tr lý k hoch hu cn ca vin 59. Nm trong đi hình cơ quan hu cn tin phương B Tư lnh Trưng Sơn, v quân y do bác sĩ Nguyn Th Trang làm ch nhim, ngay sau khi trin khai nhim v, đi điu tr 71A đã thu dung điu tr gn 300 thương, bnh binh chuyn t vin 48 sang. Sau khi hồn thành xut sc nhim v này, đi điu tr 71A li đưc hành quân vào nam đưng 9 phc v chin dch cho đn ngày quân ta kt thúc thng li chin dch ðưng 9 – Nam Lào. Do nhng thành tích lp đưc, đi điu tr 71A và cá nhân bác sĩ Dương Thnh đã đưc B Tư lnh tng bng khen. Va phi bng mi cách đm bo đ vũ khí, đn dưc, lương thc cho các hưng chin dch; đng thi gi cho đưc hành lang phía tây, tp trung sc vn chuyn chi vin kp thi cho Tây Nguyên, Khu 5, Nam B đ đánh bi các cuc hành quân phi hp ca đch. ðĩ là mnh lnh ca B đi vi Binh đồn Trưng Sơn trong thi gian chin dch ðưng 9 – Nam Lào. Và b đi Trưng Sơn cũng đã khơng ph lịng mong mi ca trên cũng như ca các đơn v Bn. Ngày 11 tháng 3 năm 1971, k hoch vn chuyn bo đm cho chin dch ca Binh trm 27 và Binh trm 9 đã hồn thành xut sc đ sáng sm ngày hơm sau (12/3) pháo ta cp tp m màn giai đon chuyn sang tin cơng trên tồn mt trn. ðn ngày 28 tháng 2 năm 1971, trong lúc đch tp trung đánh chim Xê Pơn và các đim cao phía đơng Tha Mé sát trc vn chuyn chin lưc thì cũng là thi đim kt thúc “Tng cơng kích” đt 1 ca chin dch vn ti mùa khơ 1970 – 1971 trên tồn tuyn đưng Trưng Sơn . Trong đt này, tồn tuyn đã thc hin đưc mt khi lưng ln qua các đim vưt then cht, to nên th mi cho đt vn chuyn tip theo. Sau thng li ca k hoch vn chuyn này, gia lúc chin dch phn cơng ðưng 9 – Nam Lào đang bưc vào giai đon quyt lit, B Tư lnh Trưng Sơn quyt đnh m “Tng tn cơng” đt 2 t ngày 6 tháng 3 năm 1971 nhm hồn thành cơ bn nhim v vn ti chin lưc và chin dch mùa khơ 1970 – 1971. Mc dù khơng quân đch phi phân tán trên trn đa chin dch nhưng chúng vn dành mt lc lưng đáng k đánh phá ráo rit tuyn vn chuyn ca ta. Nht là sau khi chin dch đưng 9 – Nam Lào kt thúc, đch càng tp trung đánh phá quyt lit hơn sut dc tuyn. Th đon đánh phá ca chúng trong mùa khơ 1970 – 1971 cĩ phn khác vi các năm trưc là chuyn t phá cu đưng sang đánh tiêu dit sinh lc ca ta – ch yu là bn xe, trn đa phịng khơng, kho tàng ði tưng nguy him nht ca tuyn vn ti lúc này là máy bay AC.130. Tính năng k thut đc bit ca loi máy bay chin đu hin đi này là cĩ kh năng phát hin ơ tơ đang vn hành trong bĩng ti. Vi tm hot đng trên 3 km, li ch yu bn đn 40 ly nên kh năng gây sát thương ln trong phm v 134
31. bán kính rng. Trong hai tháng 2 và 3 năm 1971, riêng máy bay AC.130 đã bn ti 41.485 lot đn 40 ly, phá hu nhiu xe vn ti ca ta. Do tm hot đng khá cao nên pháo cao x 37 ly ca ta cht ti các trng đim gn như b vơ hiu hố đi vi loi máy bay này. Do cĩ nhng n lc ln vi nhiu bin pháp đi phĩ nhm gi vng nhp đ tng cơng kích, nên đn ngày 30 tháng 3 năm 1971, kt thúc đt 2 chin dch vn chuyn chin lưc, trên tồn tuyn đã nhn t hu phương và thu mua ti ch đt 97% k hoch, vn chuyn giao cho các chin trưng đt 98% k hoch, v bo đm hành quân đt 91% h hoch, đưa đĩn hàng vn quân vào chin trưng và thương, bnh binh v hu phương. Hàng ni b đt 98% k hoch, đm bo phc v các lc lưng trên tuyn hot đng liên tc. Cùng vi vic ch đo ðồn chuyên gia quân s 559 đy mnh hot đng giúp Bn mi mt nhm cng c vùng gii phĩng; đu tháng 4 năm 1971, Tư lnh ðng Sĩ Nguyên cùng Phĩ Chính u Hồng Th Thin trc tip ch huy gii phĩng ðng Hn. Tip đĩ là chin dch gii phĩng cao nguyên Bơ Lơ Ven, tin cơng Ê Tu Gin m rng vùng gii phĩng ca Bn liên hồn t ðng Hn xung H Lào. ðưng chin lưc vươn xung tây Xê Cơng, to ra th mi vng chc cho vn chuyn và căn c chin lưc ca ba nưc. Bo đm quân y trong các đt tác chin này là do quân y các trung đồn, sư đồn b binh tham gia tác chin chu trách nhim trên hưng chính. hưng phi hp cĩ các đi phu thut tăng cưng theo quân y đơn v. Chuyn thương đu thc hin bng cáng b, phía sau các t chc quân y trung đồn là các quân y binh trm, gn đâu chuyn v đĩ. Ngày 2 tháng 4 năm 1971, B Tư lnh quyt đnh t chc đt vn chuyn nưc rút nhm hồn thành mt s ch tiêu chưa đt và to thêm lưng d tr cho mt s hưng chin trưng, nht là Nam B. Tr ngi ln nht trong đt vn chuyn nưc rút này vn là s gia tăng đánh phá ác lit ca đch. Chúng khơng ch thay đi th đon mà cịn thay đi c quy lut đánh phá; s dng máy bay chin lưc B52 và máy bay cưng kích th bom n chm, bom t trưng và mìn vưng n đánh vào lúc chp chong chiu ti hoc tng sáng. ðc bit chúng tăng cưng khí tài điu khin bng tia La – de cho các loi máy bay cưng kích đ đánh vào các trn đa pháo. Ch trong vịng 3 tháng mùa khơ 1970 – 1971, đch đánh 1.104 trn vào các trn đa pháo, trong đĩ cĩ 55 ln s dng tia La – de, phá hy 81 khu pháo làm 311 pháo th hy sinh, 262 ngưi b thương. ðĩ là tn tht cao nht ca lc lưng cao x Trưng Sơn so vi các năm trưc. Nguy him hơn c vn là máy bay AC 130 trang b hng ngoi tuyn bay lưn lùng sc sut đêm t đu tuyn đn cui tuyn, đc bit là khu vc nam, bc đưng 9. Hu như khơng mt đồn xe nào khơng b loi “ác điu” này phát hin và tn cơng. S xe b đch đánh cháy tăng vt, lái xe thương vong ngày càng nhiu, đã cĩ mt s cán b, lái xe t ra hoang mang, lo lng. Cá bit cĩ lái xe thối thác ch vũ khí, đn, xăng du. Cĩ th nĩi đây là thi kỳ cam go nht, ác lit nht ca chin trưng Trưng Sơn sau hơn chc năm hình thành. Trưc tình hình đĩ, B Tư lnh đã ch đo trin khai hàng 135
32. lot bin pháp đi phĩ khn trương nhưng kt qa vn rt hn ch, trái li tn tht v ngưi và phương tin vn ln. Gia tháng 5, thi tit đã chuyn hn vào mùa mưa, B Tư lnh ra lnh kt thúc chin dch vn ti mùa khơ 1970 – 1971. Ngày 15 tháng 5 năm 1971, ðng y B Tư lnh Trưng Sơn hp kim đim vic thc hin nhim v chi vin mùa khơ 1970 – 1971 và bàn vic chun b k hoch mùa khơ 1971 – 1972. ðánh giá kt qa thc hin nhim v mùa khơ 1970 – 1971, ðng y nht trí khng đnh: nhim v vn chuyn chin lưc mùa khơ din ra trong bi cnh din bin tình hình vơ cùng phc tp, khĩ khăn k c đch tình ln thi tit. Mc du vy, b đi Trưng Sơn đã n lc cao đ, khc phc mi khĩ khăn, vưt qua mi tr ngi nên đã hồn thành xut sc nhim v đưc giao, trong đĩ ni bt nht là phc v chin đu và trc tip chin đu trong chin dch ðưng 9 – Nam Lào. Tng khi lưng vn chuyn cho ni b và các chin trưng tuy mi đt 66% (63.145 tn), trong đĩ vn chuyn cho các chin trưng đt 80,5% (28.623 tn), nhưng vi mt hàng ch yu là vũ khí, đn c ln đã đm bo đy đ đc bit cho Nam B. Riêng đi vi chin dch ðưng 9 – Nam Lào đã thc hin cung cp mt khi lưng gn 10.000 tn, cao hơn ch tiêu d đnh ban đu 8,6 ln, đm bo tha mãn mi nhu cu vt cht cho chin dch. Song song vi hot đng vn chuyn là vic đm bo và đưa đĩn đưc 88.000 quân vào các chin trưng, đc bit cĩ 19.000 quân vào Nam B đm bo c 2 khâu thi gian và sc khe. ðng thi đã ch dn và bo đm cho trên 2.000 xe pháo vưt đưng Trưng Sơn vào tham gia chin dch đưc an tồn; m thêm ca khu mi; khơi phc trên 4.000 km đưng cũ, làm li hàng trăm cu phà ngm; m thêm 1.153 km đưng mi; vic khi cơng m tuyn đưng kín dài 800 km t nam ngm Long ði vào ti ng ba biên gii đã đưc tin hành t ngày 20 tháng 4 và d kin hồn thành vào đu năm 1972. Các lc lưng phịng khơng trên tuyn đã chin đu trên 22.077 trn, bn rơi 620 máy bay đch, cĩ 426 chic rơi ti ch (trong đĩ cĩ 98 chic rơi đêm). ðc bit trong chin dch ðưng 9 – Nam Lào, b đi cao x Trưng Sơn đã đánh thng dịn giã 481 trn, bn rơi 356 máy bay đch – trung bình mi trn bn rơi mt chic. My tháng đu năm 1971, b đi Trưng Sơn cũng đã phi hp tác chin vi các lc lưng tăng cưng ca B và lc lưng vũ trang ca Bn dit và bt gn gn 10.000 tên đch, phá hy và thu nhiu vũ khí, phương tin chin tranh. Tri qua my tháng mùa khơ 1970 – 1971, tuyn chi vin Trưng Sơn đã tht s phát huy vai trị mt căn c chin lưc làm nhim v tng hp, chun b chin trưng cho chin dch, xây dng các khu tp kt, h thng đưng cơ đng cho các lc lưng binh khí k thut, xây dng mng lưi thơng tin, h thng kho tàng, h thng đm bo cp cu chuyn thương, h thng cu đưng vn chuyn Mt khác, qua th thách trong cuc đ sc quyt lit gia ta và đch trong chin dch đưng 9 – Nam Lào càng khng đnh b đi Trưng Sơn là mt 136
33. đi quân cĩ đy đ bn lĩnh đ đm nhn và hồn thành mi nhim v t vn ti, trc tip chin đu, dân vn trong bt c hồn cnh nào. Tuy nhiên, mùa khơ 1970 – 1971 do quy mơ và th đon đánh phá ca đch vưt tri nhiu ln so vi các mùa khơ trưc nên ngồi s xe, pháo b đánh hu, đánh hng, ta cịn b tn tht mt lc lưng khá ln: 2.087 cán b, chin sĩ Trưng Sơn hy sinh và 4.617 cán b, chin sĩ b thương. Trong chin cơng chung ca Binh đồn Trưng Sơn mùa khơ 1970 – 1971 cĩ s đĩng gĩp cơng lao và k c xương máu ca hơn 6.500 cán b, chin sĩ ngành quân y. Trách nhim trưc sinh mng ca hàng vn đng chí, đng đi trên tuyn đưng, các cán b, chin sĩ quân y Trưng Sơn khơng qun ngi gian kh, hy sinh ngày đêm bám sát trn đa, bám sát trc đưng đ cu cha kp thi thương binh. ðã cĩ bit bao tm gương th hin tm lịng “lương y như t mu” trong vic cu cha, chăm sĩc thương binh, bnh binh. ðin hình như đi điu tr Binh trm 41 đã cu sng mt n thơng tin tên là Hương b st rét ác tính hơn mê kéo dài 25 ngày đêm. ðáp li ân nghĩa tr li cuc sng cho mình, sau khi bình phc, ngưi n chin sĩ thơng tin này đã tình nguyn li làm cp dưng cho đi điu tr. 137
34. Xúc đng bi câu chuyn sâu nng y đc này, đng chí Thnh – Phĩ Chính y Binh trm 41 đã làm bài thơ tng đi điu tr và cơ Hương như sau: Em như em bé yu trong nơi Cm giác tồn thân mt c ri Ai hi, em cưi như gi di N cưi báo hiu cánh hoa rơi! ðng đã cho em sng li ri T ngưi bác sĩ đn anh nuơi Bát cơm, ng thuc đy tình nghĩa Em ha đn ơn c mi ngưi. ðng đã cho em sng li ri 138
35. Em đi, đi khp tn chân tri Gĩp phn đánh M, xây non nưc ð tha ưc mong ca mi ngưi.Υ III. Hot đng bo đm quân y trên tuyn chi vin chin lưc đưng H Chí Minh mùa khơ 1971 1972 và xuyên sut c năm 1972. T sau chin dch ðưng 9 – Nam Lào, tuyn chi vin chin lưc Trưng Sơn đã m rng đa bàn hình thành mt khu vc khong 13.000 km2, quân s xp x 80.000 ngưi. Các binh trm, trung đồn, sư đồn trc thuc B Tư lnh tăng lên hơn 50 đu mi. Xét thy hình thc t chc theo mơ hình cũ đã khơng cịn thích hp na và t hiu qa hot đng bưc đu ca B Tư lnh 470, ðồn hu c 571, B Tư lnh Trưng Sơn quyt đnh kin tồn t chc theo phương án mi vi vic phân chia tồn tuyn thành 5 khu vc. Mi khu vc cĩ din tích t 20.000 đn 25.000 km2, đm nhim mt hưng chin trưng. Ngồi B Tư lnh khu vc 470 đang hot đng, s thành lp thêm các B Tư lnh khu vc khác là 471, 472, 473, B Tư lnh hu c 571 và hai sư đồn: Sư đồn b binh 968, Sư đồn cao x 377 phi thuc. B Tư lnh khu vc ch huy b đi hp thành (5 – 6 binh trm và mt s trung đồn binh chng) cĩ nhim v m đưng, bo đm giao thơng, vn chuyn chin lưc – chin dch, t chc hành quân, tác chin bo v hành lang, giúp Bn. Ngày 20 tháng 7 năm 1971, Quân y Trung ương – B Quc Phịng đã phê chun phương án t chc mi này ca B Tư lnh Trưng Sơn. Các B Tư lnh khu vc đã trin khai đi hình theo tng đa bàn đưc xác đnh c th như sau: B Tư lnh khu vc 473 ph trách các tuyn đơng tây Trưng Sơn t Cu Kh theo đưng 14 vào Pê Ke, tây nam Tha Thiên và t khu vc Chà Ly vào Bn ðơng, La Hp và theo đưng B 45 vào A Lưi, Trao, Ging. Tng chiu dài các tuyn đưng do 473 ph trách là 1.765 km. Ch huy s B Tư lnh đĩng Chà Ly. Các đơn v trc thuc B Tư lnh gm: các Binh trm 27, 28, 41, 42; các đơn v phi thuc gm: 3 trung đồn cơng binh (6, 225, 229) và 1 trung đồn cao x. B Tư lnh khu vc 473 chu trách nhim vn chuyn bo đm cho mt trn ðưng s 9 – bc Qung Tr, chin trưng Tr – Thiên và bo đm cho các lc lưng cơ đng ca B hot đng hưng này; đng thi tip nhn vn chuyn to ngun d tr chin lưc cho Tr – Thiên, đy mnh xây dng h thng đưng đơng Trưng Sơn thc sâu xung Khâm ðc (Qung Nam). B Tư lnh khu vc 472 ph trách t đưng s 9 vào ti Bc trên đa bàn tnh Xa Vn Na Kht và Xa Ra Van, vi tng chiu dài đưc đm nhn là 2.117 km. Ch huy s B Tư lnh đĩng Na Lai, cách bc Mưng Phìn 7 km. Υ Tư liu do ði tá bác sĩ Lê Trung Nguyên cp. 139
36. Các đơn v trc thuc cĩ các Binh trm: 32, 33, 39, 30, 34. B Tư lnh khu vc 472 chu trách nhim tip chuyn to chân hàng cho B Tư lnh khu vc 471; trc tip phc v cho mt trn Y (Trung – H Lào), bo đm chi vin cho Quân Khu Nam Lào, t chc đm bo hành quân trong phm vi đa bàn ph trách. B Tư lnh khu vc 471 ph trách khu vc đơng H Lào gm cao nguyên Bơ Lơ Ven và tnh Tà Vên Oc (Xê Cơng) t Bc vào Xê Ca Mán. Tng chiu dài các tuyn đưng đưc ph trách là 2.133 km. Ch huy s B Tư lnh đĩng nam Bc. Các đơn v trc thuc B Tư lnh gm các Binh trm: 46, 47, 35, 36, 38. B Tư lnh khu vc 471 cĩ nhim v tip chuyn to chân hàng cho B Tư lnh khu vc 470; bo đm cho quân tình nguyn và b đi Pa – Thét Lào tác chin cng c vùng mi gii phĩng; bo đm cho trung đồn cơng binh m đưng 17 xuyên cao nguyên Bơ Lơ Ven đn Ta Pao, Nm Cơng và t chc bo đm hành quân trong phm vi đa bàn ph trách. B Tư lnh khu vc 470 trên đa bàn hin hu, nay quy hoch phân gii tip giáp B Tư lnh khu vc 471 vào đn hu c chin trưng Nam B, Tây Nguyên, Căm Pu Chia, cĩ tng chiu dài c đưng b ln đưng sơng đưc ph trách là 1.765 km. Ch huy s B Tư lnh nam Xê Ca Mán. Các đơn v trc thuc B Tư lnh gm các Binh trm: 37, 50, 51, 52, 53 và trung đồn cơng binh. B Tư lnh khu vc 470 đưc giao nhim v là cơ quan tin phương B Tư lnh Trưng Sơn, trc tip quan h vi chin trưng, gii quyt nhng vn đ cp bách phc v tác chin và thc hin ni dung chc năng B Tư lnh khu vc gm tip nhn hàng ca B Tư lnh 471, vn chuyn đm bo cho chin trưng Tây Nguyên, Nam B, H Lào và Căm Pu Chia ri chuyn ngưc li lương thc, thc phm phc v chin trưng Tây Nguyên và bo đm mt phn phc v nhu cu ni b. B Tư lnh khu vc hu c 571 đĩng khu vc tây Qung Bình t sơng Gianh vào Vĩnh Linh tip giáp các Binh trm ca khu 27, 14, 9 (khơng qun lý các binh trm này). Ch huy B Tư lnh tây Chánh Hịa. ðơn v trc thuc gm cĩ: ðồn 70 an dưng cán b; ðồn 963 đào to lái xe; ðồn 967 an dưng h sĩ quan, chin sĩ, thanh niên xung phong. Nhim v ca B Tư lnh khu vc hu c 571 là tip xe pháo, vt liu ph tùng do B b sung; ch huy các tng kho hàng, tng kho xe, vt tư các xưng đi tu xe máy, trưng hun luyn, đồn điu dưng, tuyn quân y phía sau ca B Tư lnh Trưng Sơn; đng thi tip khách ca ðng, Nhà nưc, quân đi và quc t ra vào Trưng Sơn. Riêng hai sư đồn b binh và pháo cao x đưc b trí như sau: Sư đồn b binh 968 trc thuc B Tư lnh Trưng Sơn tip tc trin khai chin đu trên các khu vc nam Khăm Mun, Xa Vn Na Kht, Xa Ra Van, Bơ Lơ Ven, A Tơ Pơ. Ch huy s B Tư lnh đơng Xa Ra Van. 140
37. Theo quyt đnh ca B, Sư đồn phịng khơng 377 phi thuc B Tư lnh Trưng Sơn, cht nam – bc ðưng s 9. Ngồi 5 B Tư lnh khu vc cịn cĩ các binh trm khu vc ca khu trc thuc B Tư lnh Trưng Sơn là các Binh trm 12, 14, 9, 15, 31 và 29. Phương án t chc các trung đồn binh chng đưc B phê duyt gm: 6 trung đồn cơng binh (98, 10, 6, 217, 4, 8). 2 trung đồn ơ tơ (11, 13). 3 trung đồn phịng khơng (591, 593, 210). 2 trung đồn đưng ng xăng du (592, 532). 1 trung đồn thơng tin (gm 5 tiu đồn). 4 quân y vin (59, 46, 47, 48). Ngồi ra B cịn cho phép tăng thêm 61 tiu đồn, nâng tng s lên 188 tiu đồn và tương đương trc thuc các binh trm (54 tiu đồn cơng binh, 35 tiu đồn ơ tơ, 1 tiu đồn cơ gii đưng sơng, 39 tiu đồn cao x, 12 tiu đồn b binh, 6 tiu đồn thơng tin, 11 tiu đồn giao liên và 30 đi điu tr). Cơ quan B Tư lnh đưc kin tồn v t chc, biên ch đ cán b cĩ năng lc giúp B Tư lnh trin khai mt khi lưng cơng vic rt ln, phc tp và khn trương. Trong cơ quan B Tư lnh cĩ: B tham mưu (gm 9 phịng chc năng). Cc tham mưu phịng khơng (4 phịng). Cc tham mưu vn ti (5 phịng). Cc tham mưu cơng binh (5 phịng). Cc Chính tr (9 phịng và tương đương). Cc Hu cn (6 phịng – trong đĩ cĩ Phịng quân y do bác sĩ Nguyn Ngc Tho làm ch nhim). ð tăng cưng quân s cho tuyn vn ti chin lưc, B quyt đnh b sung 35.000 nghìn quân, trong đĩ cĩ 20.000 b đi, s cịn li thuc các lc lưng thanh niên xung phong, cơng nhân giao thơng, dân cơng ha tuyn (thi gian phc v t 12 – 18 tháng), nâng tng s quân lên hơn 100.000 ngưi. Riêng lc lưng quân y cĩ quân s 6.461 ngưi, trong đĩ cĩ 214 bác sĩ (72 ngưi làm cơng tác t chc, ch huy). ð đáp ng vi yêu cu nhim v trong tình hình mi, ngành quân y cũng đã sp xp, b trí li mt s khâu t chc, điu đng cán b ch huy, c th là: Bác sĩ ðinh Văn L đưc c làm Ch nhim quân y B Tư lnh khu vc 471. Bác sĩ Lê Trung Kiên – Ch nhim quân y B Tư lnh khu vc 472. Bác sĩ ð ðc Niên – Ch nhim quân y B Tư lnh khu vc 473. Bác sĩ Phm Văn Ban – Ch nhim quân y B Tư lnh hu c 571. Ch nhim quân y B Tư lnh khu vc 470 vn do bác sĩ Phm Sùng ph trách. 141
38. Ch nhim quân y hai sư đồn 968 (b binh) và 377 (cao x) là các bác sĩ Hồng Kim Tuyên và Nguyn Th Trưng. Các binh trm khu vc ca khu (12, 14, 9, 15, 31, 29) trc thuc B Tư lnh Trưng Sơn vn gi nguyên đi hình quân y như trưc vi các Ch nhim quân y dày dn kinh nghim t chc và ch huy chin đu. Ba quân y vin trin khai trên 3 khu vc cũng cĩ s thay đi ít nhiu v ch huy, c th như sau: Vin 59 đưc xác đnh là vin tuyn cui, đĩng B Trch, Qung Bình do Thiu tá bác sĩ Nguyn ðăng Hàm (Phĩ trưng phịng quân y t tháng 10 – 1970) đưc điu tr li làm Vin trưng, Thiu tá Nguyn Tin Du là Chính y. Vin 46 (Hưng B1 – Khu 5) do Thiu tá bác sĩ Lê Văn ðính làm Vin trưng thay bác sĩ Lê Văn Song, Chính y là đng chí Nguyn Văn Kiên. Vin 47 (Hưng B2 – Nam B, v trí gia 2 trm giao liên 77 và 78) do ði úy Nguyn Văn Gia làm Vin trưng, chính tr viên là Thưng úy Nguyn Hng Minh. Kt thành mng lưi quân y trên tồn tuyn cịn cĩ 30 đi điu tr (trong đĩ cĩ 1 đi điu tr ti cơ quan ðồn b B Tư lnh), 86 đi phu thut, 16 bnh xá, 20 đi đi quân y trung đồn. Theo phân cp lúc by gi thì các đi điu tr, phu thut đu thuc quân y các binh trm, bnh xá thuc các tiu đồn giao liên, các đi đi quân y thuc các trung đồn cơng binh, cao x Mng lưi này đã đưc b trí hp lý trong khâu cu cha, vn chuyn thương, bnh binh trên các đa bàn quan trng ca tuyn đưng. ðc bit là các đi phu thut đã đưc tăng cưng c ngưi ln phương tin k thut, thuc men đm bo cht gi trên tt c các trng đim giao thơng thưng xuyên b đch đánh phá ác lit, to ra mt mng lưi cu cha, vn chuyn theo các khu vc cĩ đ kh năng đáp ng đưc mi tình hung. Ngồi ra, đi v sinh phịng dch thuc Phịng quân y do bác sĩ Vũ Hưng ph trách cùng vi 7 t v sinh phịng dch ca mt s binh trm và b phn chuyên gia quân y giúp Bn cũng đu đưc tăng cưng và cng c. Trong khi B Tư lnh Trưng Sơn và các B Tư lnh khu vc, Sư đồn khn trương trin khai lc lưng theo phương án mi thì sut 5 tháng liên tc ca mùa mưa năm 1971, hàng vn cán b, chin sĩ cơng binh, thanh niên xung phong vn vt ln chng chi vi mưa lũ, vt núi, mui rng vi bit bao vt v, thiu thn đ đào đp hàng triu mét khi đt đá san lp mt đưng st l cĩ tng dài 7.927 km ca h thng đưng cũ. ðc bit trc đưng kín dài trên 700 km cũng đã m xong và cịn m thêm mt trc đưng mi phía đơng Trưng Sơn t Cu Kh vươn ti Khe Sanh dài trên 50 km. Các trc đưng ca khu và mt s đưng ngang đi vào các chin trưng đu đưc ri đá vi tng chiu dài gn 270 km. Ngồi 13 phà vưt các sơng ln (cĩ phà ch đưc c xe tăng 36 tn như phà Xê Phan) thì mt s đim trng yu phi vưt sơng cũng đã đưc bc cu quân s xong trong thi gian này. 142
39. Lc lưng kho, xe, lc lưng phịng khơng cũng khn trương chun b thc lc, cng c th trn đ bưc vào cuc chin đu mi ca mùa khơ 1971 – 1972. Cùng vi vic hồn thành chun b th trn, các lc lưng trên tồn tuyn đu đưc hc tp v chính tr; tp hun v quân s k thut. Các lc lưng b sung t hu phương cũng đã vào ti khu tp kt, sn sàng nhn lnh nhp tuyn. Tuy nhiên, bên cnh tr ngi v thi tit do 3 cơn bão12, 13, 14 xy ra liên tip gây mưa lũ ln nên các trc dưng ca khu b nh hưng nng làm cho ta phi mt nhiu cơng sc khc phc; thì đng thi ngay t đu tháng 9 đch cũng tp trung đánh phá ráo rit ca khu. ðc bit là ca khu đưng 16 và ca khu đưng 20 chúng đánh phá liên tc c ngày ln đêm vi mc đích ct đưng và dit các đi hình xe. Nhưng nh cĩ sáu tuyn vưt khu mà mi tuyn li cĩ nhiu đưng vịng, đưng tránh đưc ri đá khá vng chc và đc bit là lc lưng cơng binh b trí trên các trng đim vưt khu đu là nhng đơn v thin chin, giàu kinh nghim khc phc phá hoi nhanh nên các ca khu vn thơng sut, cĩ chăng ch tc gi, khơng tc đêm và tc ngày. Mc du vy, so vi các mùa khơ trưc thì mùa khơ năm nay chin dch vn chuyn vn bt đu chm. Mãi ti ngày 12 tháng 12 năm 1971, chin dch vn chuyn mang tên “ðng Xồi” mi m màn 12/12/1971 và đã kt thúc vào ngày 27 tháng 12. Sau 15 ngày trin khai chin dch, mc du đã phát huy ht sc mnh trên tồn tuyn nhưng so vi yêu cu v khi lưng và thi gian cn thit đm bo cho chin trưng thì mc phn đu chưa đt. Mt trong nguyên nhân là nh hưng ca cơn bão 15 đúng vào lúc chin dch bt đu gây ách tc nhiu đon đưng do nưc các sơng sui dâng cao; mt khác vic đánh tr máy bay AC. 130 vn chưa cĩ hiu qa, gây cho ta nhiu thit hi Do yêu cu khn cp ca chin trưng, ngày 1 tháng 1 năm 1972, B Tư lnh Trưng Sơn quyt đnh m chin dch vn chuyn tip theo ly tên là “Chin dch Bình Giã”. ðưc s chi vin ca Trưng đi hc quân y bác sĩ Tơ Như Khuê cùng mt s cán b ca đi hc quân y vào nghiên cu lao đng lái xe ca 559. Bác sĩ Tơ Như Khuê đã cĩ nhiu đĩng gĩp vào vic bo v sc kho cho lái xe như đ xut ch đ ăn, ng, ngh, t chc quán ăn quay đu – 2 nĩng, 1 ngui. Các đng chí đã khơng ngi gian kh bom đn ác lit, trong đĩ cĩ đng chí n ca ðồn đã hy sinh trên đưng cơng tác đi cùng lái xe. Phát hin hot đng quy mơ ln ca ta, đch huy đng lc lưng đánh phá ác lit. Mt mt, chúng duy trì đánh chn ca khu; mt khác tp trung nhiu loi máy bay khng ch hot đng ca ta ti khu vc đưng 9 t ng ba Bn ðơng đn Mưng Phìn và các đim vưt sơng Xê Băng Hiêng. Nh phát trin 3 đim vưt sơng (N11, N12, N13) và mt s cơng trình vưt khác, nht là t chc đưc mt h thng phịng khơng mnh nên ta mi vưt đưc lưi la ngăn chn ca đch. Riêng 3 Binh trm 33, 34, 39 thuc B Tư lnh khu vc 472 nm trong trung tâm hưng ch yu do chưa làm xong đưng kín, xe vn phi chy đêm theo đưng cũ nên b đch đánh cháy nhiu. khu vc Binh trm 35, 37, 38 143