Bài giảng Lập trình hướng đối tượng - Chương 9: Lập trình song song bằng C# - Đại học Bách khoa TP.HCM

pdf 14 trang ngocly 15/05/2021 1070
Bạn đang xem tài liệu "Bài giảng Lập trình hướng đối tượng - Chương 9: Lập trình song song bằng C# - Đại học Bách khoa TP.HCM", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Tài liệu đính kèm:

  • pdfbai_giang_lap_trinh_huong_doi_tuong_chuong_9_lap_trinh_song.pdf

Nội dung text: Bài giảng Lập trình hướng đối tượng - Chương 9: Lập trình song song bằng C# - Đại học Bách khoa TP.HCM

  1. Chương 9 Lập trình song song bằng C# 9.0 Dẫn nhập 9.1 Tổng quát về lập trình song song 9.2 Lập trình multi-process bằng class Process 9.3 Lập trình multi-thread bằng class Thread 9.4 Demo tính hiệu quả của multi-thread 9.5 Demo vấn ₫ề tương tranh giữa các thread ₫ồng thời 9.6 Demo việc giải quyết tương tranh giữa các thread 9.7 Kết chương Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 1 9.0 Dẫn nhập ‰ Chương này giới thiệu các ₫ối tượng phục vụ ghi/₫ọc dữ liệu ra/vào file cùng các tác vụ ghi/₫ọc dữ liệu cổ ₫iển ra/vào file. ‰ Chương này cũng giới thiệu các ₫ối tượng phục vụ ghi/₫ọc hệ thống ₫ối tượng ra/vào file cùng các tác vụ ghi/₫ọc hệ thống ₫ối tượng có mối quan hệ tham khảo phức tạp ra/vào file. Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 2
  2. 9.1 Tổng quát về lập trình song song ‰ Thường ₫ể giải quyết bài toán nào ₫ó, ta thường dùng giải thuật tuần tự nhờ tính dễ hiểu, dễ kiểm soát của nó. Chương trình dùng thuật giải tuần tự khi chạy trở thành process mono-thread hay process tuần tự. ‰ Process tuần tự hoạt ₫ộng không hiệu quả vì không lợi dụng triệt ₫ể ₫ược các CPU xử lý trên máy tính vật lý. Lưu ý rằng hiện nay các máy PC, smartphone hay tablet ₫ều dùng CPU ₫a nhân. Thí dụ galaxy S4 ở thị trường Việt Nam có 8 nhân. ‰ Để máy giải quyết bài toán hiệu quả hơn, ta nên dùng thuật toán song song bằng cách nhận dạng các hoạt ₫ộng có thể thực hiện ₫ồng thời rồi nhờ nhiều CPU thực hiện chúng ₫ồng thời. ‰ Một trong các phương pháp hiện thực thuật toán song song là lập trình multi-process và multi-thread. Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 3 9.2 Lập trình multi-process bằng class Process ‰ Môi trường .Net cung cấp class tên là Process ₫ể giúp ta lập trình multi-process dễ dàng. ‰ Class Process thuộc namespace System.Diagnostics, nó chứa các thuộc tính và tác vụ giúp ta quản lý process dễ dàng, thuận lợi. ‰ Thí dụ thuộc tính StartInfo là 1 ₫ối tượng gồm nhiều thuộc tính xác ₫ịnh thông tin ₫ể kích hoạt ứng dụng xác ₫ịnh : Process myProcess = new Process(); myProcess.StartInfo.UseShellExecute = false; myProcess.StartInfo.FileName = txtPath.Text; myProcess.StartInfo.CreateNoWindow = true; . Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 4
  3. 9.2 Lập trình multi-process bằng class Process ‰ Sau khi thiết lập ₫ầy ₫ủ các thông tin ₫ể khởi tạo process, ta có thể gọi tác vụ Start ₫ể kích hoạt nó chạy : myProcess.Start(); ‰ Sau khi ₫ược kích hoạt, process sẽ chạy song hành và ₫ộc lập với process kích hoạt nó cho ₫ến khi kết thúc theo thuật giải của nó. Tuy nhiên, từ bên ngoài ta có thể giết process nhờ tác vụ Kill : myProcess.Kill(); Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 5 9.2 Lập trình multi-process bằng class Process ‰ Ta hãy thử viết 1 ứng dụng quản lý process ₫ơn giản có form giao diện như sau : Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 6
  4. 9.3 Lập trình multi-threads bằng class Thread ‰ Môi trường .Net cung cấp class tên là Thread ₫ể giúp ta lập trình multi-thread dễ dàng. ‰ Class Thread thuộc namespace System.Threading, nó chứa các thuộc tính và tác vụ giúp ta quản lý thread dễ dàng, thuận lợi. ‰ Thường mỗi thread sẽ chạy ₫oạn code ₫ược miêu tả trong 1 hàm chức năng xác ₫ịnh. Thí dụ khi process ₫ược kích hoạt, HĐH sẽ tạo tường minh thread ban ₫ấu cho process ₫ó, thread chính này sẽ chạy ₫oạn code của hàm Main của class ứng dụng. ‰ Để tạo thread mới, ta có thể dùng lệnh : Thread t = new Thread (new ParameterizedThreadStart(tenhamcanchay)); Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 7 9.3 Lập trình multi-threads bằng class Thread ‰ Để kích hoạt chạy thread, ta có thể gọi tác vụ Start : t.Start (new Params(danhsachthamso)); với Params là class ₫ối tượng chứa các thông số mà ta muốn truyền/nhận cho thread mới. ‰ Lưu ý tác vụ mà thread sẽ chạy phải ₫ược ₫ặc tả với tham số hình thức là kiểu object : void TinhTich (object obj) { //tác vụ mà thread sẽ chạy Params p = (Params)obj; //ép kiểu tham số về kiểu mong muốn } Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 8
  5. 9.3 Lập trình multi-threads bằng class Thread ‰ Để tạm dừng thread, ta có thể gọi tác vụ Suspend : t.Suspend(); ‰ Để chạy tiếp thread, ta có thể gọi tác vụ Resume : t.Resume(); ‰ Để dừng và xóa thread, ta có thể gọi tác vụ Abort : t.Abort(); ‰ Để thay ₫ổi quyền ưu tiên thread, ta thực hiện lệnh gán : t.Priority = ThreadPriority.Normal; Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 9 9.3 Lập trình multi-threads bằng class Thread ‰ Trên Windows, mỗi process có thểở1 trong 6 cấp quyền ưu tiên sau ₫ây : IDLE_PRIORITY_CLASS BELOW_NORMAL_PRIORITY_CLASS NORMAL_PRIORITY_CLASS ABOVE_NORMAL_PRIORITY_CLASS HIGH_PRIORITY_CLASS REALTIME_PRIORITY_CLASS ‰ Cấp quyền ưu tiên của process sẽ quyết ₫ịnh các thread trong process ₫óchạy theo quyền ưu tiên như thế nào. Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 10
  6. 9.3 Lập trình multi-threads bằng class Thread ‰ Trên Windows, mỗi thread trong process có thểở1 trong 7 cấp quyền ưu tiên sau ₫ây : THREAD_PRIORITY_IDLE THREAD_PRIORITY_LOWEST THREAD_PRIORITY_BELOW_NORMAL THREAD_PRIORITY_NORMAL THREAD_PRIORITY_ABOVE_NORMAL THREAD_PRIORITY_HIGHEST THREAD_PRIORITY_TIME_CRITICAL ‰ Cấp quyền ưu tiên của process sẽ quyết ₫ịnh các thread với từng cấp quyền ưu tiên trên ₫ây sẽ ₫ược xử lý như thế nào. Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 11 9.3 Lập trình multi-threads bằng class Thread Process priority class Thread priority level Base priority IDLE_PRIORITY_CLASS THREAD_PRIORITY_IDLE 1 THREAD_PRIORITY_LOWEST 2 THREAD_PRIORITY_BELOW_NORMAL 3 THREAD_PRIORITY_NORMAL 4 THREAD_PRIORITY_ABOVE_NORMAL 5 THREAD_PRIORITY_HIGHEST 6 THREAD_PRIORITY_TIME_CRITICAL 15 Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 12
  7. 9.3 Lập trình multi-threads bằng class Thread Process priority class Thread priority level Base priority BELOW_NORMAL_PRIORITY_CLASS THREAD_PRIORITY_IDLE 1 THREAD_PRIORITY_LOWEST 4 THREAD_PRIORITY_BELOW_NORMAL 5 THREAD_PRIORITY_NORMAL 6 THREAD_PRIORITY_ABOVE_NORMAL 7 THREAD_PRIORITY_HIGHEST 8 THREAD_PRIORITY_TIME_CRITICAL 15 Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 13 9.3 Lập trình multi-threads bằng class Thread Process priority class Thread priority level Base priority NORMAL_PRIORITY_CLASS THREAD_PRIORITY_IDLE 1 THREAD_PRIORITY_LOWEST 6 THREAD_PRIORITY_BELOW_NORMAL 7 THREAD_PRIORITY_NORMAL 8 THREAD_PRIORITY_ABOVE_NORMAL 9 THREAD_PRIORITY_HIGHEST 10 THREAD_PRIORITY_TIME_CRITICAL 15 Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 14
  8. 9.3 Lập trình multi-threads bằng class Thread Process priority class Thread priority level Base priority ABOVE_NORMAL_PRIORITY_CLASS THREAD_PRIORITY_IDLE 1 THREAD_PRIORITY_LOWEST 8 THREAD_PRIORITY_BELOW_NORMAL 9 THREAD_PRIORITY_NORMAL 10 THREAD_PRIORITY_ABOVE_NORMAL 11 THREAD_PRIORITY_HIGHEST 12 THREAD_PRIORITY_TIME_CRITICAL 15 Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 15 9.3 Lập trình multi-threads bằng class Thread Process priority class Thread priority level Base priority HIGH_PRIORITY_CLASS THREAD_PRIORITY_IDLE 1 THREAD_PRIORITY_LOWEST 11 THREAD_PRIORITY_BELOW_NORMAL 12 THREAD_PRIORITY_NORMAL 13 THREAD_PRIORITY_ABOVE_NORMAL 14 THREAD_PRIORITY_HIGHEST 15 THREAD_PRIORITY_TIME_CRITICAL 15 Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 16
  9. 9.3 Lập trình multi-threads bằng class Thread Process priority class Thread priority level Base priority REALTIME_PRIORITY_CLASS THREAD_PRIORITY_IDLE 16 THREAD_PRIORITY_LOWEST 22 THREAD_PRIORITY_BELOW_NORMAL 23 THREAD_PRIORITY_NORMAL 24 THREAD_PRIORITY_ABOVE_NORMAL 25 THREAD_PRIORITY_HIGHEST 26 THREAD_PRIORITY_TIME_CRITICAL 31 Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 17 9.4 Demo tính hiệu quả của multi-thread ‰ Để demo tính hiệu quả của lập trình multi-thread trên các máy tính ₫a nhân, ta hãy thử viết ứng dụng tính tích của 2 ma trận có kích thước lớn (thí dụ 2000*2000). Ta thiết kế form ứng dụng như sau : Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 18
  10. 9.4 Demo tính hiệu quả của multi-thread ‰ Ứng dụng cho phép người dùng nhập số thread cần dùng (n), rồi chia ma trận tích thành N/n nhóm hàng rồi tạo thread con ₫ể tính dùm từng nhóm hàng. Sau khi tính ma trận tích xong, ứng dụng sẽ hiển thị cho người dùng thấy thời gian tính toán ₫ể người dùng ₫ánh giá ₫ộ hiệu quả. Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 19 9.4 Demo tính hiệu quả của multi-thread void TinhTich (object obj) { DateTime t1 = DateTime.Now; //ghi nhận thời ₫iểm bắt ₫ầu chạy Params p = (Params)obj; //ép kiểu tham số về ₫ối tượng cần dùng int h, c, k; for (h = p.sr; h < p.er; h++) //lặp theo hàng for (c = 0; c < N; c++) { //lặp theo cột double s = 0; for (k = 0; k < N; k++) s = s + A[h, k] * B[k, c]; C[h, c] = s; } stateLst[p.id] = 1; //ghi nhận trạng thái hoàn thành dateLst[p.id] = DateTime.Now.Subtract(t1);//tính thời gian chạy } Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 20
  11. 9.5 Demo vấn ₫ề tương tranh giữa các thread ‰ Để demo vấn ₫ề tương tranh giữa các thread, ta hãy thử viết ứng dụng quản lý các thread với giao diện như sau : Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 21 9.5 Demo vấn ₫ề tương tranh giữa các thread ‰ Form là ma trận gồm nhiều cell, mỗi cell chứa ₫ược icon ảnh cho 1 thread ₫ang chạy. Lúc ₫ầu, chưa có thread nào chạy hết. Người dùng có thểấn phím ₫ể quản lý các thread như sau : ƒ Ấn phím từ A-Z ₫ể kích hoạt chạy thread có tên tương ứng. ƒ Ấn phím Ctrl-Alt-X ₫ể tạm dừng chạy thread X. ƒ Ấn phím Alt-X ₫ể chạy tiếp thread X. ƒ Ấn phím Shift-X ₫ể tăng ₫ộ ưu tiên chạy cho thread X. ƒ Ấn phím Ctrl-X ₫ể giảm ₫ộ ưu tiên chạy cho thread X. ƒ Ấn phím Ctrl-Shift-X ₫ể dừng và thoát thread X. ‰ Để cho thấy hành vi hoạt ₫ộng của thread, hoạt ₫ộng của thread là hiển thị icon miêu tả mình lên form, icon này sẽ chạy theo 1 phương xác ₫ịnh, khi ₫ụng thành form thì dội lại theo nguyên lý vật lý. Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 22
  12. 9.5 Demo vấn ₫ề tương tranh giữa các thread ‰ Quan sát quỹ ₫ạo chạy icon miêu tả từng thread ta thấy thỉnh thoảng có hiện tượng icon thread này ₫èmất icon thread khác. Đây là hiện tượng lỗi không mong muốn do các thread ₫ược quyền tự do chiếm dụng từng cell hiển thị của form. Ta dùng thuật ngữ “tương tranh” giữa các thread trên các tài nguyên dùng chung (các cell của form). ‰ Cần có biện pháp quản lý tương tranh sao cho các thread không ₫ược quyền truy xuất tài nguyên dùng chung ₫ồng thời. Hiện nay ta dùng phương pháp loại trừ tương hỗ ₫ể giải quyết vấn ₫ề này. Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 23 9.6 Demo việc giải quyết tương tranh giữa các thread Mỗilầnmuốn vào vùng CS, ta phảigọi hàm In_Control() ₫ể kiếm soát việc thi hành vùng CS, khi hoàn thành vùng CS, ta In_Control(); phảigọi hàm Vùng CS truy xuấttài Out_Control() ₫ể thông nguyên dùng chung báo cho các thread khác ₫ang chờ₫ểchúng kiểm Out_Control(); tra lạiviệc ₫i vào. Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 24
  13. 9.6 Demo việc giải quyết tương tranh giữa các thread ‰ Phương pháp loại trừ tương hỗ phổ dụng hiện nay là dùng semaphore nhị phân (Mutex). Semaphore là 1 ₫ối tượng ₫ơn giản chứa : ƒ 1 thuộc tính kiểu nguyên dương (s), ta còn gọi nó là biến semaphore. ƒ Tác vụ down(), có nhiệm vụ giảm s 1 ₫ơn vị và luôn phải hoàn thành. Do ₫ó trong trường hợp s = 0, tác vụ down sẽ phải ngủ chờ ₫ến khi s <> 0 thì cố gắng thực hiện lại Î Thời gian thi hành tác vụ down là không xác ₫ịnh. ƒ Tác vụ up(), có nhiệm vụ tăng s 1 ₫ơn vị và luôn phải hoàn thành. Trong trường hợp s = 0, tác vụ up sẽ phải ₫ánh thức các thread ₫ang ngủ chờ down s dậy. Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 25 9.6 Demo việc giải quyết tương tranh giữa các thread ‰ Môi trường .Net cung cấp class Mutex ₫ể quản lý semaphore nhị phân. Ta kết hợp mỗi tài nguyên dùng chung 1 mutex m với giá trị ₫ầu = 1. ‰ Hàm In_Control() sẽ là lệnh m.WaitOne(); Thread nào thực hiện lệnh này ₫ầu tiên sẽ thành công ngay và sẽ chạy ₫ược ₫oạn lệnh CS truy xuất tài nguyên tương ứng. Các thread khác thực hiện lệnh trên ₫ể truy xuất tài nguyên dùng chung sẽ thất bại và bị ngủ trong khi thread ₫ầu chưa hoàn thành truy xuất. ‰ Khi hoàn thành việc truy xuất tài nguyên, thread gọi hàm Out_Control(). Trong trường hợp dùng Mutex, hàm Out_Control() sẽ là lệnh m.ReleaseMutex(); Nó sẽ ₫ánh thức các thread ₫ang ngủ chờ nếu có. Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 26
  14. 9.6 Demo việc giải quyết tương tranh giữa các thread //xin khóa truy xuất cell bắt ₫ầu (x1,y1) mutList[x1,y1].WaitOne(); while (p.start) { //lặp trong khi chưa có yêu cầu kết thúc //hiển thị icon miêu tả mình lên cell //thực hiện công việc của thread //xác ₫ịnh vị trí mới của thread (x2,y2) //xin khóa truy xuất cell (x2,y2) while (true) { kq = mutList[y2, x2].WaitOne(new TimeSpan(0,0,2)); if (kq==true || p.start==false) break; } // Xóa vị trí cũ //giải phóng cell (x1,y1) cho các thread khác truy xuất mutList[y1, x1].ReleaseMutex(); } Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 27 9.7 Kết chương ‰ Chương này ₫ã giới thiệu các ₫ối tượng phục vụ ghi/₫ọc dữ liệu ra/vào file cùng các tác vụ ghi/₫ọc dữ liệu cổ ₫iển ra/vào file. ‰ Chương này cũng ₫ã giới thiệu các ₫ối tượng phục vụ ghi/₫ọc hệ thống ₫ối tượng ra/vào file cùng các tác vụ ghi/₫ọc hệ thống ₫ối tượng có mối quan hệ tham khảo phức tạp ra/vào file. Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM Chương 9 : Lập trình song song bằng VC# © 2010 Slide 28