Module Mầm non 43: Giáo dục vì sự phát triển bền vững trong giáo dục mầm non - Lê Bích Ngọc

Nội dung text: Module Mầm non 43: Giáo dục vì sự phát triển bền vững trong giáo dục mầm non - Lê Bích Ngọc

1. LÊ BÍCH NGỌC MODULE MN 43 gI¸O DôC V× Sù PH¸T TRIÓN BÒN V÷NG TRONG GI¸O DôC mÇm non | 69
2. A. GIỚI THIỆU TỔNG QUAN Giáo dc vì s phát trin bn vng là mt sáng kin giáo dc quc t, mt ch trng ln ca Nhà nc Vit Nam. Phát trin bn vng là nhu cu cp bách và xu th tt yu trong tin trình phát trin ca xã hi loài ngi. ây là mt la chn mang tính chin lc mà tt c các quc gia u quan tâm. Trong ó, con ngi là trung tâm và cn thit c giáo dc phát trin bn vng. Liên hp quc ã có sáng kin chn giai on 2005 — 2014 làm “Thp k giáo dc vì s phát trin bn vng”. Mc ích chung ca “Thp k” là thúc y giáo dc gi vai trò nn tng cho mt xã hi bn vng, lng ghép ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng vào h thng giáo dc tt c các cp hc, hình thành và tng cng nhn thc v phát trin bn vng cho mi ngi, bin nhn thc thành hành ng c th vì mt cuc sng bn vng v kinh t, xã hi, môi trng và vn hóa. Trên th gii, giáo dc vì s phát trin bn vng ã c trin khai vi các sáng kin và hot ng a dng ti nhiu vùng, lãnh th. Ti châu Âu và Thy in ã có mt Vin Nghiên cu Giáo dc vì s phát trin bn vng. Hà Lan ã thành lp mt liên kt hp tác “Chng trình hc vì s phát trin bn vng” gia 6 b, chính quyn các tnh và Liên hip Qun lí các nc. Ti khu vc châu Á Thái Bình Dng, nhiu quc gia ã và ang n lc nâng cao nhn thc và thc hin giáo dc vì s phát trin bn vng trong nghiên cu và ào to sau i hc. Nhiu ni dung giáo dc vì phát trin bn vng ã c tích hp vào sách giáo khoa và chng trình ging dy, ào to giáo viên, thc hành li sng. Nhiu vin nghiên cu và trng hc ã tr thành “trng hc giáo dc phát trin bn vng”. Vit Nam, t nm 1986, công cuc i mi ã t c nhng thành tu to ln. Vit Nam ã c Liên hp quc a ra khi nhóm các nc kém phát trin, song vn thuc nhóm các nn kinh t có thu nhp thp. Tc phát trin kinh t — xã hi khá cao, nhng cht lng tng trng cha cao, khong cách nông thôn và thành th, các t nn xã hi gia tng, vn cht lng giáo dc, ô nhim môi trng, tài nguyên cn kit, bin i khí hu, nc bin dâng cao là nguy c hin hu cho mc tiêu xóa ói, gim nghèo, cho các mc tiêu thiên niên k và s phát trin bn vng ca t nc. 70 | MODULE MN 44
3. Vì vy, phát trin bn vng ã tr thành quan im ca ng, ng li, chính sách ca Nhà nc, c khng nh trong Ngh quyt i hi ng toàn quc ln th IX là “Phát trin nhanh, hiu qu và bn vng, tng trng kinh t i ôi vi thc hin tin b, công bng xã hi và bo v môi trng”; “Phát trin kinh t — xã hi gn cht vi bo v, ci thin môi trng, m bo hài hòa gia môi trng nhân to vi môi trng thiên nhiên, gi gìn a dng sinh hc”. Giáo dc vì s phát trin bn vng tr thành mc tiêu và ng lc cho s phát trin bn vng t nc trong nhiu thp k ti. Vit Nam ã có nhng cam kt cao nht tích cc hoàn thành s mnh ca mình trong vic thc hin k hoch hành ng giáo dc vì s phát trin bn vng. Trên thc t, U ban v Thp k giáo dc vì s phát trin bn vng ca Vit Nam ã c thành lp t nm 2005, ã tr thành mt trong bn u ban chuyên môn ca Hi ng Phát trin bn vng Quc gia, do B Ngoi giao làm ch tch. Trong quá trình tham vn vi các bên liên quan, và trong mi quan h hp tác cht ch gia Vn phòng UNESCO Hà Ni và U ban UNESCO hin nay, mt din àn giáo dc vì s phát trin bn vng, bao gm các vin, trung tâm giáo dc, các trng i hc s phm và dy ngh, các t chc phi chính ph và Vit Nam ã c thành lp và tin hành chia s thông tin. Trong bi cnh chung ó, giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non cng c xúc tin. Mt s ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng ã c tích hp trong chng trình giáo dc mm non nh giáo dc v bo v sc khe, ý thc bn thân, quan h xã hi, môi trng t nhiên và xã hi, vn hóa, trong mt s chuyên bi dng cho giáo viên mm non nh giáo dc môi trng, tit kim nng lng, an toàn giao thông trng mm non. Tuy nhiên, giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non cha c xem xét mt cách h thng khi xây dng chng trình, i mi phng pháp dy hc, biên son tài liu hng dn, lp k hoch, giám sát và ánh giá vic thc hin chng trình giáo dc mm non và bi dng thng xuyên cho giáo viên mm non, qun lí các c s giáo dc mm non và các c s ào to giáo viên mm non. Vì vy, hng dn cho giáo viên mm non v giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non là cn thit giúp cho giáo viên mm non có cái nhìn h thng, góp phn t c nhng mc tiêu ca Thp k giáo dc vì s phát trin bn vng. GIÁO DỤC HOÀ NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TRONG GIÁO DỤC MẦM NON | 71
4. Module gm 4 ni dung chính nh sau: — Khái quát chung v phát trin bn vng; — nh hng chin lc phát trin bn vng ca Vit Nam; — Khái quát chung v giáo dc vì s phát trin bn vng; — Giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non: Mc tiêu, ni dung, phng pháp, lp k hoch, ánh giá và phi hp vi các t chc xã hi. Trc khi hc module này, hc viên cn: — Hiu c c im tâm — sinh lí tr mu giáo; — Nm vng chng trình giáo dc mm non hin hành; — S dng c các phng pháp dy hc tích cc cho tr mu giáo; — Lp c k hoch chm sóc — giáo dc tr mu giáo mt cách thành tho; — S dng c thành tho các phng pháp theo dõi và ánh giá s phát trin ca tr mu giáo. B. MỤC TIÊU I. MỤC TIÊU CHUNG Sau khi hc xong module này, hc viên có th: — Hiu c nhng vn chung v phát trin bn vng; — Hiu c nh hng v phát trin bn vng Vit Nam; — Hiu c nhng vn chung v giáo dc vì s phát trin bn vng; — Bit rõ c mc tiêu, ni dung, phng pháp, lp k hoch, ánh giá và phi hp vi các t chc xã hi khi thc hin giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non; — Tích cc tìm hiu và thc hành giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. II. MỤC TIÊU CỤ THỂ 1. Về kiến thức — Nêu c nhng vn khái quát chung v phát trin bn vng; — Nêu c nhng nh hng chin lc phát trin bn vng Vit Nam; 72 | MODULE MN 44
5. — Trình bày c nhng vn khái quát chung v giáo dc vì s phát trin bn vng; — Xác nh c nhng mc tiêu c bn v giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non; — Trình bày c ni dung v giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. 2. Về kĩ năng — Lp c k hoch giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non; — Thc hành c phng pháp giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non; — Phi hp c vi các t chc xã hi trong cng ng thc hin giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non; — ánh giá c kt qu giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. 3. Về thái độ — Tích cc tìm hiu v giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non; — Tích cc, ch ng thc hành giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. Module c thc hin trong 15 tit, mi tit 45 phút. C. NỘI DUNG Nội dung 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG Hoạt động: Tìm hiểu về khái niệm “phát triển bền vững” 1. Câu hỏi Câu hi 1: Phát trin bn vng là gì? Câu hi 2: Hãy nêu nhng mc tiêu ca phát trin bn vng. Câu hi 3: Hãy phân tích nhng thuc tính ca phát trin bn vng. GIÁO DỤC HOÀ NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TRONG GIÁO DỤC MẦM NON | 73
6. 2. Thông tin phản hồi * Câu 1: Khái nim “phát trin bn vng” xut hin trong phong trào bo v môi trng t nhng nm u ca thp niên 70 ca th k XX. Nm 1987, trong báo cáo “Tng lai chung ca chúng ta” ca Hi ng Th gii v Môi trng và phát trin (WCED) ca Liên hp quc, “phát trin bn vng” c nh ngha “là s phát trin áp ng c nhng yêu cu hin ti, nhng không gây tr ngi cho vic áp ng nhu cu ca các th h mai sau”. Hi ngh Thng nh th gii v phát trin bn vng c t chc ti Johannesburg (Cng hòa Nam Phi) nm 2002, nhn mnh thêm rng, phát trin bn vng òi hi ba khía cnh ch yu liên quan ti i sng ca nhân loi là phát trin kinh t (nht là tng trng kinh t), phát trin xã hi (nht là thc hin tin b, công bng xã hi, xóa ói gim nghèo và gii quyt vic làm) và bo v môi trng (nht là x lí, khc phc ô nhim, phc hi và ci thin cht lng môi trng; phòng chng cháy và cht phá rng; khai thác hp lí và s dng tit kim tài nguyên thiên nhiên). C ba khía cnh này cn c lng ghép và cân i mt cách có hiu qu qua các chính sách, c ch, công c và qua quá trình thc hin chính sách. Ngoài ra, vn hóa cng là mt khía cnh quan trng, nh hng mnh m ti cách thc cm nhn và quyt nh các vn phát trin bn vng, vì nhng giá tr, s a dng, kin thc, ngôn ng, lch s và c th gii quan ca nó. * Câu 2: Nhng mc tiêu ca phát trin bn vng: Tính bn vng là mc tiêu chung ca s phát trin bn vng. ó là s n lc không ngng nhm ci thin cht lng ca cuc sng và môi trng ca con ngi, ng thi m bo s thnh vng mà không hy hoi các h thng h tr cuc sng ca các th h hôm nay và mai sau. Tính bn vng va c xem là ích n va c xem là mt chng ng. Mc tiêu phát trin bn vng có liên h cht ch vi mc tiêu phát trin thiên niên k. Các mc tiêu c th ca phát trin bn vng là m bo mt xã hi công bng da trên lut pháp, các giá tr vn hóa, nhu cu ca mi ngi — không phân bit sc tc, dân tc, tôn giáo, gii tính, hay tui tác; môi trng c bo v nh s dng có hiu qu tài nguyên thiên nhiên; kinh t thnh vng thông qua phát trin kinh t và vic làm; phát trin phù hp vi vn hóa a phng. 74 | MODULE MN 44
7. Mc dù tính bn vng c a thành mc tiêu bao trùm trong các din àn quc t, nhng các mâu thun gia mc tiêu phát trin kinh t, xã hi, vn hóa và môi trng vn còn. Ví d: Mt mc tiêu ca bo v môi trng là bo tn nhng giá tr ct lõi ca các h thng sng mà con ngi ph thuc vào. Nhng cách mng công nghip ã sinh ra mt mô hình tng trng, kéo theo s khai thác t ngun lc làm suy thoái giá tr ct lõi ca các h thng h tr cuc sng. Thêm vào ó là các sc ép òi hi bình ng, công bng xã hi, gim tiêu dùng quá mc và sn sinh cht thi. Nhng sc ép này din ra khác nhau các ni trên th gii. Mt s ni phi i mt vi sc ép v bình ng và công bng xã hi. Ni khác li phi i mt vi tiêu dùng quá mc. Trong khi ni khác li phi i mt vi sc ép v vic sn sinh cht thi quá mc. Nhng sc ép này din ra cp a phng, quc gia, hay toàn cu và u nh hng n môi trng. * Câu 3: Nhng thuc tính ca phát trin bn vng: Phát trin bn vng luôn m bo s ph thuc ln nhau, s a dng, quyn con ngi, bình ng và công bng toàn cu, quyn ca các th h tng lai, s bo tn, n nh kinh t, giá tr và la chn li sng, dân ch và tham gia công dân, nguyên tc phòng nga. — Ph thuc ln nhau: Con ngi là mt phn không th tách ri ca môi trng. Chúng ta là mt phn ca h thng trong ó kt ni các cá nhân, vn hóa, các hot ng kinh t — xã hi và môi trng t nhiên ca h. — S a dng: Trên trái t, tt c nhng sinh vt và loài ngi sng trong ó có nhng c im rt a dng v sinh hc, xã hi, kinh t, vn hóa và ngôn ng. Chúng ta cn hiu c tm quan trng và giá tr ca tng loi hình a dng này i vi sc khe ca các h sinh thái và cht lng cuc sng con ngi. — Quyn con ngi: Mi ngi u có quyn con ngi bt kh xâm phm. ó là t do tín ngng, hi hp và c bo v theo pháp lut, cng nh nhng iu kin giúp h hành ng da trên nhng quyn này nh tip cn giáo dc c bn, lng thc, ch , y t và c hi bình ng. — Bình ng và công bng toàn cu hay còn c gi là “bình ng trong cùng th h”. Nó nhn mnh quyn và nhu cu ca ngi khác c áp ng cht lng công bng và y v cuc sng c m bo cho tt c mi ngi trên th gii. GIÁO DỤC HOÀ NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TRONG GIÁO DỤC MẦM NON | 75
8. — Quyn ca các th h tng lai hay còn gi là “bình ng gia các th h”. Nó nhn mnh rng, nhng la chn ca chúng ta v li sng hôm nay luôn luôn nh hng n kh nng ca các th h tng lai trong vic có c la chn ging nh chúng ta. — S bo tn: Th gii t nhiên cha ng nhiu ngun lc hu hn và có th tái sinh mà con ngi có th phát trin tha mãn nhu cu ca h. Nhng la chn v li sng cn tôn trng s bn vng ca nhng ngun lc này, và cn thit phi bo tn t nhiên vì giá tr ct lõi ca nó, ch không phi ch vì giá tr s dng. — n nh kinh t: Tng trng kinh t ph thuc vào mt trng thái ng v n nh kinh t. Trong ó, mi ngi có c hi và k nng tip cn vi nhng ngun lc cn thit cho cht lng cuc sng. — Giá tr và la chn li sng: Cn có nhng giá tr phn ánh s quan tâm ca con ngi v an sinh, n nh kinh t, xã hi và cht lng ca môi trng. Nhng giá tr ó m bo cho chúng ta có nhng la chn v li sng góp phn vì mt tng lai bn vng cho tt c mi ngi, nh tit kim, an toàn, tôn trng, t trng, thng yêu, khoan dung — Dân ch và tham gia công dân: Con ngi thng có khuynh hng quan tâm n ngi khác và môi trng khi h có quyn, ng lc và k nng tham gia vào các quyt nh nh hng n cuc sng ca h. — Nguyên tc phòng nga: Nhng vn phát trin bn vng thng phc tp và nhng t vn khoa hc v vn này thng không y , hoc mâu thun vi nhau. Trong nhng tình hung bt n nh vy, cn hành ng sáng sut và lng trc nhng hu qu tim tàng không mong mun. ĐÁNH GIÁ NỘI DUNG 1 * Bài tp: Bn hãy ánh du x vào nhng thuc tính ca phát trin bn vng: TT Thuc tính ca s phát trin bn vng ánh du 1 S ph thuc ln nhau 2 S a dng 3 Quyn con ngi 4 Bình ng và công bng toàn cu 76 | MODULE MN 44
9. 5 Quyn ca các th h tng lai 6 S bo tn 7 n nh kinh t 8 Giá tr và la chn li sng 9 Dân ch và tham gia công dân 10 Nguyên tc phòng nga 11 Tiêu dùng 12 Tng trng 13 Cht thi quá mc THÔNG TIN PHẢN HỒI Nhng thuc tính ca phát trin bn vng: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10. Nội dung 2 ĐỊNH HƯỚNG CHIẾN LƯỢC VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM Hoạt động: Phân tích định hướng chiến lược về phát triển bền vững ở Việt Nam 1. Câu hỏi Câu hi 1: Bn hãy tìm c các tài liu v phát trin bn vng Vit Nam và tìm ra mc tiêu tng quát v phát trin bn vng ca Vit Nam. Câu hi 2: Bn hãy nêu 8 nguyên tc phát trin bn vng ca Vit Nam. Câu hi 3: Bn hãy trình bày 19 lnh vc u tiên trong chính sách phát trin bn vng ca Vit Nam. 2. Thông tin phản hồi * Câu 1: Mc tiêu tng quát v phát trin bn vng ca Vit Nam: Phát trin bn vng là con ng tt yu ca Vit Nam, vi mc tiêu tng quát là t c s y v vt cht, s giàu có v tinh thn và vn hóa, GIÁO DỤC HOÀ NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TRONG GIÁO DỤC MẦM NON | 77
10. s bình ng ca các công dân và s ng thun ca xã hi, s hài hòa gia con ngi và t nhiên; phát trin phi kt hp cht ch, hp lí và hài hòa ba mt là phát trin kinh t, phát trin xã hi và bo v môi trng. * Câu 2: 8 nguyên tc phát trin bn vng ca Vit Nam là: — Con ngi là trung tâm ca phát trin bn vng. — Phát trin kinh t là nhim v trung tâm, kt hp cht ch, hp lí và hài hòa vi phát trin xã hi, vi khai thác hp lí, s dng tit kim và hiu qu tài nguyên thiên nhiên theo nguyên tc: mi mt kinh t, xã hi và môi trng u cùng có li. — Bo v và ci thin môi trng phi c coi là mt yu t không th tách ri ca quá trình phát trin. Phi áp dng ng b các công c pháp lí và kinh t, kt hp vi tuyên truyn vn ng. — Phát trin phi m bo áp ng mt cách công bng nhu cu ca th h hin ti và không gây tr ngi ti cuc sng ca các th h tng lai. — Khoa hc và công ngh là nn tng và ng lc cho công nghip hóa và hin i hóa, phát trin nhanh, mnh, bn vng t nc. — Phát trin bn vng là s nghip ca toàn ng, các cp chính quyn, các B, ngành và a phng, ca các c quan doanh nghip, oàn th xã hi, các cng ng dân c và mi ngi dân. — Gn cht vic xây dng nn kinh t c lp t ch vi ch ng hi nhp kinh t quc t. — Kt hp cht ch phát trin kinh t — xã hi, bo v môi trng vi m bo quc phòng, an ninh và trt t, an toàn xã hi. * Câu 3: Có 19 lnh vc u tiên trong chính sách phát trin bn vng ca Vit Nam, bao gm: + 5 lnh vc kinh t cn u tiên nhm phát trin bn vng: duy trì tng trng kinh t nhanh và bn vng; thay i mô hình sn xut và tiêu dùng theo hng thân thin vi môi trng; thc hin quá trình “công nghip hóa sch”; phát trin nông nghip và nông thôn bn vng; phát trin bn vng các vùng và a phng. + 5 lnh vc xã hi cn u tiên nhm phát trin bn vng: tp trung n lc xóa ói, gim nghèo, y mnh tin b và công bng xã hi; tip tc gim mc tng dân s, to thêm vic làm cho ngi lao ng; nh hng quá trình ô th hóa và di dân nhm phát trin bn vng các ô th, phân b hp lí dân c và lao ng theo vùng; nâng cao cht lng 78 | MODULE MN 44
11. giáo dc nâng cao dân trí và trình ngh nghip, phù hp vi yêu cu ca s phát trin t nc; phát trin v s lng và nâng cao cht lng ca dch v chm sóc sc khe, ci thin các iu kin lao ng và môi trng sng. + 9 lnh vc s dng tài nguyên thiên nhiên, bo v môi trng và kim soát ô nhim cn u tiên nhm phát trin bn vng: chng tình trng thoái hóa t, s dng hiu qu và bn vng tài nguyên t; bo v môi trng nc và s dng bn vng tài nguyên nc; khai thác hp lí và s dng tit kim, bn vng tài nguyên khoáng sn; bo v môi trng bin, ven o, hi o và phát trin tài nguyên bin; bo v phát trin rng, gim ô nhim không khí các khu ô th và trung tâm công nghip; qun lí cht thi rn và cht thi nguy hi; bo tn a dng sinh hc; thc hin các bin pháp làm gim nh bin i khí hu, phòng và chng thiên tai. Vic t chc thc hin phát trin bn vng Vit Nam thông qua hoàn thin vai trò lãnh o ca Nhà nc trong vic t chc thc hin phát trin bn vng, huy ng toàn dân tham gia thc hin phát trin bn vng, hp tác quc t phát trin bn vng. ĐÁNH GIÁ NỘI DUNG 2 BÀI TẬP: Bn hãy lit kê nhng u tiên tng lnh vc trong chính sách phát trin bn vng ca Vit Nam. TT Lnh vc Nhng u tiên 1 Kinh t 2 Xã hi 3 Môi trng 4 Vn hóa THÔNG TIN PHẢN HỒI Theo mc 19 lnh vc u tiên trong chính sách phát trin bn vng ca Vit Nam. GIÁO DỤC HOÀ NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TRONG GIÁO DỤC MẦM NON | 79
12. Nội dung 3 GIÁO DỤC VÌ SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG Hoạt động 1: Khái quát chung về giáo dục vì sự phát triển bền vững 1. Câu hỏi Câu hi 1: nh ngha v giáo dc vì s phát trin bn vng. Câu hi 2: Giáo dc vì s phát trin bn vng nh hng nh th nào n các mc tiêu giáo dc quc gia? 2. Thông tin phản hồi * Câu 1: nh ngha v giáo dc vì s phát trin bn vng: Trong tuyên b Bonn (UNESCO, 2009), a ra ti Hi ngh th gii ca UNESCO v giáo dc vì s phát trin bn vng, giáo dc vì s phát trin bn vng c nh ngha nh sau: Giáo dc vì s phát trin bn vng là ra mt hng i mi v giáo dc và hc tp cho tt c mi ngi. Nó thúc y giáo dc có cht lng, và có tính hòa nhp vi tt c mi ngi. Nó c da trên nhng giá tr, nguyên tc và thc tin cn thit áp ng có hiu qu vi nhng thách thc trong hin ti và tng lai. Giáo dc vì s phát trin bn vng giúp xã hi gii quyt nhng vn u tiên và vn khác nhau nh nc, nng lng, bin i khí hu, gim thiu nguy c và thiên tai, mt a dng sinh hc, khng hong lng thc, nguy c sc khe, thit thòi xã hi và không an toàn. Giáo dc vì s phát trin bn vng rt quan trng vi s phát trin t duy kinh t mi. Giáo dc vì s phát trin bn vng góp phn xây dng xã hi vng mnh, lành mnh và bn vng thông qua cách thc tip cn h thng và tích hp. Nó mang s phù hp, cht lng, ý ngha và mc ích n các h thng giáo dc và ào to. Nó bao gm các bi cnh giáo dc chính quy, không chính quy, phi chính quy và tt c các lnh vc ca mt xã hi hc tp sut i. Giáo dc vì s phát trin bn vng c da trên các giá tr v s công bng, bình ng, khoan dung, quyn hn và trách nhim. Nó thúc y bình ng gii, c kt xã hi và gim nghèo, ng thi nhn mnh s quan tâm, liêm chính và trung thc, nh ã tng c quy nh trong Hin chng Trái t. Giáo dc vì s phát trin bn vng c da trên 80 | MODULE MN 44
13. nn tng ca các nguyên tc h tr sng bn vng, dân ch và an sinh ca con ngi. Bo v và phc hi môi trng, bo tn và s dng bn vng tài nguyên, s dng các phng thc sn xut và tiêu dùng bn vng, xây dng các xã hi công bng và hòa bình cng là nhng nguyên tc quan trng làm nn tng cho giáo dc vì s phát trin bn vng. Giáo dc vì s phát trin bn vng nhn mnh các cách thc tip cn sáng to và phê bình, t duy dài hn, sáng to và gii quyt vn x lí nhng bt n, và gii quyt nhng vn phc tp. Giáo dc vì s phát trin bn vng nêu bt s ph thuc ln nhau gia môi trng, kinh t, xã hi và a dng vn hóa t a phng ti toàn cu, trong mi quan h quá kh, hin ti và tng lai. Kt ni các nhu cu khác nhau và iu kin sng c th ca mi ngi, giáo dc vì s phát trin bn vng cung cp các k nng tìm ra gii pháp và úc kt các kinh nghim và kin thc n sâu trong các vn hóa a phng cng nh nhng ý tng và công ngh mi. * Câu 2: nh hng ca giáo dc vì s phát trin bn vng n các mc tiêu giáo dc quc gia nh sau: Các mc tiêu giáo dc quc gia có vai trò quan trng trong vic xây dng tm nhìn và các mc tiêu ca mt xã hi. Các mc tiêu này thng phn ánh nhng chính sách u tiên trong xã hi. Trong ó có các chính sách quc gia v phát trin bn vng. Giáo dc vì s phát trin bn vng có tác dng xem xét li vic xây dng các mc tiêu giáo dc phn ánh các u tiên v phát trin bn vng trong bi cnh kinh t, xã hi, môi trng và vn hóa c th ca quc gia. Hoạt động 2: Tìm hiểu nội dung giáo dục vì sự phát triển bền vững 1. Câu hỏi Bn hãy trình bày ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng. 2. Thông tin phản hồi * Ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng là nhng kin thc, k nng, thái thit thc, liên quan ti nhng thuc tính ca phát trin bn vng, c th hin trong các lnh vc kinh t, xã hi, môi trng và vn hóa, thích ng vi iu kin c th ca tng quc gia: — Nhng ni dung giáo dc v kinh t bao gm nhng k nng kim sng, duy trì mt h thng kinh t bn vng, h tr phúc li cho mi ngi và GIÁO DỤC HOÀ NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TRONG GIÁO DỤC MẦM NON | 81
14. môi trng, nhy cm i vi nhng hn ch, ri ro, tim tàng ca tng trng kinh t, tác ng ca kinh t n môi trng và xã hi, cam kt ánh giá mc chi tiêu ca cá nhân và xã hi phù hp vi môi trng và công bng xã hi. — Nhng ni dung giáo dc v xã hi bao gm vic hiu rõ các t chc xã hi và vai trò ca các t chc này trong vic thay i và phát trin, nhng h thng dân ch có th tham gia bày t nhng vn v hòa nhp, quyn và công bng xã hi, s tôn trng, quan tâm, các quan im, các quy trình qun tr, xây dng ng thun và gii quyt nhng khác bit. — Nhng ni dung giáo dc v môi trng bao gm s hiu bit, tôn trng và chm sóc các h sinh thái, nhng thuc tính h tr sinh k, nét p và s a dng bm sinh ca chúng, nhng gii hn v s s dng ngun lc và tính d b tn thng ca nhng h thng này cng nh nhng tác ng và s óng góp ca chúng i vi hot ng, phúc li và hot ng ca con ngi, cam kt xem xét nhng quan ngi v môi trng trong quá trình xây dng chính sách kinh t và xã hi. — Nhng ni dung giáo dc v vn hóa bao gm s hiu bit v nhng giá tr có nh hng và nh hình nhng la chn ca cá nhân và ca xã hi, bao gm vai trò ca nhng nim tin, trit lí v th gii, các cách thc hình thành, thay i, duy trì, và nhng phng thc sáng to ra nhng mi quan h vi ngi khác và th gii t nhiên, cách bày t nhng giá tr và mi quan h này. Trong tng ni dung trên, giáo dc vì s phát trin bn vng cn bao gm vic xây dng mt s hiu bit v mi quan h cht ch gia kinh t, xã hi, môi trng và vn hóa. * Ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng Vit Nam gn bó vi 19 lnh vc u tiên v kinh t, xã hi, môi trng và vn hóa trong chính sách phát trin bn vng ca Vit Nam. C th nh sau: — Nhng ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng lnh vc kinh t bao gm 5 u tiên: + Duy trì tng trng kinh t nhanh và n nh; + Thay i mô hình sn xut và tiêu dùng theo hng thân thin vi môi trng; + Thc hin quá trình “công nghip hóa sch”; + Phát trin nông nghip và nông thôn bn vng; + Phát trin bn vng các vùng và a phng. 82 | MODULE MN 44
15. Nhng ni dung giáo dc này cha ng trong các kin thc v lí thuyt và thc tin v tng trng và phát trin, các mô hình kinh t khác nhau, nh hng ca các quá trình “công nghip hóa sch”, phát trin nông nghip và nông thôn bn vng, phát trin bn vng các vùng a phng. Nhng ni dung giáo dc này cha ng trong các giá tr v tích cc bo v nng lc tái to ca trái t, quyn con ngi và an sinh ca cng ng trong các mô hình sn xut và tiêu dùng. — Nhng ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng lnh vc xã hi bao gm 5 u tiên: + Tp trung n lc xóa ói, gim nghèo, y mnh tin b và công bng xã hi; + Tip tc gim mc tng dân s, to thêm vic làm cho ngi lao ng; + nh hng quá trình ô th hóa và di dân nhm phát trin bn vng các ô th, phân b hp lí dân c và lao ng theo vùng; + Nâng cao cht lng giáo dc nâng cao dân trí và trình ngh nghip, phù hp vi yêu cu ca s phát trin t nc; + Phát trin v s lng và nâng cao cht lng ca dch v chm sóc sc khe, ci thin các iu kin lao ng và môi trng sng. Nhng ni dung giáo dc này cha ng trong các kin thc v tác ng ca nghèo ói, công bng xã hi, nh hng ca các yu t dân s, ô th hóa và di dân, cht lng giáo dc, dch v chm sóc sc khe. Nhng ni dung giáo dc này cha ng trong các giá tr v xóa nghèo là mt yêu cu cp bách v o c, xã hi và môi trng, phân b và chia s ca ci và ngun lc công bng hn; tng cng các chun tc v dân ch, minh bch và trách nhim gii trình trong qun tr; không phân bit i x, hòa nhp, bình ng và công bng xã hi; khng nh bình ng và hòa nhp gii vi các hình thc bình ng và hòa nhp khác; tích cc tham gia vào vic ra quyt nh và tip cn công lí. — Nhng ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng lnh vc môi trng bao gm 9 u tiên v s dng tài nguyên thiên nhiên, bo v môi trng và kim soát ô nhim: + Chng tình trng thoái hóa t, s dng hiu qu và bn vng tài nguyên t; + Bo v môi trng nc và s dng bn vng tài nguyên nc; GIÁO DỤC HOÀ NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TRONG GIÁO DỤC MẦM NON | 83
16. + Khai thác hp lí và s dng tit kim, bn vng tài nguyên khoáng sn; + Bo v môi trng bin, ven o, hi o và phát trin tài nguyên bin; + Bo v phát trin rng; + Gim ô nhim không khí các khu ô th và trung tâm công nghip; + Qun lí cht thi rn và cht thi nguy hi; + Bo tn a dng sinh hc; + Thc hin các bin pháp làm gim nh bin i khí hu, phòng và chng thiên tai. Nhng ni dung giáo dc này cha ng trong các kin thc v môi trng t, nc, bin, rng, cht thi, a dng sinh hc, bin i khí hu, phòng chng thiên tai; tác ng ca các mô hình phát trin con ngi lên các h sinh thái; phòng tránh thit hi ca các h sinh thái, ngn chn mt a dng sinh hc, ô nhim và các nguy c khác. Nhng ni dung giáo dc này cha ng trong các giá tr v bo v s vn toàn sinh thái và quan tâm n cng ng sng, nhng hành ng phc hi h sinh thái ã b thit hi, ngn chn s gây hi, phòng nga, tôn trng và quan tâm n cuc sng và cng ng sng, tôn trng các th h tng lai. — Nhng ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng lnh vc vn hóa bao gm: + Kin thc bn a; + Giá tr vn hóa; + Di sn vn hóa; + Các h thng tín ngng và tôn giáo; + Bo tn vn hóa; + Phê bình vn hóa; + i mi vn hóa. Nhng ni dung giáo dc này cha ng trong các kin thc v h thng giá tr, di sn, tín ngng; mi liên h gia vn hóa a phng và toàn cu, bo tn, phê bình, i mi vn hóa có giá tr cn thit cho s phát trin bn vng. Nhng ni dung giáo dc này cha ng trong các giá tr v s tôn trng trái t và cuc sng vi s a dng ca nó, quan tâm n cuc sng cng ng, quan tâm n ngi khác và li ích ca h, các nguyên tc 84 | MODULE MN 44
17. bình ng và tôn trng ngi khác; phm giá con ngi, sc khe th cht, và hnh phúc trong tâm hn. — Nhng k nng liên quan ti c 4 ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng bao gm: + Bit ch và k nng giao tip: bao gm các k nng s dng ngôn ng và các con s (c, nghe, vit, nói, hành ng, xem, m, o lng). ây là các công c hc tp và giao tip nhiu môn hc vì s phát trin bn vng. + Bit ch phê phán và t duy, phân tích quan h: bao gm các k nng c, c bng mt, hiu thu áo; thu thp và qun lí thông tin, ánh giá và phân tích thông tin qua vic lp lun lôgic và phê phán; liên h kinh nghim và trc giác vi bng chng, phân tích và các ngun kin thc khác; t duy sáng to v nhng câu hi, các vn và các phng án khác nhau; t duy di dng các h thng, các mi quan h và các chu trình; t duy v tng lai. + K nng xã hi, t tin và ng cm: bao gm các k nng hiu, trân trng chính bn thân và mi liên h vi nhng ngi khác; các thói quen xã hi và công vic nh trách nhim, kh nng thích ng, nng lc kinh doanh, qun lí thay i, và trách nhim gii trình; các k nng dung hòa, làm vic theo nhóm, àm phán và lãnh o; kh nng ánh giá và tôn trng các li ích khác nhau, gii quyt tranh chp mt cách sáng to và hòa bình. + S dng công ngh có trách nhim: bao gm các k nng s dng công ngh trong hc tp, kt ni gia s dng công ngh có trách nhim vi kinh t, xã hi và môi trng; la chn và s dng công ngh phù hp và bn vng; ánh giá nhng tác ng ca công ngh khác nhau liên quan n các nguyên tc và thc tin phát trin bn vng; làm vic vi nhng gii hn ca các h t nhiên; các k nng s hc và khoa hc có th thúc y các công ngh và ánh giá phát trin bn vng. Hoạt động 3: Tìm hiểu các nhóm phương pháp được sử dụng trong giáo dục vì sự phát triển bền vững 1. Câu hỏi Câu hi 1: Bn hãy nêu tên các nhóm phng pháp c s dng trong giáo dc vì s phát trin bn vng. Câu hi 2: Bn hãy phân tích tng nhóm phng pháp c s dng trong giáo dc vì s phát trin bn vng. GIÁO DỤC HOÀ NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TRONG GIÁO DỤC MẦM NON | 85
18. 2. Thông tin phản hồi * Câu 1: Các phng pháp c s dng trong giáo dc vì s phát trin bn vng là cách thc t c mt lot các mc tiêu liên quan n kin thc, thái và k nng tt c các lnh vc kinh t, xã hi, môi trng và vn hóa. Các phng pháp c s dng trong giáo dc vì s phát trin bn vng bao gm nhóm phng pháp truyn thng ly giáo viên làm trung tâm, nhóm phng pháp ly ngi hc và thc tin làm trung tâm, nhóm phng pháp hc tp nâng cao nng lc hành ng. Các nhóm phng pháp giáo dc này c tp hp thành chin lc hc tp, s dng cân bng cùng h tr cho mt thc tin hc tp luôn luôn bin i. * Câu 2: — Nhóm phng pháp truyn thng ly giáo viên làm trung tâm: ây là nhng phng pháp rt tt dy hc nhng khái nim và thông tin c bn v phát trin bn vng. Có th k ti các phng pháp trong nhóm này nh sau: k chuyn có s dn dt ca giáo viên, tho lun lp có s hng dn ca giáo viên, khách mi din gi: t các lnh vc kinh t, xã hi, môi trng, vn hóa nói chuyn v nhng ch và vn / gii pháp phát trin bn vng tiêu biu và thit thc. — Nhóm phng pháp ly ngi hc và thc tin làm trung tâm: ây là nhng phng pháp rt tt dy hc nhng k nng c bn trong giáo dc vì s phát trin bn vng. Có th k ti các phng pháp trong nhóm này nh sau: mô phng và sm vai, óng kch: hc sinh tho lun nhóm; hc sinh ging ln nhau; tri nghim; phân tích tranh nh, bng biu, bn , s ; nghiên cu phim, video, hoc các chng trình máy tính, hc qua truy vn, phân loi và phân tích giá tr. — Nhóm phng pháp hc tp nâng cao nng lc hành ng: Các phng pháp này òi hi hc sinh tìm hiu kin thc bn cht vn nh: Chúng phát sinh nh th nào? Ai là ngi chu nh hng bi nhng vn ó? Nhng phng án gii quyt là gì? Nhng vn cn thit thay i là gì? T ó hc sinh s xây dng tm nhìn cho các kch bn tng lai khác nhau và d báo nhng thay i có th xy ra trong mt bi cnh nào ó trong khi phát trin các k nng xã hi, phê phán và t duy sáng to. Nhng phng pháp này òi hi hc sinh t mình vào tình hung thc t xây dng nng lc ra quyt nh. Hc sinh va có nng lc hành ng, va có kh nng ánh giá, phn ánh và cu trúc li hành ng ca mình trong mt quy trình hc tp và thay i liên tc. 86 | MODULE MN 44
19. Có th k ti các phng pháp trong nhóm này nh sau: Trình bày trc lp, phân tích truyn thông phê phán, gii quyt vn tng lai, i thc a, các d án o c công dân cng ng, nghiên cu in hình. Hoạt động 4: Tìm hiểu sự tích hợp giáo dục vì sự phát triển bền vững trong các chương trình giáo dục 1. Câu hỏi Theo kinh nghim ca bn, giáo dc vì s phát trin bn vng c tích hp trong các chng trình giáo dc nh th nào? 2. Thông tin phản hồi Giáo dc vì s phát trin bn vng c tích hp vào chng trình giáo dc thông qua các môn hc nh Sinh hc, Hóa hc, Vt lí, a lí, Lch s, Vn hc, Ngh thut, Giáo dc công dân. Mc tích hp khác nhau tùy vào ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng. Có th tích hp toàn phn, mt phn hoc ch là lng ghép. Mc tiêu, ni dung, phng pháp và hình thc giáo dc vì s phát trin bn vng c tích hp trong các chng trình giáo dc. Nó c th hin kin thc, nhng giá tr b tr, nhng k nng t duy và ra quyt nh thúc y cho s phát trin bn vng, tích hp các kin thc, giá tr và k nng nhm thúc y công dân tích cc và hiu bit. Kin thc v phát trin bn vng là mt “bc tranh ln”, có s liên h gia các h thng kinh t, xã hi, sinh thái, vn hóa và t nh v bn thân trong các h thng ó. ng thi là s kt ni kin thc a phng và toàn cu, kin thc v quá kh, tng lai và nhng gii pháp mi cho nhng vn hin ti. Nhng giá tr b tr cho phát trin bn vng c th hin Hin chng trái t, ã c thông qua ti Hi ngh chung UNESCO nm 2003, nh là mt khung o c quan trng, làm kim ch nam cho s phát trin bn vng. Hin chng c xây dng da trên nhng nguyên tc v hòa bình, công bng xã hi, lut quc t v bo tn và phát trin bn vng. Nó tha nhn trách nhim áp dng mt chun mc o c, sng bn vng trên c s tôn trng t nhiên, quyn con ngi toàn cu, công bng v kinh t, thúc y hòa bình và hiu bit ln nhau gia các nn vn hóa. Nhng k nng t duy và ra quyt nh thúc y cho s phát trin bn vng giúp cho hc sinh có c hi thích nghi liên tc vi nhng thay i GIÁO DỤC HOÀ NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TRONG GIÁO DỤC MẦM NON | 87
20. và ch ng thay i hng ti phát trin bn vng. Vì hc sinh hôm nay s là nhng ngi i mt và là ngi ra quyt nh vi nhng vn t ra trong tng lai. Hc sinh hc cách làm th nào tìm hiu nhng vn v phát trin bn vng, tìm ra nhng gii pháp sáng to, nhn ra nhng kt qu tng lai t nhng quyt nh và hành ng ca mình, có nhng k nng cn thit tham gia vào quy trình ra quyt nh có tính o c và khoa hc. Tích hp các kin thc, giá tr và k nng nhm thúc y công dân tích cc và hiu bit nhng vn mang tính toàn cu là cn thit. Vì có nhiu vn trong phát trin bn vng mang tính toàn cu nh: bo v môi trng, bin i khí hu, tit kim nng lng, chng cn kit tài nguyên, gi gìn vn hóa bn a Nhng ni dung trên c tích hp theo 3 mc : mc toàn phn, b phn và lng ghép. Trong giáo dc vì s phát trin bn vng mm non, ch yu mc b phn và lng ghép. Hoạt động 5: Tìm các nguồn tài liệu học tập trong quá trình giáo dục vì sự phát triển bền vững 1. Câu hỏi Bn hãy nêu các ngun tài liu hc tp trong quá trình giáo dc vì s phát trin bn vng. 2. Thông tin phản hồi Nhng ngun tài liu thông thng giáo dc vì s phát trin bn vng bao gm các tài liu in n nh sách giáo khoa, sách truyn, tranh, s , áp phích, các b su tp nh, bn , thông tin thng kê, báo và tp chí, các thit b phòng thí nghim, các thit b thc a, các chng trình máy tính và CD—ROM, mng internet toàn cu, phim và video, các trò chi giáo dc, khách mi và din gi, các ngun lc sn có a phng (di sn vn hóa a phng: truyn dân gian, âm nhc dân gian, kin thc bn a, di tích lch s, danh lam thng cnh, khu bo tn thiên nhiên, bo tàng ). ĐÁNH GIÁ NỘI DUNG 3 BÀI TẬP — Bn hãy lit kê ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng trong lnh vc kinh t, xã hi, môi trng, vn hóa Vit Nam vào bng sau ây: 88 | MODULE MN 44
21. TT Lnh vc Ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng 1 Kinh t 2 Xã hi 3 Môi trng 4 Vn hóa — Nêu tên nhóm phng pháp giáo dc vì s phát trin bn vng. — Nêu nhng mc tích hp giáo dc vì s phát trin bn vng trong các chng trình giáo dc. THÔNG TIN PHẢN HỒI — Lit kê ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng trong lnh vc kinh t, xã hi, môi trng, vn hóa vào bng sau ây: TT Lnh vc Ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng — Duy trì tng trng kinh t nhanh và n nh; — Thay i mô hình sn xut và tiêu dùng theo hng thân thin vi môi trng; 1 Kinh t — Thc hin quá trình “công nghip hóa sch”; — Phát trin nông nghip và nông thôn bn vng; — Phát trin bn vng các vùng và a phng. — Tp trung n lc xoá ói, gim nghèo, y mnh tin b và công bng xã hi; — Tip tc gim mc tng dân s, to thêm vic làm cho ngi lao ng; — nh hng quá trình ô th hoá và di dân nhm phát trin bn vng các ô th, phân b hp lí dân c và lao ng 2 Xã hi theo vùng; — Nâng cao cht lng giáo dc nâng cao dân trí và trình ngh nghip, phù hp vi yêu cu ca s phát trin t nc; — Phát trin v s lng và nâng cao cht lng ca dch v chm sóc sc kho, ci thin các iu kin lao ng và môi trng sng. GIÁO DỤC HOÀ NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TRONG GIÁO DỤC MẦM NON | 89
22. TT Lnh vc Ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng — Chng tình trng thoái hóa t, s dng hiu qu và bn vng tài nguyên t; — Bo v môi trng nc và s dng bn vng tài nguyên nc; — Khai thác hp lí và s dng tit kim, bn vng tài nguyên khoáng sn; — Bo v môi trng bin, ven o, hi o và phát trin tài nguyên bin; 3 Môi trng — Bo v phát trin rng; — Gim ô nhim không khí các khu ô th và trung tâm công nghip; — Qun lí cht thi rn và cht thi nguy hi; — Bo tn a dng sinh hc; — Thc hin các bin pháp làm gim nh bin i khí hu, phòng và chng thiên tai. — Kin thc bn a; — Giá tr vn hóa; — Di sn vn hóa; 4 Vn hóa — Các h thng tín ngng và tôn giáo; — Bo tn vn hóa; — Phê bình vn hóa; — i mi vn hóa. — Nhng nhóm phng pháp giáo dc vì s phát trin bn vng: + Nhóm phng pháp truyn thng, ly giáo viên làm trung tâm; + Nhóm phng pháp ly ngi hc và thc tin làm trung tâm; + Nhóm phng pháp hc tp nâng cao nng lc hành ng. — Nhng mc tích hp giáo dc vì s phát trin bn vng trong các chng trình giáo dc: + Tích hp toàn phn; + Tích hp mt phn; + Lng ghép. 90 | MODULE MN 44
23. Nội dung 4 GIÁO DỤC VÌ SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TRONG GIÁO DỤC MẦM NON Hoạt động 1: Tìm hiểu mục tiêu giáo dục vì sự phát triển bền vững trong giáo dục mầm non 1. Câu hỏi Bn hãy trình bày mc tiêu giáo dc mm non di góc nhìn giáo dc vì s phát trin bn vng. 2. Thông tin phản hồi Mc tiêu giáo dc vì s phát trin bn vng c lng ghép trong mc tiêu giáo dc chung và mc tiêu giáo dc c th ca giáo dc mm non. Vì vy, có th rà soát mc tiêu giáo dc vì s phát trin bn vng và mc tiêu giáo dc mm non xác nh c mc tiêu giáo dc mm non di góc nhìn giáo dc vì s phát trin bn vng. Theo ó, mc tiêu tng quát ca giáo dc mm non di góc nhìn giáo dc vì s phát trin bn vng có th c phát biu là: Mc tiêu ca giáo dc mm non là giúp tr em phát trin v th cht, tình cm, trí tu, thm m, hình thành nhng yu t u tiên ca nhân cách, chun b cho tr em vào lp 1; hình thành và phát trin tr em nhng chc nng tâm sinh lí, nng lc và phm cht mang tính nn tng, nhng k nng sng cn thit phù hp vi la tui, khi dy và phát trin ti a nhng kh nng tim n, t nn tng cho vic hc các lp tip theo và cho vic hc tp sut i, sn sàng cho cuc sng và mt tng lai bn vng. * Mc tiêu chung ca chng trình giáo dc nhà tr di góc nhìn giáo dc vì s phát trin bn vng là: Mc tiêu chung ca chng trình giáo dc nhà tr nhm giúp tr t 3 tháng tui n 3 tui phát trin hài hòa v các mt th cht, nhn thc, ngôn ng, tình cm, k nng xã hi và thm m, t nn móng cho mt công dân tích cc. * Mc tiêu chung ca chng trình giáo dc mu giáo di góc nhìn giáo dc vì s phát trin bn vng có th c phát biu là: Mc tiêu chung ca chng trình giáo dc mu giáo nhm giúp tr t 3 tui n 6 tui phát trin hài hòa v các mt th cht, nhn thc, ngôn ng, tình cm, k nng xã hi và thm m, chun b cho tr vào tiu hc, cho vic hc tp sut i và t nn móng cho mt công dân tích cc. GIÁO DỤC HOÀ NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TRONG GIÁO DỤC MẦM NON | 91
24. * Nhng mc tiêu c th v giáo dc vì s phát trin bn vng có th lng ghép vào mc tiêu giáo dc c th trong giáo dc mm non bng cách b sung các mc tiêu v giáo dc kinh t, xã hi, môi trng và vn hóa, phn ánh 19 ni dung u tiên trong phát trin bn vng Vit Nam. ng thi, nêu lên các kin thc, giá tr, k nng mà tr cn có các mc tiêu v giáo dc kinh t, xã hi, môi trng và vn hóa. C th nh sau: — V kin thc: + Nói c nhng thông tin cn thit v bn thân, gia ình và cng ng gn gi (tên, tui, gii tính, v trí và trách nhim). + Phân bit c các ngun tài nguyên t, nc, rng, bin, hi o, không khí, a dng sinh hc dng hình nh — trc quan. + Tri nghim c li ích ca các ngun tài nguyên thông qua các hot ng giáo dc trong trng mm non và gia ình. + K c 1 — 2 danh lam thng cnh, di tích vn hóa, âm nhc, hi ha, l hi, phong tc tp quán, truyn thng, ngh, l hi tiêu biu và tt p a phng. — V thái : + Thích tham gia cùng ngi ln vào nhng hot ng gi gìn, t to cùng chi thông thng. + Th hin s quan tâm ti nhng ngi gn gi. + Yêu quý cây ci, con vt gn gi, nâng niu s a dng ca thiên nhiên gn gi. + Yêu hòa bình, công bng, quan tâm n ngi thân (trong gia ình, lp hc), khoan hòa, bao dung, tit kim, t trng, t tin, t lc, tôn trng, hp tác, chp nhn s khác bit, sáng to, chp nhn và vt qua th thách, trách nhim, l phép, lch s. — V k nng: + Tit kim c in, nc, dùng, chi thông thng trong sinh hot hng ngày. + Phòng chng c nhng tai nn thông thng: cháy, n in, bp ga, in git, tràn nc, dùng sc nhn + Thc hin c mt s quy tc ng x (l phép, lng nghe, trình bày t tin trc ám ông, ch i n lt, hòa thun, chia s, nhng nhn, giúp bn, tôn trng, hp tác, chp nhn s khác bit). 92 | MODULE MN 44
25. + Thc hin c mt s hành vi bo v môi trng nh: ti cây, bt sâu, nh c, cho vt nuôi n, ung, không bt hoa, ngt lá, b cành, hái qu tùy tin, chòng gho vt nuôi, vt rác úng ni quy nh, v sinh thân th sch s, dn dùng, chi gn gàng sau khi chi xong. + Kt bn và duy trì c tình bn bình ng trong nhóm chi 2 — 3 tr ( lp, nhà), to c mi quan h thân thit vi ngi thân (cha m, ông bà, anh ch em ), ngi ln gn gi (cô giáo, nhân viên trong trng, hàng xóm láng ging, ), nhn bit và th hin cm xúc (vui, bun, gin d, yêu thng, ngc nhiên, xu h ) vi nhng ngi gn gi, vi thiên nhiên. * Nhng k nng liên quan ti c 4 ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng cho tr mm non bao gm: — Bit ch và k nng giao tip: bao gm các k nng s dng ngôn ng và các con s (có k nng nghe, nói thành tho ting m , k nng tin c, tin vit, k nng m, o s ng). ây là các công c hc tp và giao tip vì s phát trin bn vng, c th hin rõ nét lnh vc phát trin nhn thc, ngôn ng và giao tip. — Bit ch phê phán và t duy, phân tích quan h: bao gm các k nng tin c, c bng mt; thu thp và qun lí thông tin, ánh giá và phân tích thông tin qua hình nh trc quan, s , mô hình, biu n gin; t duy sáng to v các h thng, các mi quan h, các chu trình theo nhng câu hi, các vn và các phng án khác nhau, di dng trc quan — hành ng, trc quan — hình nh, tin khái nim c th hin lnh vc phát trin nhn thc và ngôn ng ca tr và các ch giáo dc. — K nng xã hi, t tin và ng cm: bao gm các k nng hiu, trân trng chính bn thân và mi liên h vi nhng ngi khác; các thói quen xã hi và công vic nh trách nhim, kh nng thích ng; các k nng dung hòa, làm vic theo nhóm, àm phán và lãnh o; kh nng ánh giá và tôn trng các li ích khác nhau, gii quyt tranh chp mt cách sáng to và hòa bình. — S dng công ngh có trách nhim: bao gm các k nng tin s dng vi tính s ng mt cách có trách nhim vi s phát trin kinh t, xã hi và môi trng. GIÁO DỤC HOÀ NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TRONG GIÁO DỤC MẦM NON | 93
26. Hoạt động 2: Tìm hiểu nội dung giáo dục vì sự phát triển bền vững có thể lồng ghép trong chương trình giáo dục mầm non 1. Câu hỏi Câu hi 1: Bn hãy in vào bng di ây nhng ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng lnh vc kinh t có th lng ghép trong chng trình giáo dc mm non. Ni dung giáo dc vì s phát Ni dung giáo dc vì s phát trin trin bn vng lnh vc kinh t TT bn vng lnh vc kinh t có th lng ghép trong chng trình giáo dc mm non Duy trì tng trng kinh t nhanh và 1 n nh Thay i mô hình sn xut và tiêu dùng 2 theo hng thân thin vi môi trng 3 Thc hin quá trình “công nghip hóa sch” Phát trin nông nghip và nông thôn 4 bn vng 5 Phát trin bn vng các vùng và a phng Câu hi 2: Bn hãy in vào bng di ây nhng ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng lnh vc xã hi có th lng ghép trong chng trình giáo dc mm non. Ni dung giáo dc vì s phát trin Ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng lnh vc xã hi có th TT bn vng lnh vc xã hi lng ghép trong chng trình giáo dc mm non Tp trung n lc xóa ói, gim 1 nghèo, y mnh tin b và công bng xã hi Tip tc gim mc tng dân s, to 2 thêm vic làm cho ngi lao ng 94 | MODULE MN 44
27. nh hng quá trình ô th hóa và di dân nhm phát trin bn vng 3 các ô th, phân b hp lí dân c và lao ng theo vùng Nâng cao cht lng giáo dc nâng cao dân trí và trình ngh 4 nghip, phù hp vi yêu cu ca s phát trin t nc Phát trin v s lng và nâng cao cht lng ca dch v chm sóc 5 sc khe, ci thin các iu kin lao ng và môi trng sng Câu hi 3: Bn hãy in vào bng di ây nhng ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng lnh vc môi trng có th lng ghép trong chng trình giáo dc mm non. Ni dung giáo dc vì s phát trin Ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng lnh vc môi trng có TT bn vng lnh vc môi trng th lng ghép trong chng trình giáo dc mm non Chng tình trng thoái hóa t, s dng 1 hiu qu và bn vng tài nguyên t Bo v môi trng nc và s dng 2 bn vng tài nguyên nc Khai thác hp lí và s dng tit kim, 3 bn vng tài nguyên khoáng sn Bo v môi trng bin, ven o, hi 4 o và phát trin tài nguyên bin 5 Bo v phát trin rng Gim ô nhim không khí các khu 6 ô th và trung tâm công nghip Qun lí cht thi rn và cht thi 7 nguy hi GIÁO DỤC HOÀ NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TRONG GIÁO DỤC MẦM NON | 95
28. 8 Bo tn a dng sinh hc Thc hin các bin pháp làm gim 9 nh bin i khí hu, phòng và chng thiên tai Câu hi 4: Bn hãy in vào bng di ây nhng ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng lnh vc vn hóa có th lng ghép trong chng trình giáo dc mm non. Ni dung giáo dc vì s phát trin Ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng lnh vc vn hóa có th TT bn vng lnh vc vn hóa lng ghép trong chng trình giáo dc mm non 1 Giá tr vn hóa 2 Di sn vn hóa 3 Các h thng tín ngng và tôn giáo 4 Bo tn vn hóa 5 Kin thc bn a 6 Phê bình vn hóa 7 i mi vn hóa 2. Thông tin phản hồi * Câu 1: Nhng ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng lnh vc kinh t có th lng ghép trong chng trình giáo dc mm non: Ni dung giáo dc vì s phát trin Ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng lnh vc kinh t có th TT bn vng lnh vc kinh t lng ghép trong chng trình giáo dc mm non — Tit kim in, nc, dùng, Duy trì tng trng kinh t nhanh 1 chi cá nhân và nhóm, lp trong và n nh sinh hot hng ngày. 96 | MODULE MN 44
29. — Phòng chng mt s tai nn thông thng nh cháy, n in, bp ga, in git, tràn nc, dùng sc nhn, nng, to quá c, c (mùi v, cht liu ). — iu chnh nhng hành vi tiêu dùng không hp lí: lãng phí, gây ô nhim môi trng. Thay i mô hình sn xut và tiêu — Tham gia v sinh môi trng (quét 2 dùng theo hng thân thin vi dn, lau chùi, sp xp hp lí, không môi trng vt rác ba bãi ). — Thu gom và s dng nhng ph thi làm dùng, chi. Thc hin quá trình “công nghip 3 hóa sch” Phát trin nông nghip và nông 4 thôn bn vng Phát trin bn vng các vùng và 5 a phng * Câu 2: Nhng ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng lnh vc xã hi có th lng ghép trong chng trình giáo dc mm non: Ni dung giáo dc vì s phát trin Ni dung giáo dc bn vng lnh vc xã hi có th TT vì s phát trin bn vng lng ghép trong chng trình giáo dc lnh vc xã hi mm non Tp trung n lc xóa ói, Lp mm non: tên lp, tên các bn, tên gim nghèo, y mnh tin b và giá tr ca dùng chi, tên các 1 và công bng xã hi hot ng trong lp, s thích ca bn thân và các bn, quan tâm ti s công bng trong nhóm bn, trong lp hc. Tip tc gim mc tng dân Gia ình: quy mô gia ình ht nhân/ nh 2 s, to thêm vic làm cho và gia ình ln. Khuyn khích quy mô gia ngi lao ng ình ht nhân. GIÁO DỤC HOÀ NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TRONG GIÁO DỤC MẦM NON | 97
30. Ngh nghip: Tôn trng giá tr ca tt c các ngh nghip (sn phm, ngi làm ngh, iu kin hành ngh). nh hng quá trình ô th hóa Gia ình và cng ng: các thành viên và di dân nhm phát trin bn trong gia ình, ngh nghip ca b m, 3 vng các ô th, phân b hp lí quy mô gia ình, nhu cu ca gia ình. dân c và lao ng theo vùng Nâng cao cht lng giáo dc Mt s ngh ca a phng: tên gi, nâng cao dân trí và trình công c, sn phm, các hot ng và giá 4 ngh nghip, phù hp vi yêu tr ca các ngh ph bin, ngh truyn cu ca s phát trin t nc thng a phng. Phát trin v s lng và nâng Trng lp mm non, trm y t thôn, xã/ cao cht lng ca dch v khu ph, bnh vin, ch và siêu th, khu 5 chm sóc sc khe, ci thin vui chi gii trí, công viên: tên gi, a các iu kin lao ng và môi im, c im và giá tr ni bt, công trng sng vic ca nhân viên. * Câu 3: Nhng ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng lnh vc môi trng có th lng ghép trong chng trình giáo dc mm non: Ni dung giáo dc vì s phát trin Ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng lnh vc môi trng có TT bn vng lnh vc môi trng th lng ghép trong chng trình giáo dc mm non Chng tình trng thoái hóa t, s Phân bit t, cát, á/ si, bùn; li 1 dng hiu qu và bn vng tài ích ca t; làm t trng cây. nguyên t Bo v môi trng nc và s dng Li ích ca nc, các ngun nc, bn vng tài nguyên nc cách s dng nc tit kim, sch 2 s, không gây ô nhim ngun nc. Các dng tn ti ca nc (lng, rn, khí/ hi). Khai thác hp lí và s dng tit kim, 3 bn vng tài nguyên khoáng sn 98 | MODULE MN 44
31. Bo v môi trng bin, ven o, hi Tên gi, c im, cách bo v mt o và phát trin tài nguyên bin s ng vt và thc vt bin, o, 4 hi o a phng; v p và tình yêu vi bin, o và hi o có a phng. Bo v phát trin rng Tên gi, c im, cách bo v mt s ng vt và thc vt rng a phng; ích li và cách trng cây; 5 tác hi ca cht cây, phá rng, cháy rng, git hi ng vt quý him; v p và tình yêu vi rng a phng. Gim ô nhim không khí các khu Không khí: Li ích ca không khí ô th và trung tâm công nghip sch, tác hi ca không khí bn/ b 6 ô nhim; nguyên nhân ô nhim không khí; các bin pháp gi gìn s trong lành ca không khí. Qun lí cht thi rn và cht thi Phân loi cht thi: giy, kim loi, 7 nguy hi nilon, xác ng vt, thc vt. Bo tn a dng sinh hc — S a dng ca ng vt, thc vt và h sinh thái ca bin, rng a phng (trong vn quc gia, khu bo tn thiên nhiên, bo tàng thiên nhiên, nu có), vt nuôi, cây trng gn gi trong vn trng, ng rung, trang tri làng xóm. 8 — Tham gia chm sóc, bo v, nâng niu cây ci, con vt gn gi (ti cây, bt sâu, nh c, cho vt nuôi n, ung, không bt hoa, ngt lá, b cành, hái qu tùy tin, chòng gho vt nuôi). — Yêu quý, nâng niu s a dng ca thiên nhiên gn gi. GIÁO DỤC HOÀ NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TRONG GIÁO DỤC MẦM NON | 99
32. Thc hin các bin pháp làm gim — Gió: li ích và tác hi ca gió; phân nh bin i khí hu, phòng và bit gió, dông, bão, vòi rng; bin chng thiên tai pháp tránh dông/ bão/ vòi rng. — Nng và mt tri: li ích và tác hi 9 ca nng; bin pháp tránh nng. — Ma: li ích và tác hi ca ma; phân bit ma phùn, ma rào, l, lt; bin pháp tránh ma, l, lt; phân bit sm, sét, cách chng và tránh sét. * Câu 4: Nhng ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng lnh vc vn hóa có th lng ghép trong chng trình giáo dc mm non: Ni dung giáo dc vì s Ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng TT phát trin bn vng lnh vc vn hóa có th lng ghép trong lnh vc vn hóa chng trình giáo dc mm non Yêu thiên nhiên, hòa bình, công bng, quan tâm n ngi thân (trong gia ình, lp hc), khoan hòa, bao dung, tit kim, t trng, t tin, 1 Giá tr vn hóa t lc, tôn trng, hp tác, chp nhn s khác bit, sáng to, vt qua th thách, trách nhim, l phép, lch s. Gii thiu danh lam thng cnh, di tích vn 2 Di sn vn hóa hóa, âm nhc, hi ha, l hi, phong tc tp quán, ngh tt p, truyn thng a phng Các h thng tín ngng Tôn trng tín ngng ca các tôn giáo khác nhau 3 và tôn giáo (pht giáo, thiên chúa giáo ) a phng. — Quan tâm n các danh lam thng cnh, di tích lch s, các khu bo tn và bo tàng thiên nhiên a phng (tên gi, a im, c trng, li ích, 4 Bo tn vn hóa v p, tình yêu vi các di sn vn hóa). — Tham gia các hot ng ngh thut dân gian (âm nhc, to hình, vn hc), l hi truyn thng ca a phng. 100 | MODULE MN 44
33. 5 Kin thc bn a 6 Phê bình vn hóa — Ý thc v bn thân (tên, tui, gii tính, v trí và trách nhim). — Kt bn và duy trì tình bn bình ng trong nhóm chi ( lp, nhà). — To mi quan h thân thit vi ngi thân 7 i mi vn hóa (cha m, ông bà, anh ch em), ngi ln gn gi (cô giáo, nhân viên trong trng, hàng xóm láng ging ). — Nhn bit và th hin cm xúc (vui, bun, gin d, yêu thng, ngc nhiên, xu h ) vi nhng ngi gn gi, vi thiên nhiên. Hoạt động 3: Phân tích các phương pháp giáo dục vì sự phát triển bền vững trong giáo dục mầm non 1. Câu hỏi Da vào kinh nghim giáo dc ca mình, bn hãy nêu và phân tích các phng pháp giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. 2. Thông tin phản hồi Có ba nhóm phng pháp giáo dc vì s phát trin bn vng. Mi nhóm có các phng pháp khác nhau. Chúng liên quan mt thit và h tr cho nhau. Chúng có th s dng c trong giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. Tuy nhiên, nhng phng pháp này cn c thích ng vi c im phát trin ca tr mm non, chng trình giáo dc mm non, iu kin kinh t, giáo dc, vn hóa, xã hi tng vùng, a phng nht nh. * Nhóm phng pháp truyn thng ly giáo viên làm trung tâm: Trong nhóm này có th s dng nhng phng pháp sau ây khi giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non: — c sách, nghe k chuyn, k chuyn có s dn dt ca giáo viên; — àm thoi, trò chuyn, tranh lun, tho lun nhóm; GIÁO DỤC HOÀ NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TRONG GIÁO DỤC MẦM NON | 101
34. — Khách mi din gi; — Xem phim, video, hoc các chng trình máy tính. * Nhóm phng pháp ly ngi hc và thc tin làm trung tâm: Trong nhóm này có th s dng nhng phng pháp sau ây: — S dng trò chi: phân vai, lp ráp xây dng, óng kch, hc tp liên quan ti ni dung giáo dc phát trin bn vng. — Tri nghim: cho tr s dng các giác quan và hành ng cm nhn, ghi nh, suy ngh, và ra quyt nh. — Phân tích tranh nh, bng biu, bn , s : tr làm vic theo nhóm phân loi thông tin, trình bày vi c nhóm. — Tho lun nhóm: tr t la chn và quyt nh ch tho lun vi s h tr ca giáo viên. — Phân loi và phân tích giá tr: tr tho lun các quyt nh gây tranh cãi, xác nh nhng giá tr liên quan và bo v nhng kt lun ca mình. * Nhóm phng pháp dy hc nâng cao nng lc hành ng: Trong nhóm này có th s dng nhng phng pháp sau ây: — S dng tranh nh: xem, su tm, t to tranh nh v các ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng: tranh nh v chng lãng phí in, nc, dùng, chi; tranh nh v rng, bin, hi o, các con vt, cây ci p, nhng l hi, trang phc, trò chi dân gian ca các dân tc, v bn thân, nhng ngi thân yêu, bn bè Cô cùng tho lun vi tr hoc cho tr tho lun vi nhau và quyt nh la chn cách hành ng tt nht, phù hp vi ni dung và mc tiêu giáo dc vì s phát trin bn vng (tit kim nng lng, bo v môi trng sng, tuân th các quy tc vn hóa ). — Làm thí nghim: Không khí và s sng ca cây, nc bn và nc sch Cùng quan sát, nhn xét và a ra các quyt nh phù hp vi ni dung và mc tiêu giáo dc vì s phát trin bn vng. — Tho lun v các tình hung gi nh và tình hung thc t: iu gì s xy ra khi không có nc ung, không có không khí, mt nc, mt in, ht tin, ánh nhau, tranh giành chi, m không yêu bé na, tt c các bn u mc qun áo ging ht nh nhau ? Bé s làm gì? Cô cùng tho lun vi tr hoc cho tr tho lun vi nhau và quyt nh la chn cách hành ng tt nht phù hp vi ni dung và mc tiêu giáo dc vì s phát trin bn vng (Ý thc v bn thân — tên, tui, gii tính, v trí và trách nhim), kt bn và duy trì tình bn bình ng trong nhóm chi 102 | MODULE MN 44
35. ( lp, nhà), to mi quan h thân thit vi ngi thân (cha m, ông bà, anh ch em), ngi ln gn gi (cô giáo, nhân viên trong trng, hàng xóm láng ging ), nhn bit và th hin cm xúc (vui, bun, gin d, yêu thng, ngc nhiên, xu h ) vi nhng ngi gn gi, vi thiên nhiên. — Quan sát môi trng t nhiên, xã hi trong lúc i do chi, tham quan, kt hp vi àm thoi phát hin ra nhng vn trong kinh t, xã hi, môi trng và vn hóa trong phát trin bn vng. Ví d: rác thi không c thu gom, phân loi, b ném vt ba bãi. Thái và hành ng ca bé trc cnh tng ó? — Phát hin và gii quyt vn trong cuc sng hng ngày nhà và trng. Ví d: khi cây héo, con vt nuôi ói, i ra ngoài tri ma/ nng, b ói, b khát, mun làm quen vi bn, bn giành chi, b bn ánh thì bé cn làm gì? — Tham gia các hot ng giáo dc trong khu ch, siêu th: tìm ng ti siêu th, ch gn nhà, mua cho m nhng nh, r tin, mang v tn nhà mà không b ri, v, nát, xp ngn np, gn gàng, gi sch s — Tham gia vào các hot ng giáo dc trong các ngày hi, ngày l: chun b không gian l hi vi bn và cô, chi các trò chi vn ng, hát, múa, to hình, trò chi dân gian thích hp vi la tui, thu dn không gian sau l hi — Tham gia vào các hot ng chm sóc và bo v môi trng: trng và chm sóc cây, con vt nuôi, v sinh lp hc, lau dùng, chi, sa chi hng, thu gom ph liu, vt liu thiên nhiên làm chi, làm sách, làm tranh Hoạt động 4: Phân tích các hình thức giáo dục vì sự phát triển bền vững trong giáo dục mầm non. 1. Câu hỏi Bn hãy nêu và phân tích các hình thc giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. 2. Thông tin phản hồi Nhng ni dung và phng pháp giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non c thc hin di hình thc tích hp mc b phn và liên h vào nhng hot ng ca tr mu giáo, nhng hot ng giáo dc trong trng mu giáo và gia ình, môi trng sng ca nhà trng và gia ình. GIÁO DỤC HOÀ NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TRONG GIÁO DỤC MẦM NON | 103
36. * Nhng hot ng ca tr mu giáo có th s dng giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non là hot ng chi, hot ng giao tip, hot ng ngôn ng, hot ng nhn thc: — Hot ng chi: Chi là hot ng ch o ca tr. Khi chi, tr c hình thành và phát trin các kin thc, giá tr và k nng v lnh vc phát trin bn vng, phù hp vi tng tui. Ni dung chi ca tr phn ánh nhng ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng. Hình thc chi ch yu ca tr là các trò chi óng vai có ch , trò chi vn ng, trò chi xây dng, trò chi óng kch, trò chi hc tp. — Hot ng giao tip: Hot ng giao tip c s dng nhn và truyn thông tin v kin thc, giá tr, k nng trong giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. i tng giao tip là tr vi các thành viên trong lp, trng mm non, trong gia ình, hàng xóm, láng ging, h hàng, cng ng gn gi ( trng mm non, ngoài ng làng, ngõ xóm, ni làm vic ca b m, bách hoá ). Ni dung giao tip ch yu là kin thc, thái và k nng v giáo dc vì s phát trin bn vng trong các lnh vc kinh t, xã hi, môi trng và vn hóa ca con ngi a phng, làng xóm, trng lp ca tr. Hình thc giao tip ch yu vi tr là: gii thích, trò chuyn, hi han, khuyên nh, khen ngi, giúp , khích l hoc ngn cn hành ng. Khi s dng hot ng giao tip, ngi hng dn nên chú ý cho tr giao tip vi nhng ngi gn gi, thân thuc vi tr và m rng dn i tng giao tip. Ni dung giao tip cn lành mnh, d hiu. Hình thc giao tip nên ci m, chân tình, không trn áp hoc nuông chiu tr quá mc. — Hot ng ngôn ng: Ni dung ngôn ng mà ngi hng dn cn cung cp cho tr là nhng kin thc, thái và k nng trong giáo dc vì s phát trin bn vng. Các hình thc thích hp vi tr là trò chuyn, k chuyn, c th, truyn, ng dao, ca dao — Hot ng nhn thc: Ni dung nhn thc ch yu tr là nhng c im bên ngoài, c trng, rõ nét, ca các s vt, hin tng gn gi v kinh t, xã hi, môi trng và vn hóa góc giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. Hình thc nhn thc t n mc trc quan — hành ng, trc quan — hình tng và tin khái nim. * Nhng hot ng giáo dc trng mm non và gia ình mà ngi hng dn có th s dng giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non là hot ng lao ng, to hình, âm nhc, làm quen vi vn hc, khám phá th gii xung quanh: 104 | MODULE MN 44
37. — Hot ng lao ng: + Ngi hng dn có th cho tr lao ng t phc v (v sinh cá nhân, n, ung, mc, ng ); làm vic vt trong gia ình (quét nhà, nht rau, bóc lc, t ngô, rót nc, tìm vt, dn dp nhà ca ); chm sóc vt nuôi (làm cho chó con, ly thc n cho mèo; vãi thóc cho gà, vt, rút rm cho trâu bò ); chm sóc cây trng (nh c, ti cây, ta lá, tìm sâu, xi t, ph rm cho cây ) + Qua quá trình lao ng giáo dc cho tr các giá tr v kinh t (tit kim các ngun nc, in, tài nguyên thiên nhiên); v xã hi (tôn trng sn phm lao ng ca mi ngi, t hào vi thành qu lao ng ca bn thân); v môi trng (yêu mn cây ci và con vt, hiu bit v t, nc, không khí, a dng sinh hc, phòng chng thiên tai cho vt nuôi, cây trng, bn thân dng s khai) và v vn hóa (yêu thiên nhiên, có nim vui lao ng, quan tâm n ngi thân, khoan hòa, t tin, t lc, tôn trng, hp tác, chp nhn s khác bit, ch ng, sáng to, vt qua th thách, làm vic n cùng). + Ngi hng dn nên giúp tr chun b y dng c, a im lao ng và thc hin an toàn lao ng. Ngi hng dn nên khen ngi nhng n lc, c gng, thành công ca tr, khuyn khích tr chp nhn nhng tht bi, hài lòng vi thành công. + Hot ng to hình: Ngi hng dn có th cho tr v, xé, nn, ct, dán, lp ghép, làm chi bng nhng nguyên vt liu m bo an toàn và v sinh, n gin, r tin, sn có trong gia ình, lp hc nh: phn, gch non, giy báo, t sét, lá hoa, ht ht, v trai, sò, c, hn, vi vn, v hp các tông Ngoài ra, còn cho tr xem tranh nh, bng hình, theo các ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng cho tr mm non. Các hot ng ó t ti các giá tr giáo dc v kinh t (tit kim các ngun nguyên vt liu); v xã hi (sáng to, ý thc v bn thân, yêu thng, th hin tình cm vi nhng ngi thân thit, to ra s khác bit, a dng); v môi trng (chp nhn s a dng) và v vn hóa (t tin, t lc, tôn trng, hp tác, chp nhn s khác bit, sáng to, vt qua th thách). + Hot ng âm nhc: Ngi hng dn có th hát cho tr nghe, hát ru tr ng, cho tr nghe ài, bng, t hát, hát múa cùng các bn, anh ch, ngi ln gii thiu cho tr các kin thc, giá tr, k nng v giáo dc vì s phát trin bn vng trong các lnh vc kinh t, xã hi, môi trng và vn hóa. GIÁO DỤC HOÀ NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TRONG GIÁO DỤC MẦM NON | 105
38. + Hot ng làm quen vi vn hc: Ngi hng dn có th k chuyn, c th, truyn cho tr và cho tr th hin nhm cung cp cho tr các kin thc, giá tr, k nng v giáo dc vì s phát trin bn vng trong các lnh vc kinh t, xã hi, môi trng và vn hóa. + Hot ng khám phá th gii xung quanh: Ngi hng dn có th cho tr làm quen vi th gii vt, phng tin giao thông, cây ci, con vt, hin tng thiên nhiên, thi tit, ngh nghip thông qua th nghim, quan sát, so sánh, phân nhóm, phân loi, gii quyt vn theo nhiu cách. Ngi hng dn cho tr tích cc s dng các giác quan khám phá, li nói miêu t s vt, thc hin các hot ng a dng, cùng làm khi tr gp khó khn. Hot ng giáo dc này giúp cho tr có c các kin thc, thái và k nng trong các lnh vc giáo dc kinh t, xã hi và vn hóa theo ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. Môi trng sng ca nhà trng và gia ình có th s dng c giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non là các mi quan h liên nhân cách trong nhà trng và gia ình, hình thc, tình hung sinh hot hng ngày. * S dng nhng mi quan h liên nhân cách trong nhà trng và gia ình giáo dc vì s phát trin bn vng cho tr mm non: — c im: Nhng mi quan h liên nhân cách trong nhà trng và gia ình có th s dng giáo dc vì s phát trin bn vng cho tr mu giáo là nhng mi quan h gia tr và nhà giáo dc, tr vi các nhân viên trong trng, tr vi tr, nhng mi quan h gia các thành viên trong gia ình: con cái vi b m, anh ch vi em, cháu vi ông bà, cô, dì, chú, bác — Cách s dng: S dng các mi liên h liên nhân cách trong trng mm non và gia ình nh là tm gng v s dng tit kim các ngun tài nguyên, khoan dung trong quan h xã hi, tích cc bo v môi trng và vn hóa cng ng cho tr noi theo. — Yêu cu s phm: S dng nhng mi liên h liên nhân cách trong nhà trng, gia ình có chun mc, giàu tình yêu thng, mang tính s phm. Tránh nhng mi liên h nhân cách phi nhân tính, thiu dân ch, vô vn hoá nh lãng phí, tiêu xài xa hoa, phá hy hoc gây ô nhim ngun t, nc, không khí, cht phá rng, không tuân th các quy tc ni công cng (vt rác ba bãi, b hoa, cht cành cây, chòng gho thú trong vn bách thú, chen ln, xô y ni ông ngi) 106 | MODULE MN 44
39. * S dng các hình thc sinh hot trong nhà trng, gia ình, cng ng giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non thông qua nhng vic làm hng ngày trong nhà và ngoài tri; nhng phong tc, tp quán, truyn thng, s kin tt p ca gia ình và cng ng: — Nhng vic làm hng ngày trong nhà và ngoài tri bao gm các vic nh tr tr và ón tr, im danh, trò chuyn u gi, do chi ngoài tri, trong gi hc, gi n, ng, nu n, quét nhà, dn dp nhà ca, tm cho tr, git qun áo, cho vt nuôi n, làm vn (gieo ht, nh c, ti cây ) — Ngi hng dn có th kt hp vic làm hng ngày vi các phng pháp giáo dc vì s phát trin bn vng, c trng cho tr mu giáo mt cách t nhiên và thc t theo các thi im sinh hot mt ngày ca tr thì s không mt thi gian. Ví d: + Khi do chi ngoài tri, ngi hng dn có th cho tr quan sát và tp tuân th các quy tc ni công cng (vt rác vào ni quy nh, i bên phi, i b trên va hè, nhng ng cho c già ). + Khi nu n, ngi hng dn có th hng dn tr tit kim in, nc, thc n, gi gìn dùng, trân trng ngi làm nên món n, ba cm cho c nhà + Khi làm vn, ngi hng dn có th trò chuyn, hi han tr v nhng s vt, s vic xy ra xung quanh tr, cùng tr nh c, ti cây, bt sâu, tìm qu chín, khuyn khích tr chy, nhy, i do, làm th nhng công vic mi, vui chi quanh vn cây, khen ngi nhng vic tr làm c tp cho tr ng cm vi thiên nhiên, vi con ngi, th hin tình cm, hp tác, phòng chng tai nn thông thng, tinh thn trách nhim + Khi i thm hi h hàng, xóm ging, ngi hng dn giúp tr thc hin các quy tc làm khách, bày t s quan tâm ti ngi c thm hi — Nhng phong tc, tp quán, truyn thng, nhng s kin tt p ca gia ình và cng ng cng là hình thc giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. Ngi hng dn nên kt hp các phong tc, tp quán, truyn thng, s kin tt p ca gia ình, ca cng ng giáo dc các ni dung kinh t, xã hi, môi trng và vn hóa trong giáo dc vì s phát trin bn vng. Ví d: S dng nhng l hi tt p ca làng giáo dc v quan h xã hi, s dng tp quán n nhng món n a dng giáo dc v chp nhn s a dng, s dng truyn thng thng võ, hiu hc giáo dc các giá tr vn hóa (chp nhn và vt qua th thách, ham hc hi ). GIÁO DỤC HOÀ NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TRONG GIÁO DỤC MẦM NON | 107
40. Các hình thc giáo dc tr có th c tin hành vi tng tr, tng cp, tng nhóm ln hoc nh, hoc c lp. Hoạt động 5: Tìm hiểu những nguồn tài liệu thông thường để giáo dục vì sự phát triển bền vững trong giáo dục mầm non 1. Câu hỏi Nêu nhng ngun tài liu thông thng giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. 2. Thông tin phản hồi Nhng ngun tài liu thông thng giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non bao gm các tài liu in n nh sách giáo khoa, sách truyn, tranh, s , áp phích, các b su tp nh, bn , thông tin thng kê, báo và tp chí, các thit b thc a, các chng trình máy tính và CD—ROM, mng Internet toàn cu, phim và video, các trò chi giáo dc, khách mi và din gi, các ngun lc sn có a phng (di sn vn hóa a phng: truyn dân gian, âm nhc dân gian, kin thc bn a, di tích lch s, danh lam thng cnh, khu bo tn thiên nhiên, bo tàng ). Hoạt động 6: Tìm hiểu việc lập kế hoạch giáo dục vì sự phát triển bền vững cho trẻ mẫu giáo 1. Câu hỏi Câu hi 1: Da vào kinh nghim giáo dc ca mình, bn hãy nêu nhng cn c lp k hoch giáo dc vì s phát trin bn vng cho tr mu giáo. Câu hi 2: Da vào kinh nghim giáo dc ca mình, bn hãy nêu các bc lp k hoch giáo dc vì s phát trin bn vng cho tr mu giáo. 2. Thông tin phản hồi * Câu 1: Nhng cn c lp k hoch giáo dc vì s phát trin bn vng cho tr mu giáo bao gm các yu t sau ây: — Mc tiêu giáo dc vì s phát trin bn vng cho tr mu giáo tng tui; — Ni dung giáo dc chung và giáo dc vì s phát trin bn vng cho tr mu giáo tng tui; 108 | MODULE MN 44
41. — Kinh nghim ca tr mu giáo tng tui; — Vn hóa ca tng a phng; — iu kin c s vt cht ca trng, lp. * Câu 2: 6 bc lp k hoch giáo dc vì s phát trin bn vng cho tr mu giáo gm: — Bc 1: Xác nh các mc tiêu giáo dc vì s phát trin bn vng cho tr mu giáo tng tui. — Bc 2: Xác nh ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng cho tr mu giáo tng tui. — Bc 3: Xác nh ch im/ thi gian thc hin tng ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng cho tr mu giáo tng tui. — Bc 4: La chn nhng phng pháp và hot ng giáo dc thích hp vi mc tiêu, ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng cho tr mu giáo tng tui. — Bc 5: Xác nh các tài liu giáo dc vì s phát trin bn vng cho tr mu giáo tng tui. — Bc 6: t k hoch giáo dc vì s phát trin bn vng cho tr vào k hoch chm sóc — giáo dc chung. Hoạt động 7. Nêu các hoạt động phối hợp với các bậc cha mẹ và cộng đồng để giáo dục vì sự phát triển bền vững cho trẻ mẫu giáo 1. Câu hỏi Da vào kinh nghim giáo dc ca mình, bn hãy nêu nhng hot ng phi hp vi các bc cha m và cng ng giáo dc vì s phát trin bn vng cho tr mu giáo. 2. Thông tin phản hồi Nhng hot ng phi hp vi các bc cha m và cng ng giáo dc vì s phát trin bn vng cho tr mu giáo: Giáo dc vì s phát trin bn vng cho tr mu giáo ch c thc hin tt khi có s phi hp cht ch gia gia ình, nhà trng và cng ng. Giáo viên nên xác nh nhng hot ng phi hp vi các bc cha m và cng ng nh: GIÁO DỤC HOÀ NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TRONG GIÁO DỤC MẦM NON | 109
42. — Trao i vi các bc cha m, các nhà chc trách ca cng ng mc tiêu, ni dung, các phng pháp, phng tin, hình thc giáo dc vì s phát trin bn vng. Hình thc trao i có th là qua các gi gi và ón tr, hp ph huynh nh kì hng nm, loa phát thanh ca nhà trng, ca cng ng, tranh, t ri, áp phích, bng tin ca trng mu giáo. Nhng ni dung c chia nh, trao i di nhiu hình thc a dng, linh hot theo iu kin ca trng, lp. — T chc cho các bc cha m, các nhà chc trách ca cng ng tham quan phng pháp và hình thc giáo dc vì s phát trin bn vng trong trng mm non. — Tp hun cho các bc cha m, các thành viên ca cng ng v phng pháp giáo dc, hình thc giáo dc, xây dng môi trng giáo dc vì s phát trin bn vng cho tr trong gia ình và cng ng. — Huy ng các bc cha m, các t chc cng ng óng góp c s vt cht cn thit cho giáo dc vì s phát trin bn vng ca tr mm non. Nhng hot ng này nhm nâng cao nhn thc, tích cc tham gia vào các hot ng giáo dc, óng góp các iu kin c s vt cht, to môi trng giáo dc lành mnh v giáo dc vì s phát trin bn vng cho tr mu giáo ca các thành viên trong gia ình và cng ng. Hoạt động 8: Tìm hiểu việc đánh giá giáo dục vì sự phát triển bền vững trong giáo dục mầm non 1. Câu hỏi Câu hi 1: Nêu tên các ni dung ánh giá giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. Câu hi 2: Phân tích các ni dung ánh giá giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. Câu hi 3: Nêu nhng thi im ánh giá kt qu giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. 2. Thông tin phản hồi * Câu 1: Ni dung ánh giá giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non bao gm: — ánh giá mc tiêu giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. 110 | MODULE MN 44
43. — ánh giá ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. — ánh giá iu kin giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. — ánh giá phng pháp, hình thc giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. — ánh giá k hoch giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. * Câu 2: Phân tích các ni dung ánh giá giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non: — ánh giá mc tiêu giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non là ánh giá khái quát kt qu giáo dc giá tr kinh t, xã hi, môi trng và vn hóa. ánh giá mc tiêu giáo dc vì s phát trin bn vng c khái quát da vào kt qu ánh giá ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. — ánh giá ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non là ánh giá nhng kin thc, thái , k nng c th ca tr. Ví d: + Tit kim c in, nc, dùng, chi thông thng trong sinh hot hng ngày. + Phòng chng c nhng tai nn thông thng: cháy, n in, bp ga, in git, tràn nc, dùng sc nhn + Thc hin quy tc ng x (l phép, lng nghe, trình bày t tin trc ám ông, ch i n lt, hòa thun, chia s, nhng nhn, giúp bn, tôn trng, hp tác, chp nhn s khác bit) Nhng ni dung này c ánh giá bng các phng pháp quan sát, trò chuyn vi tr, nhà giáo dc, các bc cha m, phân tích sn phm ca tr, s dng bài tp, trò chi hay tình hung s phm, ghi chép vào h s, ánh du theo bng kim. ánh giá ni dung giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non cho phép iu chnh mc tiêu, ni dung, phng pháp và hình thc giáo dc cho phù hp vi c im phát trin ca tr. — ánh giá iu kin giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non là ánh giá mc áp ng v dùng, chi, không gian, mi tng tác gia các thành viên cn có giáo dc tr. GIÁO DỤC HOÀ NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TRONG GIÁO DỤC MẦM NON | 111
44. + V dùng: ánh giá s y , d thy, d ly, d dùng, s an toàn v cht liu, hình dáng, kích thc, trng lng, theo tiêu chun cht lng hàng hóa ca nhà nc ban hành, m bo nhng nguyên tc v phát trin bn vng trong giáo dc mm non. + V không gian: theo quy ch ca trng mm non, m bo nhng nguyên tc v phát trin bn vng trong giáo dc mm non. + V mi tng tác gia các thành viên: ánh giá nhng mi quan h ca tr vi bn cùng trang la, vi anh ch, vi cô giáo và nhân viên trong trng, vi cha m và nhng ngi gn gi, theo yêu cu giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. ánh giá các iu kin giáo dc vì s phát trin bn vng cho phép phân tích, gi li nhng iu kin thun li, b i nhng iu kin bt li, b sung nhng iu kin còn thiu cho vic giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non. — ánh giá phng pháp, hình thc giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non là ánh giá mc phù hp ca các phng pháp và hình thc giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non vi c im ca tr, mc tiêu và ni dung giáo dc, vn hóa, iu kin sng và iu kin c s vt cht ca lp hc. Có th ánh giá mc phù hp ca phng pháp, hình thc giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non qua quan sát, trao i vi ng nghip, nhà qun lí, ph huynh, theo dõi nhng thái , k nng, kin thc tr t c và không t c. ánh giá phng pháp, hình thc giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non cho phép phân tích, s dng nhng phng pháp, hình thc giáo dc phù hp, b i nhng phng pháp, hình thc không thích hp, b sung nhng phng pháp, hình thc giáo dc tt hn. — ánh giá k hoch giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non là ánh giá tính kh thi ca k hoch. Có th ánh giá mc kh thi ca k hoch giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non v mc tiêu, ni dung, phng pháp, phng tin, hình thc t chc, ánh giá kt qu trên tr, các bin pháp phi hp gia gia ình, nhà trng và các t chc xã hi, thi gian và nhân s thc hin. Có th ánh giá mc kh thi ca k hoch này qua quan sát, trao i vi ng nghip, nhà qun lí, ph huynh, theo dõi nhng k nng tr t c và không t c. 112 | MODULE MN 44
45. ánh giá kt qu giáo dc vì s phát trin bn vng cho tr có th lng ghép vào các thi im ánh giá chung ca chng trình giáo dc mm non vì giáo dc phát trin bn vng là mt ni dung c tích hp. ĐÁNH GIÁ NỘI DUNG 4 Bài tp: Bn hãy phân bit mc tiêu, ni dung, phng pháp, phng tin, mc tích hp giáo dc vì s phát trin bn vng trong giáo dc mm non vi các cp hc khác. D. KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ TOÀN BỘ MODULE Bài tp 1: Bn hãy lp mt k hoch giáo dc vì s phát trin bn vng trong trng mm non cho lp/ trng bn. Bài tp 2: Bn hãy ánh giá vic thc hin k hoch và iu chnh li cho phù hp vi iu kin ca lp/ trng bn. E. PHỤ LỤC Tóm tt các mc tiêu phát trin thiên niên k: 1. Xóa b tình trng nghèo cùng cc. 2. t ph cp giáo dc tiu hc. 3. Tng cng bình ng nam n và nâng cao v th cho ngi ph n. 4. Gim t l t vong tr em. 5. Tng cng sc khe bà m. 6. Phòng chng HIV/AID, st rét và các bnh khác. 7. m bo bn vng v môi trng. 8. Thit lp quan h i tác toàn cu vì s phát trin. GIÁO DỤC HOÀ NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TRONG GIÁO DỤC MẦM NON | 113
46. F. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. ACCA, UNEF, UNU, Bn hng dn hot ng chin lc giáo dc vì s phát trin bn vng, khu vc châu Á — Thái Bình Dng, Thp k Giáo dc vì s phát trin bn vng ca Liên hp quc (2005 — 2014), do Qu y thác Nht Bn tài tr, Bng Cc, UNESCO — Bng Cc, 2005. 2. Cng hòa Xã hi Ch ngha Vit Nam, nh hng chin lc phát trin bn vng Vit Nam (Chng trình ngh s 21 ca Vit Nam), Hà Ni, tháng 10 nm 2009, tái bn ln th ba. 3. B Giáo dc và ào to, Chng trình giáo dc mm non, NXB Giáo dc Vit Nam, 2009. 4. B Giáo dc và ào to, Hng dn thc hin Chng trình giáo dc mm non, NXB Giáo dc Vit Nam, 2009. 5. John Flen, Giáo dc vì s phát trin bn vng, Vin Khoa hc Giáo dc Vit Nam, B Giáo dc và ào to, UNESCO, Hi tho rà soát chng trình giáo dc vì s phát trin bn vng, 2010. 6. Trn Lan Hng, S tay giáo viên, Hi áp v giáo dc bo v môi trng trong trng mm non, NXB Giáo dc, 2007. 7. Trn Lan Hng, Môi trng và giáo dc bo v môi trng, Tài liu tham kho cho giáo viên mm non, NXB Giáo dc, 2005. 8. Hoàng Thu Hng — Trn Th Thu Hòa, Hình thành hành vi thân thin vi môi trng cho tr mm non, NXB Giáo dc Vit Nam, 2009. 9. Hoàng Thu Hng — Trn Th Thu Hòa — Trn Th Thanh, Hng dn thc hin ni dung giáo dc bo v môi trng trong trng mm non, NXB Giáo dc Vit Nam, 2009. 10. Nguyn Th Thanh Thy — Lê Th Thanh Nga (Su tm, dch và biên son), Các hot ng, trò chi vi ch môi trng t nhiên , NXB Giáo dc, 2004. 11. UDP, B K hoch và u t, Vn phòng phát trin bn vng, D án VIE/01/021, Phát trin bn vng Vit Nam, S tay tuyên truyn, 2005. 12. y ban Thp k Giáo dc vì s phát trin bn vng ca Vit Nam, K hoch hành ng quc gia giáo dc vì s phát trin bn vng Vit Nam 2010 — 2014. 114 | MODULE MN 44