Module Mầm non 39: Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo - Lê Bích Ngọc

Nội dung text: Module Mầm non 39: Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo - Lê Bích Ngọc

1. LÊ BÍCH NGỌC MODULE mn 39 gi¸o dôc kÜ n¨ng sèng cho trÎ mÉu gi¸o | 9
2. A. GIỚI THIỆU TỔNG QUAN K nng sng là mt trong nhng k nng nn tng giúp tr mu giáo hình thành và phát trin toàn din nhân cách, sn sàng vào lp Mt. Giáo dc k nng sng là mt trong nhng ni dung giáo dc quan trng cho tr mu giáo. Cha bao gi giáo dc k nng sng cho tr mu giáo c giáo viên mm non và các bc cha m quan tâm nhiu nh hin nay. Tuy nhiên, vn còn giáo viên mm non và các bc cha m lúng túng v kin thc và phng pháp giáo dc k nng sng cho tr. Nhng nm gn ây, các trung tâm ào to k nng sng cho tr em c m ra rt nhiu. Th nhng, có phi tr nào cng có iu kin tham gia, và liu c tham gia vào các trung tâm ó là tr có k nng sng tt hay không? Chính trng mm non và gia ình là môi trng rèn luyn tt nht, giáo viên mm non và cha m là nhng ngi hng dn tt nht các k nng sng cho tr mu giáo. Do vy, module này nhm cung cp cho giáo viên mm non nhng kin thc, k nng và thái v giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. Module gm 8 ni dung chính nh sau: — Khái quát chung v giáo dc k nng sng; — Quá trình hình thành k nng sng cho tr mu giáo; — Mc tiêu giáo dc k nng sng cho tr mu giáo; — Ni dung giáo dc k nng sng cho tr mu giáo; — Phng pháp giáo dc k nng sng cho tr mu giáo; — Hình thc giáo dc k nng sng cho tr mu giáo; — Lp k hoch giáo dc k nng sng cho tr mu giáo; — ánh giá giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. Trc khi hc module này, hc viên cn: — Hiu c c im tâm — sinh lí tr mu giáo; — Nm vng chng trình giáo dc mm non hin hành; — S dng c các phng pháp dy hc tích cc cho tr mu giáo; — Lp c k hoch chm sóc — giáo dc tr mu giáo mt cách thành tho; 10 | MODULE MN 39
3. — S dng c thành tho các phng pháp theo dõi và ánh giá s phát trin ca tr mu giáo. Module này cung cp các ch dn m bo giáo dc k nng sng cho tr mu giáo ch không ch dn tng k nng sng c th. Bn cn 15 tit, mi tit 45 phút, hoàn thành module này. B. MỤC TIÊU I. MỤC TIÊU CHUNG Sau khi hc xong module này, bn có th: — Nm c nhng vn chung v giáo dc k nng sng cho tr mu giáo; — Có nhng k nng giáo dc k nng sng cho tr mu giáo; — Tích cc tìm hiu và thc hành giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. II. MỤC TIÊU CỤ THỂ 1. Về kiến thức — Nêu c nhng vn khái quát chung v giáo dc k nng sng; — Mô t c quá trình hình thành k nng sng cho tr mu giáo; — Gii thích nhng nguyên tc giáo dc k nng sng cho tr mu giáo; — Xác nh c nhng mc tiêu c bn v giáo dc k nng sng cho tr mu giáo; — Trình bày c ni dung v giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. 2. Về kĩ năng — Thc hành c phng pháp, hình thc giáo dc k nng sng cho tr mu giáo; — Xây dng c iu kin giáo dc k nng sng trong các nhóm/lp mm non; — Lp c k hoch giáo dc k nng sng cho tr mu giáo; — ánh giá c kt qu giáo dc k nng sng cho tr mu giáo nhóm/lp. 3. Về thái độ — Tích cc tìm hiu v giáo dc k nng sng cho tr mu giáo; — Tích cc, ch ng giáo dc k nng sng cho tr mu giáo; GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 11
4. C. NỘI DUNG Nội dung 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG (2 tiết) Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm về kĩ năng sống K nng sng là mt vn c nhiu ngi quan tâm, nht là trong xã hi hin nay. Vy k nng sng là gì? Bn hãy vit ra cách hiu ca mình bng cách thc hin hai yêu cu sau: — Nêu 3 k nng sng mà bn ang có: — T ó, rút ra kt lun: k nng sng là gì? Bn hãy c nhng thông tin di ây tng thêm hiu bit v khái nim k nng sng. THÔNG TIN PHẢN HỒI K nng sng c nh ngha theo nhiu cách khác nhau, tu theo cách tip cn, lí thuyt ng dng, i tng c giáo dc k nng sng. Trong giáo dc k nng sng cho tr mu giáo, có th coi k nng sng là hành ng tích cc, có liên quan n kin thc và thái , trc tip hng vào hot ng ca cá nhân, hoc tác ng vào ngi khác, hoc hng vào nhng hot ng làm thay i môi trng xung quanh, giúp mi cá nhân ng phó có hiu qu vi các yêu cu, thách thc ca cuc sng hàng ngày. K nng sng thuc nhóm nng lc tâm lí — xã hi. Mt ngi có k nng sng là ngi có kh nng làm ch bn thân, ng x phù hp vi nhng ngi khác và vi xã hi, làm vic hiu qu và ng phó tích cc trc các tình hung ca cuc sng nâng cao sc kho v th cht, tinh thn và xã hi. 12 | MODULE MN 39
5. Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm chung của kĩ năng sống xác nh c im chung ca k nng sng, bn hãy thc hin mt s yêu cu sau: — Bn hãy nêu thêm 3 k nng sng qua quan sát nhng ngi xung quanh. — Da vào các k nng sng ã bit, bn hãy nêu nhng c im chung ca k nng sng. Bn hãy i chiu vi nhng thông tin di ây tng thêm hiu bit ca mình v c im ca k nng sng. THÔNG TIN PHẢN HỒI c im chung ca k nng sng là: — K nng sng khác nhau theo giai on lch s — xã hi, vùng, min, i tng. Mi mt giai on phát trin ca lch s — xã hi, mi vùng, mi min, mi loi i tng li òi hi tng cá nhân có k nng sng chung và k nng sng c thù khác nhau. Ví d: k nng sng trong c ch kinh t bao cp khác vi k nng sng trong c ch kinh t th trng; k nng GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 13
6. sng ca ngi min núi khác vi ngi min bin; k nng sng ca tr mu giáo khác vi hc sinh tiu hc, vi ngi ln, k nng sng ca ngi i tìm vic khác vi k nng sng ca ngi làm qun lí. — K nng sng luôn gn bó vi giá tr. Giá tr là s có ích, có ý ngha tích cc, áng quý ca i tng vi ch th; c con ngi to ra, phc v cho s tin b ca xã hi và mi cá nhân. K nng sng cn c nh hng bi các giá tr sng úng n cho xã hi, cho tng nhóm ngi, tng cá nhân, nh s t tin, t trng, tôn trng, trách nhim, yêu thng, sáng to, ham hiu bit — Các k nng sng thng h tr ln nhau . Các k nng sng không c lp mà có liên quan và h tr cho nhau. Ví d: t duy sáng to góp phn giúp cho vic gii quyt vn và ra quyt nh hiu qu hn. — K nng sng không th t nhiên có mà c hình thành trong quá trình hc tp, lnh hi và rèn luyn trong cuc sng. Quá trình hình thành k nng sng din ra c trong và ngoài h thng giáo dc. — K nng sng thúc y s phát trin cá nhân, nâng cao cht lng cuc sng, và xây dng các mi quan h xã hi tt p. — Mt k nng sng có nhiu tên gi. Ví d: k nng hp tác còn c gi là k nng làm vic theo nhóm; hoc k nng gii quyt vn còn c gi là k nng x lí tình hung; k nng thng lng còn c gi là k nng thng thuyt hay àm phán. Hoạt động 3: Tìm hiểu khái niệm về giáo dục kĩ năng sống — Bng kinh nghim giáo dc ca mình, bn hiu giáo dc k nng sng là gì? — Theo bn, quá trình giáo dc k nng sng bao gm nhng thành t nào? 14 | MODULE MN 39
7. Bn hãy i chiu vi nhng thông tin di ây tng thêm hiu bit ca mình v khái nim giáo dc k nng sng. THÔNG TIN PHẢN HỒI Giáo dc k nng sng là quá trình tác ng s phm có mc ích, có k hoch nhm hình thành nng lc hành ng tích cc, có liên quan vi kin thc và thái , giúp cá nhân ý thc v bn thân, quan h xã hi, giao tip, thc hin công vic, ng phó có hiu qu vi các yêu cu, thách thc ca cuc sng hàng ngày, thông qua nhng mi quan h liên nhân cách trong iu kin sng c th. Quá trình giáo dc k nng sng c xác nh bi các thành t: i tng tham gia, mc ích, ni dung, phng pháp, phng tin, hình thc t chc, ánh giá. Hoạt động 4: Tìm hiểu vai trò của giáo dục kĩ năng sống đối với sự phát triển nhân cách trẻ mẫu giáo Bng kinh nghim giáo dc ca mình, bn hãy ch ra vai trò ca giáo dc k nng sng i vi s phát trin nhân cách tr mu giáo. Bn hãy i chiu vi nhng thông tin di ây tng thêm hiu bit v vai trò ca giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. THÔNG TIN PHẢN HỒI Giáo dc k nng sng có tác dng phát trin toàn din nhân cách tr mu giáo v th cht, tình cm — xã hi, giao tip, ngôn ng, nhn thc và sn sàng vào lp Mt. GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 15
8. — V th cht: Giáo dc k nng sng giúp cho tr c an toàn, kho mnh, nhanh nhn, khéo léo, bn b, tháo vát, thích ng c vi nhng iu kin sng thay i. — V tình cm — xã hi: Giáo dc k nng sng giúp cho tr bit kim soát cm xúc, giàu tình thng yêu và lòng bit n. — V giao tip: Giáo dc k nng sng giúp cho tr mnh dn, t tin, t trng và tôn trng ngi khác, giao tip có hiu qu. — V ngôn ng: Giáo dc k nng sng giúp cho tr bit nói nng lch s, lng nghe, hoà nhã và ci m. — V nhn thc: Giáo dc k nng sng giúp cho tr ham hiu bit, sáng to. — V sn sàng vào lp Mt: Giáo dc k nng sng giúp cho tr có nhng k nng thích ng vi hot ng hc tp lp Mt nh: sn sàng hoà nhp, ng u vi khó khn, có trách nhim vi bn thân, vi công vic vi các mi quan h xã hi. ĐÁNH GIÁ NỘI DUNG 1 Câu 1: Theo bn, k nng sng ca tr mm non có im gì ging và khác vi k nng sng ca hc sinh ph thông? Câu 2: Da vào nh ngha v quá trình giáo dc k nng sng, bn hãy so sánh nhng im ging và khác nhau ca quá trình giáo dc k nng sng vi quá trình giáo dc khác. THÔNG TIN PHẢN HỒI K nng sng ca tr mm non ging vi k nng sng ca hc sinh ph thông các c im chung, nhng khác nhau ni dung, quá trình hình thành và phát trin. Quá trình giáo dc k nng sng và các quá trình giáo dc khác u là quá trình tác ng s phm có mc ích, có k hoch; c xác nh bi các thành t: i tng tham gia, mc ích, ni dung, phng pháp, phng tin, hình thc t chc, ánh giá. Nhng ni dung mi thành t ca tng quá trình thì có nhng c trng riêng. Quá trình giáo dc k nng sng có c trng v mc tiêu là hình thành nng lc hành ng tích cc theo các giá tr sng; ni dung hng vào nhng k nng v ý thc bn thân, quan h xã hi, giao tip, thc hin 16 | MODULE MN 39
9. công vic, ng phó có hiu qu vi các yêu cu, thách thc ca cuc sng hàng ngày; hình thc t chc bao gm nhng hot ng ca tr, hot ng giáo dc trong trng mu giáo và nhng mi quan h liên nhân cách trong iu kin sng c th. Nội dung 2 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO (1 tiết) Hoạt động 1: Tìm hiểu quá trình hình thành kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo Bn ã tng c nhng tài liu vit v k nng sng ca tr mu giáo; ã tng có nhng tác ng giáo dc nhm hình thành k nng sng cho tr. Hãy nh li và vit ra nhng hiu bit ca mình bng cách thc hin nhng yêu cu sau: — Bn thng hình thành k nng cho tr mu giáo theo my bc? — Bn hãy v s các bc hình thành k nng sng cho tr mu giáo. — Da vào s va v, hãy trình bày quá trình hình thành k nng sng ca tr mu giáo. GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 17
10. — Theo kinh nghim ca bn, tr thng mc nhng sai lm nào trong quá trình hình thành k nng sng? — Theo bn, cn lu ý gì khi hình thành k nng sng cho tr mu giáo? Bn hãy i chiu vi nhng thông tin di ây tng thêm hiu bit v các bc hình thành k nng sng cho tr mu giáo. THÔNG TIN PHẢN HỒI Có ba bc hình thành k nng sng cho tr mu giáo, bao gm: quan sát, bt chc/tp và thc hành thng xuyên, theo s 1. Quan sát Thc hành Bt chc/tp thng xuyên S 1. Quá trình hình thành k nng sng cho tr mu giáo 18 | MODULE MN 39
11. Theo s 1, có th thy quá trình hình thành k nng sng có c ch tng t nh quá trình hình thành k nng . Trong quá trìn h ó , tr c quan sát — bt chc/ tp th — thc hành thng xuyên . Bc 1. Quan sát : Bc này giúp tr có biu tng v mc ích, phng tin và cách thc hành ng . Có th cho tr quan sát trên mu thc, do ngi ln làm mu, hoc trên tranh nh. Ngi ln gii thích cho tr ý ngha ca k nng sng, phng tin c s dng và cách thc hành ng khi tr quan sát. Nên cung cp nhiu c hi tr quan sát k nng sng . Bc 2. Bt chc/ tp th: Bc này giúp cho tr c tri nghim v hành ng thc. Nên cung cp các c hi tr tp k nng sng mt cách phù hp. Bc 3. Thc hành thng xuyên: Bc này giúp tr có c hi tp luyn các k nng sng nhiu ln. Nhng bc này không thc hin th t mà an xen vào nhau. Tr cha bt chc/ tp c thì cho tr quan sát li. Tr thc hành cha tt thì tp li. Nhìn vào s 1 v quá trình hình thành k nng sng, ta có th nhn thy nhng li mà tr thng mc là: — Quan sát vi, không chính xác, thng sai sót, hoc cha y / thiu. — Bt chc c k nng tt và xu (tht thà — nói di, chào hi — chi by, giúp bn — ánh bn, nhng bn — tranh chi/ thc n/ ch ngi vi bn, nói din cm — la hét/ lí nhí/ lp bp/ ê a, xp hàng theo th t — chen ln, xô y ). — Tp luyn không thng xuyên. Do vy, cn lu ý mt s iu khi hình thành k nng sng cho tr. ó là: — Nhng k nng sng ca tr còn sai sót là không th tránh khi. ó là nhng tri nghim, nhng kinh nghim tt ca tr. Cô giáo không trách mng, pht tr mà cn kiên trì tp luyn cho tr. — Phân bit cho tr âu là k nng tt và k nng xu. To c hi cho tr quan sát, bt chc úng nhng k nng tt, tích cc, b i nhng k nng xu. — Cho tr tp luyn mi lúc, mi ni, vi nhng ngi có k nng tích cc/ k nng sng. GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 19
12. Hoạt động 2: Tìm hiểu những điều kiện hình thành kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo Bn hãy vit ra nhng iu kin c bn hình thành k nng sng cho tr mu giáo Bn hãy i chiu vi nhng thông tin di ây tng thêm hiu bit v nhng iu kin hình thành k nng sng cho tr mu giáo. THÔNG TIN PHẢN HỒI Nhìn vào s các bc hình thành k nng sng cho tr mu giáo ta s thy c nhng iu kin cn và hình thành k nng sng cho tr mu giáo. Trc ht, mun có c k nng sng, tr cn có s tng tác vi nhng ngi gn gi : ngi ln (b m, ông bà, ngi thân, cô giáo, ), bn cùng trang la có k nng sng thành tho hn. Nhng thành viên này là tm gng tr quan sát và bt chc k nng sng. H cn có s thng nht v yêu cu khi hng dn tr. Các tng tác c din ra trong gia ình, nhà trng và cng ng. Tri nghim các k nng sng bng chính nhng hot ng ca mình, bt chc và tp th trong nhng tình hung thc ca cuc sng hàng ngày là iu kin cn tr cm nhn, thc hin và hiu c các k nng sng. Nu ngi ln làm thay (mc qun áo, sp xp ch ng h tr, chào thay tr, ) thì tr s không bao gi có c k nng sng cn hình thành. Nu ch c tp mà không thc hành thng xuyên, lp i lp li nhiu ln, hàng ngày, trong các hot ng giáo dc thích hp thì k nng sng cng nhanh chóng mt i. Nh vy, cng cn cho tr mt thi gian dài tr c tp i tp li nhiu ln mt k nng sng. Rõ ràng là ngi ln không nên hi thúc khi tr ang tp luyn, hoc ch dành cho chúng mt thi gian ngn ngi hoàn thành mt k nng sng. 20 | MODULE MN 39
13. Hn na, k nng sng ca tr c tp luyn thng xuyên, úng n thì vic m bo c s vt cht phù hp nh có trang thit b y , an toàn, có không gian thoáng, sch, rng, theo c im la tui và các mi quan h liên nhân cách phù hp. Ví d: Mun tr có k nng ra tay thì cn có nc, xà phòng, chu ni quy nh, va tm vi tr, không trn trt. Mun tr mnh dn giao tip thì cn cho tr tip xúc vi nhiu ngi gn gi nh ông bà ni ngoi, cô dì chú bác, anh em h hàng, các cô bác hàng xóm láng ging, bn ca cha m, cô giáo, bn bè, bác hiu trng, bác bo v, cô cp dng, Cui cùng, vic thay i hành vi hoc xut hin nhng hành vi tích cc và mt i nhng hành vi tiêu cc là kt qu ca vic hình thành k nng sng cho tr. ĐÁNH GIÁ NỘI DUNG 2 Câu hi 1: Theo bn, quá trình hình thành k nng sng ca tr mu giáo và ngi ln có nhng im gì ging và khác nhau? Câu hi 2: Bn hãy ánh du x vào nhng iu kin cn và hình thành c k nng sng cho tr mu giáo theo bng 1a. Câu hi 3: Bn hãy nêu các bin pháp m bo iu kin hình thành k nng sng cho tr mu giáo. Bng 1a. Nhng iu kin cn và hình thành k nng sng cho tr mu giáo TT iu kin Cn 1 Tng tác vi ngi ln, vi bn 2 Tri nghim 3 Thc hành thng xuyên trong tình hung thc Có c s vt cht và các mi quan h liên nhân 4 cách phù hp 5 Thng nht yêu cu ca ngi ln 6 Có thi gian thc hành dài 7 Thay i hành vi theo hng tích cc GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 21
14. THÔNG TIN PHẢN HỒI Quá trình hình thành k nng sng ca tr mu giáo và ngi ln có nhng im ging nhau. ó là cùng phi quan sát, tp và thc hành thng xuyên. Quá trình hình thành k nng sng ca tr mu giáo và ngi ln có nhng im khác nhau. Ngi ln hiu ri mi thc hành, tr mu giáo thc hành xong mi hiu, hoc va thc hành va hiu dn ra. Ngi ln có th t tp k nng sng, tr mu giáo cn có s tng tác vi ngi khác tp k nng sng. Tr có nhiu k nng n gin c hình thành trên c s kin thc và kinh nghim v hành ng. Ngi ln có nhiu k nng bc cao c hình thành trên c s kin thc, vn kinh nghim và k nng có trc. Nhng k nng này c hình thành theo 3 giai on: nhn thc y v mc ích, cách thc, iu kin hành ng, quan sát mu và làm th theo mu. Luyn tp tin hành các hành ng theo úng yêu cu nhm t mc ích ra. Nhng iu kin cn và hình thành c k nng sng cho tr mu giáo c th hin bng 1b. Bng 1b. Nhng iu kin cn và hình thành k nng sng cho tr mu giáo TT iu kin Cn 1 Tng tác vi ngi ln, vi bn x 2 Tri nghim x 3 Thc hành thng xuyên trong tình hung thc x Có c s vt cht và các mi quan h liên nhân x 4 cách phù hp 5 Thng nht yêu cu ca ngi ln x 6 Có thi gian thc hành dài x 7 Thay i hành vi theo hng tích cc x Nhng bin pháp m bo iu kin hình thành k nng sng cho tr mu giáo. — Ngi ln tích cc giao tip vi tr. 22 | MODULE MN 39
15. — Ngi ln kiên trì hng dn cho tr các k nng sng. — Khuyn khích tr tham gia t do vào các hot ng giáo dc thích hp, t thc hin các k nng sng, ngi ln không làm thay. — Nhà giáo dc lp k hoch tp k nng sng m bo tr c thc hành thng xuyên, thi gian thay i hành vi theo hng tích cc. — Trng mm non ch ng phi hp thc hin k hoch tp k nng sng vi gia ình, cng ng thng nht mc tiêu, ni dung, phng pháp, phng tin, hình thc t chc và ánh giá k nng sng ca tr, trang b iu kin vt cht phù hp cho tr. — m bo iu kin vt cht: Giáo viên, cha m c gng thng xuyên b sung dùng cn thit, b i nhng dùng ã hng, xu, không phù hp vi vic tp luyn k nng sng, m rng không gian hot ng cho tr. Nội dung 3 MỤC TIÊU GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO (2 tiết) Hoạt động 1: Tìm hiểu các mục tiêu giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo Bn ã tng c nhiu tài liu giáo dc k nng sng cho tr mu giáo và ã tng giáo dc k nng sng cho tr. Theo bn, giáo dc k nng sng cho tr làm gì? Hãy nh li và vit ra suy ngh ca mình bng cách thc hin mt s yêu cu sau: — Mc tiêu giáo dc k nng sng cho tr mu giáo là gì? — Mc tiêu chung v giáo dc k nng sng cho tr mu giáo là gì? GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 23
16. — Mc tiêu c th v giáo dc k nng sng cho tr mu giáo là gì? Bn hãy i chiu vi nhng thông tin di ây tng thêm hiu bit v mc tiêu giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. THÔNG TIN PHẢN HỒI Mc tiêu giáo dc k nng sng cho tr mu giáo là nhng mong i ca nhà giáo dc v các giá tr sng và k nng sng tng ng mà tr có th t c. Mc tiêu giáo dc k nng sng giúp cho giáo viên nh hng và t la chn c các k nng sng phù hp vi tng tui ca tr mu giáo, vi iu kin kinh t — vn hoá — xã hi ca mi a phng. Có mc tiêu chung và mc tiêu c th v giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. — Mc tiêu chung v giáo dc k nng sng cho tr mu giáo hng ti hình thành nhng giá tr v ý thc bn thân nh an toàn, t lc, t tin , t trng; v quan h xã hi nh yêu thng, bit n, tôn trng; v giao tip nh hoà nhã, ci m, hiu qu; v thc hin công vic nh hp tác, kiên trì, trách nhim; v ng phó vi thay i nh vt khó, sáng to, mo him, ham hiu bit sn sàng vào lp M t. — Mc tiêu c th v giáo dc k nng sng cho tr mu giáo bao gm nhng k nng, thái và kin thc c th, tng ng vi giá tr cn giáo dc, phù hp vi tng tui ca tr mu giáo, vi iu kin kinh t — vn hoá — xã hi ca mi a phng. 24 | MODULE MN 39
17. Hoạt động 2: Tìm hiểu mục tiêu cụ thể về giáo dục kĩ năng sống cho từng độ tuổi mẫu giáo — Bn thng da vào nhng cn c nào xác nh mc tiêu c th v giáo dc k nng sng cho tng tui ca tr mu giáo? — Bn th in th t các bc xác nh mc tiêu c th v giáo dc k nng sng cho tng tui mu giáo theo bng 2. Bng 2. Các bc xác nh mc tiêu c th v giáo dc k nng sng cho tng tui mu giáo Tên các bc xác nh mc tiêu c th v Th Mc giáo dc k nng sng cho tr mu giáo t a. Xác nh nhng mc tiêu chung v giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. b. B sung nhng k nng theo c trng vn hoá và iu kin sng ca a phng vào tng mc tiêu c th. c. Tìm nhng mc tiêu c th tng ng vi mc tiêu chung trong chng trình giáo dc mm non ca tng la tui mu giáo. Bn hãy i chiu vi nhng thông tin di ây tng thêm hiu bit mc tiêu c th v giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. THÔNG TIN PHẢN HỒI Mc tiêu giáo dc k nng sng c xác nh da vào c im, mc tiêu chung/ giá tr v giáo dc k nng sng, mc tiêu giáo dc ca la tui, vn hoá và iu kin sng ca a phng. Các bc xác nh mc tiêu c th v giáo dc k nng sng cho tng tui mu giáo: theo bng 2 ta có ln lt các bc 1—a, 2—c, 3—b. Bc 1: Xác nh nhng mc tiêu chung v giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 25
18. Bc 2: Tìm nhng mc tiêu c th tng ng vi mc tiêu chung trong chng trình giáo dc mm non ca tng la tui mu giáo. Bc 3: B sung nhng k nng sng theo c trng vn hoá và iu kin sng ca a phng vào tng mc tiêu c th. Ví d: Các bc xác nh mc tiêu giáo dc k nng sng c th trong nhóm Ý thc bn thân vi giá tr An toàn cho tr mu giáo 3 tui vùng nông thôn . Bc 1: Mc tiêu chung: An toàn cho tr mu giáo 3 tui. Bc 2: Mc tiêu An toàn trong chng trình giáo dc mm non dành cho tr mu giáo 3 tui: — Nhn ra và tránh mt s vt dng nguy him (bàn là, bp ang un, phích nc nóng ) khi c nhc nh. — Bit tránh ni nguy him (h, ao, b cha nc, ging, h vôi ) khi c nhc nh. — Bit tránh mt s hành ng nguy him khi c nhc nh (không ci ùa trong khi n ung, khi n các qu có ht, t ly thuc ung, leo trèo bàn gh, nghch các vt sc nhn, theo ngi l ra khi khu vc trng lp). Bc 3: B sung nhng k nng sng theo c trng vn hoá và iu kin sng nông thôn cho tr mu giáo 3 tui — Phòng tránh nhng hành ng nguy him: trêu gho chó, mèo, bt sâu róm, t rm r, cho tay vào máy tut lúa, máy xay mía — Phòng tránh nhng vt dng nguy him n tính mng: lim, hái, dao phay, cuc, máy kéo mía — Nhn bit mt s trng hp khn cp và gi mi ngi giúp : chó cn, ngã xung ao/ h vôi, b máy xay cht vào tay, ĐÁNH GIÁ NỘI DUNG 3 Bài tp: Bn hãy s dng bng 3 in nhng mc tiêu c th v giáo dc k nng sng cho tng tui mu giáo theo các bc ã nêu trên. 26 | MODULE MN 39
19. Bng 3: Nhng mc tiêu c th v giáo dc k nng sng cho tr mu giáo bé/ nh/ ln. Mc tiêu chung/ Mc tiêu c th TT giá tr Lp bé Lp nh Lp ln An toàn Ý thc v T lc 1. bn thân T tin T trng Yêu thng Quan h 2. Bit n xã hi Tôn trng Hoà nhã 3. Giao tip Ci m Hiu qu Hp tác Thc hin 4. Kiên trì công vic Trách nhim Vt khó ng phó Sáng to 5. vi thay i Mo him Ham hiu bit Nội dung 4 NỘI DUNG GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO (2 tiết) Hoạt động 1: Tìm hiểu những nhóm nội dung giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo — Da vào nh ngha v giáo dc k nng sng, bn hãy nêu tên nhng nhóm ni dung giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 27
20. — Bn hãy nêu ngn gn ni dung tng nhóm giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. Bn hãy i chiu vi nhng thông tin di ây tng thêm hiu bit v ni dung giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. THÔNG TIN PHẢN HỒI Ni dung giáo dc k nng sng là nhng giá tr sng và k nng sng tng ng mà nhà giáo dc cn hình thành cho tr. Ni dung giáo dc k nng sng cho tr mu giáo bao gm 5 nhóm. ó là: ý thc v bn thân, quan h xã hi, giao tip, thc hin công vic, ng phó vi thay i. 1) Nhóm k nng ý thc v bn thân , bao gm các giá tr nh: an toàn, gm các k nng v thc hin các quy tc an toàn thông thng, phòng chng các tai nn thông thng; t lc/ t kim soát, gm các k nng v t phc v, qun lí thi gian, kim soát cm xúc; t tin, gm các k nng v nhn ra giá tr ca bn thân, trình bày ý kin, th hin kh nng; t trng, 28 | MODULE MN 39
21. gm các k nng v lch s — n ung t tn, không khua thìa bát, không ri vãi; mc chn chu, tm tt, sch s; nói nn g l phép có tha gi, d vâng , nói li cm n, xin li úng lúc, úng cách, Bé t xúc n 2) Nhóm k nng quan h xã hi, bao gm các giá tr nh: thân thin, gm các k nng v kt bn, hoà gii xung t, giúp , nhng nhn; yêu thng , gm các k nng v quan tâm, chia s bun, vui, khó khn, thành công, tht bi ; bit n, gm các k nng v gi gìn vt, ghi nh s óng góp, n n áp ngha, tit kim; tôn trng , gm các k nng v thc hin các quy tc xã hi, chp nhn s khác bit, công bng, kính trng ngi ln. “Con yêu cô nhiu nh sao trên tri” GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 29
22. 3) Nhóm k nng giao tip, bao gm các giá tr nh: hoà nhã, gm các k nng v lng nghe, trình bày ý kin rõ ràng, bình tnh; ci m, gm các k nng v khi xng, duy trì và kt thúc cuc giao tip mt cách vui v; hiu qu, gm các k nng v àm phán/ thuyt phc/ thng lng. Cùng trò chuyn vui ghê! 4) Nhóm k nng thc hin công vic, bao gm các giá tr nh: hp tác, gm các k nng v tho thun mc ích, phân công vai trò, thc hin úng vai trò, giúp , tìm kim s giúp ; vt khó , gm các k nng v chp nhn/ t chi th thách, i mt vi khó khn, gii quyt vn , chp nhn/ b qua tht bi, hài lòng vi thành công; kiên trì, có trách nhim, gm các k nng v nhn nhim v, hoàn thành nhim v n cùng. Mình cùng trc nht nha! 30 | MODULE MN 39
23. 5) Nhóm k nng v ng phó vi thay i, bao gm các giá tr nh: sáng to, gm các k nng v to ra cái mi, theo cách/ phng tin mi; mo him, gm các k nng v chp nhn th thách, thích a ra cách thc và phng tin mi; ham hiu bit, gm các k nng v thu nhn và chia s thông tin, tò mò, hay hi. Hoạt động 2: Tìm hiểu các bước xác định những kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo ở từng độ tuổi Mi tui có nhng yêu cu c th v giáo dc k nng sng. Bn suy ngh và vit ra các bc xác nh nhng k nng sng cn giáo dc cho tr mu giáo tng tui. Bn hãy i chiu vi nhng thông tin di ây tng thêm hiu bit v các bc xác nh nhng k nng sng cn giáo dc cho tr mu giáo tng tui. THÔNG TIN PHẢN HỒI Có th xác nh nhng k nng sng cho tr mu giáo tng tui theo các bc nh sau: Bc 1 : Lit kê các nhóm ni dung giáo dc k nng sng cho tr mu giáo (xem ct 2, bng 3). Bc 2 : Lit kê các giá tr giáo dc tng ng tng nhóm ni dung (xem ct 3, bng 3). Bc 3: Xác nh các k nng tng ng vi mi giá tr theo ni dung giáo dc ca chng trình giáo dc mm non (c Thông tin phn hi ni dung 4, hot ng 1) . GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 31
24. Bc 4: Xác nh mc k nng sng cn t c tui tng ng (tra cu trong chng trình giáo dc mm non). ĐÁNH GIÁ NỘI DUNG 4 Bài tp: Bn hãy s dng bng 4 in nhng k nng sng cho tr mu giáo bé/ nh/ ln theo 4 bc ã nêu trên. Bng 4: Danh mc nhng k nng sng cho tr mu giáo bé/ nh/ ln. Mc tiêu chung Mc tiêu c th/ K nng sng TT Giá tr Lp bé Lp nh Lp ln An toàn Ý thc v T lc 1. bn thân T tin T trng Yêu thng Quan h 2. Bit n xã hi Tôn trng Hoà nhã 3. Giao tip Ci m Hiu qu Hp tác Thc hin 4. Kiên trì công vic Trách nhim Vt khó ng phó vi Sáng to 5. thay i Mo him Ham hiu bit 32 | MODULE MN 39
25. Nội dung 5 PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO (2 tiết) Hoạt động 1: Phân tích những phương pháp giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo Da vào nhng tài liu bn ã c và kinh nghim ca bn thân, bn hãy thc hin nhng yêu cu di ây: — Hãy lit kê tên các nhóm phng pháp giáo dc k nng sng cho tr mu giáo: — Nêu ngn gn c im, cách thc hin và yêu cu s phm ca mi phng pháp. GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 33
26. Bn hãy i chiu vi nhng thông tin di ây tng thêm hiu bit v các phng pháp giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. THÔNG TIN PHẢN HỒI Nhng nhóm phng pháp giáo dc k nng sng cho tr mu giáo bao gm: Nhóm phng pháp trc quan; Nhóm phng pháp dùng li; Nhóm phng pháp thc hành. * Nhóm phng pháp trc quan Nhóm phng pháp trc quan bao gm các phng pháp làm mu, phng pháp làm cùng, phng pháp làm gng. Nhng phng pháp này giúp tr quan sát, bt chc/ tp th, thc hành thng xuyên nhng k nng sng cn hình thành. — Phng pháp làm mu: + c im: Ngi hng dn làm hoàn chnh mt k nng sng trc mt tr có kèm theo li miêu t. Phng pháp này thng c s dng vi nhng k nng sng mà tr cha bit. + Cách thc hin: Ngi hng dn xác nh k nng cn làm mu, gi tên k nng, va làm mu va nói bng li, khuyn khích tr cùng làm theo. + Yêu cu s phm: Ngi hng dn làm mu chm rãi, rõ ràng, ch dn ân cn tr tri giác c trn vn, chính xác k nng sng cn hình thành, ng thi gii thích cho tr hiu ti sao phi làm nh vy. 34 | MODULE MN 39
27. — Phng pháp làm cùng: + c im: Tr làm cùng vi ngi ngi hng dn mt k nng sng ã bit, phi làm hàng ngày, nhng cha thành tho. + Cách thc hin: Ngi hng dn x ác nh k nng sng cùng làm vi tr, nói tên k nng sng vi tr, làm n âu ch dn n ó cho tr làm theo. Làm cùng c thc hin trong nhng thi im và tình hung thích hp vi k nng sng cn hình thành. Ví d: cùng n bng a tr làm theo, cùng cho vt nuôi n tp k nng chm sóc vt nuôi, cùng khiêng gh tp k nng hp tác. + Yêu cu s phm: Ngi hng dn to bu không khí thoi mái, vui v, tin cy khi làm cùng tr. ng thi cho tr thi gian hoàn thành . Tránh mng m, quát nt, yêu cu tr làm tt ngay hoc hi thúc tr hoàn thành công vic, ch chú ý vào kt qu công vic. S dng li hng dn ngn gn, d hiu vi tr, trong khong 3 — 5 phút. Không hng dn quá dài. Bé cùng ra tay vi cô nào! — Phng pháp làm gng: + c im: Ngi ln th hin tích cc k nng sng mi lúc, mi ni, tình hung tng ng. + Cách thc hin: Ngi hng dn th hin k nng sng trong tình hung thích hp tr quan sát thy, bt chc c mà làm theo. GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 35
28. + Yêu cu s phm: Ngi hng dn nêu gng nhng hành vi tích cc, th hin phm cht nhân cách tt p ca mình. * Nhóm phng pháp dùng li Nhóm phng pháp dùng li bao gm các phng pháp trò chuyn, ging gii ngn. Nhng phng pháp này giúp tr huy ng ti a nhng kinh nghim ã có, gii thích và khích l tr vui v, hào hng thc hin k nng sng. — Phng pháp trò chuyn: + c im: Ngi hng dn và tr cùng trò chuyn huy ng ti a nhng kinh nghim v các k nng sng ca tr mt cách nhanh nht. + Yêu cu s phm: Ngi hng dn nên chn truyn k, ng dao, ca dao, tc ng phù hp vi c im tr mu giáo, nhng tình hung sinh hot thng xy ra hàng ngày, h thng câu hi n gin, d hiu i vi tr, phù hp vi k nng sng cn giáo dc. + Cách thc hin: Ngi hng dn s dng truyn k, ng dao, ca dao, tc ng, tình hung sinh hot hàng ngày, h thng câu hi trò chuyn vi tr v k nng sng: k cho tr nghe, cho tr k li, hát cho tr nghe, cho tr hát hò theo ý thích, hi mong mun ca tr, tr nói lên mong mun ca mình, Trò chuyn v cách làm nghé lá a. – Phng pháp ging gii ngn: + c im: Phng pháp ging gii ngn c s dng gii thích cho tr hiu, thuyt phc tr thc hin k nng sng. 36 | MODULE MN 39
29. + Cách thc hin: Ngi hng dn ging gii v k nng sng bng li kèm theo hành ng mu, hành ng mô phng, tranh nh. + Yêu cu s phm: Ngi hng dn dng li ging gii ngn gn, y , d hiu vi tr, mang tính vui nhn, hài hc lôi kéo nim thích thú ca tr, ân cn, ci m thuyt phc tr. Hành ng mu, hành ng mô phng nên rõ ràng, chun mc. Tranh nh v k nng sng cn c th hin mt cách rõ ràng, n gin, tp trung vào k nng sng ang hng dn. Tránh th hin tranh cu kì, rm rà, nhiu yu t gây nhiu cho k nng sng ang hng dn tr. * Nhóm phng pháp thc hành Nhóm phng pháp thc hành bao gm các phng pháp tri nghim, trò chi, giao vic. Nhng phng pháp này giúp tr bt chc, tp th, và tích cc thc hành thng xuyên các k nng sng. — Phng pháp tri nghim: + c im: Ngi hng dn khuyn khích và giúp tr tp th k nng sng ang hc. + Cách thc hin: Ngi hng dn to môi trng giáo dc hp dn, thân thin cho tr tp th k nng sng mt cách hào hng, bng cách sp xp dùng va tm, chc chn, úng ch. Ngi hng dn to c hi tr c giao tip vi nhiu ngi, c s dng dùng tp luyn k nng sng hàng ngày. + Yêu cu s phm: Ngi hng dn không áp t mà tôn trng tr nh khuyn khích tr t tp, thc hin k nng sng thng xuyên, bng nhiu cách riêng. Ngi hng dn làm “thang ” cho tr: t rõ mi ng cm, thng yêu tr; luôn quan sát, bao quát sn sàng và tn tình giúp khi tr cn nh gii thích nhng iu tr hi, a ra li khuyên, li ngh trong tình hung tr không t gii quyt c; không ra lnh, hi thúc, gin d, s v tr. Trong quá trình tp, thc hành k nng sng , ngi hng dn cn m bo an toàn v th cht và tinh thn cho tr. — Phng pháp trò chi: + c im: ây là phng pháp giáo dc k nng sng c trng cho tr mu giáo. Nhng trò chi thng c s dng giáo dc k nng sng cho tr mu giáo là trò chi dân gian, trò chi vn ng, trò chi sm vai, GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 37
30. trò chi xây dng, trò chi óng kch, trò chi trí tu. Tr chi các trò chi thc hành k nng sng . Chúng mình cùng trèo nha! + Cách thc hin: Ngi hng dn xác nh k nng sng cn hng dn tr, chn trò chi phù hp vi k nng sng ó. Lúc u ngi hng dn nên chi cùng tr: Gii thiu tên trò chi, óng mt vai chi, hành ng theo vai. Nu trò chi có li ca thì va chi va c cho tr c theo. Nhng trò chi thng c s dng giáo dc k nng sng cho tr mu giáo là trò chi dân gian, trò chi sm vai, trò chi vn ng. Mi loi trò chi có cách s dng c trng. Ví d: • S dng trò chi dân gian: Mi mt trò chi dân gian thng giúp tr thc hành 1 — 3 k nng sng. Ví d: trò chi Chi chi chành chành tp cho tr k nng phát âm rõ ràng, thân thin vi bn, phi hp vn ng tinh khéo; trò chi Dung dng dung d tp cho tr k nng phát âm rõ ràng, thân thin, phi hp vn ng c bn, hp tác vi bn bè; trò chi Trn tìm tp cho tr k nng phi hp các vn ng c bn, lng nghe, quan sát, Ngi hng dn nên la chn nhng trò chi dân gian dành cho tr em, ph bin ca a phng, phù hp vi nhng k nng sng, mang tính giáo dc chi cùng tr hoc hng dn tr chi cùng nhau. Ngi hng dn nên nhc nh tr chi úng lut, không cn thng thua. Ngi hng dn nên chú trng vào các k nng sng cn giáo dc cho tr thông qua mi trò chi. • S dng trò chi sm vai: Trò chi sm vai là trò chi mô phng li mt ch ca cuc sng. Trong ó, tr sm vai ngi khác và hành ng theo vai trong tình hung gi nh. Tr s dng nhng kin thc, thái , 38 | MODULE MN 39
31. hành ng phù hp vi các mi quan h vi con ngi, vt, chi trong tình hung ó. Trò chi sm vai cung cp mt chin lc tt tr th hin, th nghim, tích lu, cm nhn nhng k nng sng ging nh kinh nghim thc trong môi trng an toàn trc khi thc hành trong thc tin. Tình hung chi gây hng thú và chú ý cho tr. Nó giúp tr tích cc tham gia vào mi quan h vi ngi khác, tác ng vào th gii vt, chi tri nghim k nng sng mt cách c áo theo cách ca riêng tng a tr. S th nghim trong trò chi khích l tr thay i thái , hành vi theo hng tích cc. Khi quan sát tr chi trò chi sm vai, ngi hng dn có th thy ngay mc tip nhn k nng sng ca tr iu chnh cho phù hp. Cách s dng trò chi sm vai: Ngi hng dn xác nh k nng sng mun giáo dc tr; la chn trò chi, vai chi, tình hung chi phù hp vi k nng sng cn giáo dc tr. Ngi hng dn miêu t tình hung chi và gii thiu vai chi bng li ngn gn: Cô cháu mình cùng chi bán hàng nhé? Có mt bác bán hàng, mt ngi mua hàng y, h nói nng rt hoà nhã. Tip tc phân vai chi: Ngi hng dn cho tr t nguyn nhn vai chi bng cách hi ý kin tr: Con thích làm bác bán hàng hay ngi mua hàng nào? Ngi hng dn óng mt vai trong trò chi cun hút và hng dn tr chi theo vai. Ngi hng dn nên to nhng tình hung chi phong phú, có th xy ra trong cuc sng thc tr có c hi th hin, th nghim, tích lu k nng sng theo nhiu cách. ng thi la chn trò chi, vai chi, tình hung chi phù hp vi k nng sng, mang tính giáo dc, tránh s dung tc, bo lc. Ngi hng dn cn cho tr sm nhng vai gn gi vi cuc sng gia ình: b, m, ông, bà, anh ch, em bé, ngi mua bán hàng, th mc, ngi trng cây, chn nuôi gia súc, theo các ch : gia ình ca tôi, trng mm non, vn cây n qu, ca hàng bách hoá, bn xe, nhà ga, bnh vin — Phng pháp giao vic: + c im: Ngi hng dn dùng vic vt, công vic thng ngày, va sc vi tr luyn tp k nng sng. + Cách thc hin: Ngi hng dn khuyn khích tr t nhn mt vic theo ý thích. Chun b dng c va tm vóc tr, d dàng s dng. GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 39
32. Lúc u ngi hng dn cùng làm vi tr. Khi ã tho vic thì tr t thc hin. + Yêu cu s phm: Ngi hng dn chn nhng vic va sc vi tr, không lm dng bt tr lao ng quá sc. Khuyn khích tr thc hin hàng ngày, u n vào nhng thi im nht nh trong ch sinh hot mt ngày. Ví d: k nng thu dn bàn gh sau khi hc xong, k nng dn chn gi sau khi ng dy i vi tr 5 tui. Hoạt động 2: Trình bày những lưu ý khi sử dụng các phương pháp giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo Câu hi: Da vào kinh nghim giáo dc ca mình, bn hãy nêu nhng lu ý khi s dng các phng pháp giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. Bn hãy i chiu vi nhng thông tin di ây tng thêm hiu bit khi s dng các phng pháp giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. THÔNG TIN PHẢN HỒI Khi s dng các phng pháp giáo dc k nng sng cho tr mu giáo nên lu ý mt s im nh sau: Phng pháp giáo dc k nng sng cho tr mu giáo tip cn theo hng cùng tham gia, ly tr làm trung tâm, tích cc hoá hot ng ca tr, c trng cho giáo dc mu giáo. 40 | MODULE MN 39
33. Mi mt phng pháp giáo dc k nng sng u có nhng u im và nhc im nht nh. Không có phng pháp nào là vn nng. Vì vy cn s dng phi hp các phng pháp khi giáo dc k nng sng cho tr. Vic phi hp các phng pháp giáo dc k nng sng cho tr mu giáo cn m bo cho tr c tri nghim, tng tác, tp luyn, thay i hành vi. * Tri nghim: Tr cn c th, tp, thc hành các k nng sng bng hot ng ca chính mình (vn ng , giao tip, vui chi, ngôn ng, nhn thc, ) vi mt nhân cách trn vn, ang hình thành và phát trin. * Tng tác: có c k nng sng, tr cn c giao tip vi nhng ngi gn gi xung quanh (ông bà, b, m, anh ch em, bn bè, h hàng, láng ging, ), hành ng vi vt, chi, trong nhng hot ng giáo dc, hình thc, tình hung sinh hot a dng ca cuc sng thc trong trng mm non và gia ình. * Tp luyn: Giáo dc k nng sng thc cht là mt quá trình tp luyn hàng ngày, trong mt thi gian nht nh. * Thay i hành vi: Giáo dc k nng sng hng ti làm chuyn i hành vi ca tr theo hng tích cc. Khi tin hành phng pháp giáo dc k nng sng, ngi hng dn cn m bo an toàn cho tr c v th cht và tâm lí. an toàn v th cht, ngi hng dn cn dp b nhng vt nguy him vi tr nh: in, nóng, d v, sc nhn, h sâu, b nc; m bo không gian hot ng ca tr rng, mát, thoáng, sch. an toàn v tâm lí, ngi hng dn không nên s dng nhng phng pháp phn s phm nh: ôm p, nuông chiu, che ch tr quá mc; ngc ãi tr nh do dm, ánh p, mng m, quát tháo, s nhc, ht hi, b ri, x pht; bt ép tr làm theo ý mình nh: ép n, ép hc; ánh cãi nhau, vng tc trc mt tr Nên khuyn khích c nhng ngi àn ông trong gia ình nh: ông, b, anh em trai, chú, cu tham gia giáo dc k nng sng cho tr. ĐÁNH GIÁ NỘI DUNG 5 Bài tp: Hãy t chn mt k nng sng cn giáo dc cho tr lp bn. Tìm nhng phng pháp giáo dc thích hp cho k nng sng ó. GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 41
34. Nội dung 6 NHỮNG HÌNH THỨC GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO (2 tiết) Hoạt động: Tìm hiểu những hình thức giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo Bn ã tham kho nhng hình thc giáo dc k nng sng cho tr mu giáo trong nhiu tài liu khác nhau, ã tng t chc giáo dc k nng sng cho tr di nhiu hình thc khác nhau. Hãy nh li và vit ra bng cách thc hin mt s yêu cu sau: — Lit kê các hot ng có th giáo dc k nng sng cho tr mu giáo: — Lit kê các phng tin có th s dng giáo dc k nng sng cho tr mu giáo: 42 | MODULE MN 39
35. — Lit kê các thi im trong ngày có th giáo dc k nng sng cho tr mu giáo: Bn hãy i chiu vi nhng thông tin di ây tng thêm hiu bit ca mình v nhng hình thc giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. THÔNG TIN PHẢN HỒI Nhng hình thc giáo dc k nng sng cho tr mu giáo gm n hng hot ng ca tr mu giáo, nhng hot ng giáo dc trong trng mu giáo và gia ình, iu kin sng ca tr trong nhà trng và gia ình. — Nhng hot ng ca tr mu giáo có th s dng giáo dc k nng sng là hot ng chi, hot ng giao tip, hot ng ngôn ng, hot ng nhn thc. + Hot ng chi: Chi là hot ng ch o ca tr. Khi chi, tr c phát trin các k nng ý thc v bn thân, quan h xã hi, giao tip, thc hin công vic, ng phó vi nhng thay i. Ni dung chi ca tr phn ánh nhng ni dung sinh hot hàng ngày trong gia ình, làng xóm. Hình thc chi ch yu ca tr là các trò chi óng vai có ch , trò chi vn ng, trò chi xây dng, trò chi óng kch, trò chi hc tp. GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 43
36. Kéo ca la x/ Vui v c nhà oàn tàu tí hon + Hot ng giao tip: Hot ng giao tip c s dng nhn và truyn thông tin v k nng, thái , kin thc k nng sng. i tng giao tip là tr vi các thành viên trong lp, trng mm non, trong gia ình, hàng xóm, láng ging, h hàng, cng ng gn gi ( trng mm non, ngoài ng làng, ngõ xóm, ni làm vic ca b m, bách hoá ). Ni dung giao tip ch yu là nhn thc, tình cm, hành ng ca con ngi vi s vt trong th gii xung quanh gn gi vi tr. Hình thc giao tip ch yu vi tr là gii thích, trò chuyn, hi han, khuyên nh, sai bo, an i, trn an, v v, d dành, nng nu, khích l, khen ngi, giúp , khích l hoc ngn cn hành ng Khi s dng hot ng giao tip, ngi hng dn nên chú ý cho tr giao tip vi nhng ngi gn gi, thân thuc vi tr, và m rng dn i tng giao tip. Ni dung giao tip cn lành mnh, d hiu. Hình thc giao tip nên ci m, chân tình, không trn áp hoc nuông chiu tr quá mc. + Hot ng ngôn ng: Ni dung ngôn ng mà ngi hng dn cn cung cp cho tr là nghe hiu li nói, phát âm úng, s dng vn t phong phú, li nói mch lc. Các hình thc thích hp vi tr là trò chuyn, k chuyn, c th truyn, ng dao, ca dao Ngi hng dn khuyn khích tr nói li hay ý p, tránh nhng li nói sai, xu. + Hot ng nhn thc: Ni dung nhn thc ch yu tr là nhng c im bên ngoài, c trng, rõ nét, ca các k nng sng mà tr cn có. Hình thc nhn thc v k nng sng t n mc trc quan — hình tng và tin khái nim. Khi hng dn k nng sng cho tr mu giáo, ngi hng dn không nên hng tr vào nhng ni dung và hình thc 44 | MODULE MN 39
37. nhn thc k nng sng ca hc sinh ph thông hoc ca ngi ln nh khái nim, giá tr ca k nng sng. — giáo dc k nng sng cho tr mu giáo, ngi hng dn còn có th s dng nhng hot ng giáo dc trong trng mm non nh hot ng lao ng, to hình, âm nhc, làm quen vi vn hc, khám phá th gii xung quanh, th dc. + Hot ng lao ng: Ngi hng dn có th cho tr lao ng t phc v (v sinh cá nhân, n, ung, mc, ng, ), làm vic vt trong gia ình (quét nhà, nht rau, bóc lc, t ngô, rót nc, tìm vt, dn dp nhà ca, ), chm sóc vt nuôi (ly thc n cho mèo, quãi thóc cho gà, vt, rút rm cho trâu bò, ), chm sóc cây trng (nh c, ti cây, ta lá, tìm sâu, xi t, ph rm cho cây ), trc nht, tp các k nng t phc v, qun lí thi gian, t trng, hp tác, kiên trì, trách nhim Bé gp chn gii ghê! Gp chiu tht là d! + Hot ng to hình: Ngi hng dn có th cho cho tr v, xé, nn, ct, dán, lp ghép, làm chi bng nhng nguyên vt liu m bo an toàn và v sinh, n gin, r tin, sn có trong gia ình nh: phn, gch non, giy báo, t sét, lá hoa, ht ht, v trai, sò, c, hn, vi vn, v hp cácton, tp các k nng sáng to, ý thc v bn thân, yêu thng, th hin tình cm vi nhng ngi thân thit, Chúng mình cùng v chung mt bc tranh nhé! GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 45
38. + Hot ng âm nhc: Ngi hng dn có th hát cho tr nghe, hát ru tr ng, cho tr nghe ài, bng, t hát, hát múa cùng các bn, anh ch, ngi ln tp cho tr các k nng nghe, trình bày nng lc ca bn thân, phi hp làm vic theo nhóm, + Hot ng làm quen vi vn hc: Ngi hng dn có th k chuyn, c th, ca dao, ng dao, tc ng, hò vè, nói lái, nói ngc cho tr và cho tr th hin. Hot ng giáo dc này tp cho tr các k nng nghe, trình bày nng lc ca bn thân, sáng to, + Hot ng làm quen vi toán: Ngi hng dn có th cho tr làm quen vi s và m trong phm vi 10, vi các hình hình hc (tròn, vuông, tam giác, ch nht) và các hình hình khi (khi cu, khi tr, khi ch nht, khi vuông), nh hng trong không gian (trên, di, phi, trái, trc, sau, trong, ngoài) và thi gian (sáng, tra, chiu, ti, hôm nay, ngày mai, hôm qua, các mùa: xuân, h, thu, ông), các cách sp xp theo quy tc: trang trí trên gch, khn tay, chn, gi, khn mt, Hot ng giáo dc này tp cho tr các k nng sng v xác nh s lng, hình dng, kích thc, thi gian, nh hng trong không gian, ham hiu bit, t m, sáng to + Hot ng khám phá th gii xung quanh: Ngi hng dn có th cho tr làm quen vi th gii vt, phng tin giao thông, cây ci, con vt, hin tng thiên nhiên, thi tit, ngh nghip thông qua th nghim, quan sát, so sánh, phân nhóm, phân loi, Nên to cho tr môi trng khám phá, chp nhn ý tng ca tr mà không chê bai, khuyn khích tr gii quyt vn theo nhiu cách, cho tr có thi gian khám phá. Ngi hng dn cho tr tích cc s dng các giác quan khám phá, li nói miêu t s vt, thc hin các hot ng a dng, cùng làm khi tr gp khó khn. Hot ng giáo dc này tp cho tr các k nng sáng to, mo him, ng u vi khó khn, chp nhn th thách, tìm kim s giúp , ham hiu bit. + Hot ng th dc: ngi hng dn có th cho tr thng xuyên tham gia tp th dc vào các bui sáng. Hot ng th dc giúp tr tp các k nng phi hp vi bn, nhn ra kh nng ca mình, nh hng trong không gian, — Giáo dc k nng sng cho tr mu giáo c thc hin thun li trong iu kin sng ca tr nhà trng và gia ình, bao gm các mi quan 46 | MODULE MN 39
39. h liên nhân cách trong nhà trng và gia ình, phng tin, hình thc, tình hung sinh hot hàng ngày. Có th s dng nhng mi quan h liên nhân cách trong nhà trng và gia ình giáo dc k nng sng cho tr. ó là nhng mi quan h gia tr và nhà giáo dc, tr vi các nhân viên trong trng, tr vi tr, nhng mi quan h gia các thành viên trong gia ình: con cái vi b m, anh ch vi em, cháu vi ông bà, cô, dì, chú, bác, Các mi liên h liên nhân cách trong trng mm non và gia ình c s dng nh là mu k nng sng cho tr bt chc, tp theo. Chúng cn có s chun mc, giàu tình yêu thng, mang tính s phm. Tránh nhng mi liên h liên nhân cách phi nhân tính, thiu dân ch, vô vn hoá nh ánh p, àn áp, bo lc, trn áp, e do, bt nt, thô b, sung sã, tc tu, — Có th s dng các phng tin thông thng trong trng mu giáo và gia ình giáo dc k nng sng cho tr. ó là dùng hàng ngày, ph thi, nhng nguyên vt liu thiên nhiên. Nhng dùng hàng ngày nh dùng cá nhân (khn mt, bàn chi, qun áo, dép, guc, gng, lc, n, túi xách, ), dùng n ung (ca, cc, bát, a, thìa, ), dùng sinh hot (chiu, gh, bàn, chu nha, ), dùng lao ng (nong, nia, r, rá, xô, bình ti nh, ), lng thc (go, ngô, khoai, sn, ), rau, hoa , qu, Nhng ph thi nh báo, tp chí, tranh nh, lch c, v chai nha, hp bng bìa, v bao diêm, Nhng nguyên vt liu thiên nhiên nh gch, t, cát, nc, si, á, các loi ht, ht (ht nhãn, ht hng xiêm, ht bi, ht na, ht gc, ), hoa (hoa dâm bt, hoa tóc tiên, hoa i, hoa mu n ), lá (lá a, lá chui, lá sen, lá cau, lá da, ), v (v trng, v trai, v sò, v c, v hn, ) Ngi hng dn nên kt hp nhng phng pháp giáo dc k nng sng cho tr mu giáo vi các phng tin thông thng trong tình hung sinh hot hàng ngày trng mu giáo và gia ình. Ví d: Ngi hng dn làm mu trên các phng tin thông thng hng dn tr nhng k nng t phc v: ra mt bng khn mt, ánh rng bng bàn chi, chi u bng lc, Ngi hng dn khuyn khích tr tp làm trên các phng tin thông thng: rót nc mi ông bà, gi trt t khi ngi nhà ang ng, tp k nng th hin tình thng yêu, quan tâm ti ngi gn gi, GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 47
40. Ngi hng dn cho tr thc hành thng xuyên trên các phng tin thông thng: sp xp chi, dùng úng ni quy nh, giúp bé thu dn chn gi khi ng dy Ngi hng dn khuyn khích tr chi theo trò chi khác nhau (trò chi mô phng, trò chi phân vai, trò chi vn ng, ) trên các phng tin thông thng. Ví d: Chi vi n hng vt n gin, sn có : gp búp bê bng khn tay, cho tr xp chiu thành ca tò vò, xp gh thành oàn tàu, dùng xô hoc chu nh làm ích ném bóng, bò xung quanh, Chi vi nhng ph thi: cho tr dùng cp r làm ích ném bóng, ánh vòng, t tranh dùng k chuyn, t lch dùng làm tin mua bán hàng, v hp ghép thành ô tô, tu thu, Chi vi nhng nguyên vt liu thiên nhiên : cho tr dùng si, á, các loi ht ht xp hình, xp ch, tp m, chi ô n quan; nc v, vit ch, pha xà phòng thi bong bóng, hoa lá xâu thành vòng, lá chui cun thành kèn, tt thành con mèo, cây ci trong vn làm ni chi trn tìm, ui bt Nhng phng tin thông thng trong trng mu giáo và gia ình giáo dc k nng sng cho tr mu giáo cn an toàn, v sinh, có ý ngha giáo dc, r tin. an toàn, không gây nguy him thì nên cho tr dùng dùng không sc nhn, không d v, d gãy, không làm xc da, chy máu tr, không c hi. m bo v sinh thì nên cho tr dùng dùng va tm vóc, d s dng, d ra, d bo qun, có ch nht nh. có ý ngha giáo dc thì nên cho tr s dng dùng có tác dng hình thành các k nng sng v ý thc bn thân, quan h xã hi, giao tip, thc hin công vic và ng phó vi thay i ca cuc sng. Ngun phng tin nên a dng, phù hp vi tui, cho phép tr hot ng c theo nhiu cách, có tính thm m và giàu bn sc vn hoá a phng. Có th s dng các hình thc sinh hot trong nhà trng , gia ình, cng ng giáo dc k nng sng cho tr mu giáo, nh vic làm hàng ngày trong nhà và ngoài tri; nhng phong tc, tp quán, truyn thng, s kin tt p ca gia ình và cng ng. — Nhng thi im trong ch sinh hot hng ngày bao gm các vic nh tr tr và ón tr, im danh, trò chuyn u gi, do chi ngoài tri, trong gi hc, gi n, ng, nu n, quét nhà, dn dp nhà ca, tm cho tr, git qun áo, cho vt nuôi n, làm vn (gieo ht, nh c, ti cây, ) 48 | MODULE MN 39
41. Ngi hng dn có th kt hp vic làm hàng ngày vi các phng pháp giáo dc k nng sng c trng cho tr mu giáo mt cách t nhiên và thc t theo các thi im trong ch sinh hot mt ngày ca tr thì s không mt thi gian, tr li thng xuyên c thc hành các k nng sng phù hp vi nhng yêu cu ca công vic. Ví d: + Khi tr tr và ón tr: Ngi hng dn có th cho tr thc hành k nng chào mi thành viên trong nhà trng, tm bit b m mt cách bình tnh và vui v, mc và ci áo choàng, quàng khn, i giy/ dép, t ci/ mc, gp và ct qun áo, dùng cá nhân úng ni quy nh, t i vào lp mà không cn có b m hay cô giáo dt vào, làm quen vi bn mi n trng, lp, giúp các em bé, + Khi im danh: Ngi hng dn có th cho tr tp k nng quan tâm n bn bng cách tr phát hin ra bn vng mt, lí do bn vng, cùng m s bn có mt ngày hôm nay, mnh dn nói lên tên mình, + Khi trò chuyn u gi: Ngi hng dn có th tp và thc hành cho tr k nng lng nghe bn nói, t tin nói trc ám ông, bit tham gia khi u, tip ni và kt thúc cuc trò chuyn, + Khi do chi ngoài tri: Ngi hng dn có th cho tr quan sát và tp các k nng sang ng, i trên ng trn, tránh ma, tránh sét ánh, tuân th các quy tc ni công cng (vt rác vào ni quy nh, i bên phi, i b trên va hè, nhng ng cho c già, ), tìm kim s giúp khi b lc, không theo ngi l, chp nhn mo him (chi nhng trò chi mi, tìm nhng s vt mà cô yêu cu nh các cây c, hoa lá, si, á nh, ) Trong lúc hc, lúc chi, lúc lao ng: Ngi hng dn có th trò chuyn, gii thích, óng mt vai làm mu, cho tr quan sát, tp, thc hành các k nng hp tác (gm các k nng tho thun, phân công vai trò, thc hin úng vai trò, giúp , tìm kim s giúp ), vt khó (gm các k nng chp nhn/ t chi th thách, i mt vi khó khn, gii quyt vn , chp nhn/ b qua tht bi, hài lòng vi thành công), kiên trì/có trách nhim (gm các k nng nhn nhim v, hoàn thành nhim v n cùng), sáng to (gm các k nng to ra cái mi, theo cách/ phng tin mi), mo him (gm các k nng chp nhn th thách, thích a ra cách thc và phng tin khác l), ham hiu bit (gm các k nng thu nhn và chia s thông tin, tò mò, hay hi). GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 49
42. + Khi cho tr n: Ngi hng dn có th làm mu tr quan sát, tp, thc hành các k nng sng nh cm a, t và cm, cách n tng món n, cm n cô và các bác nhà bp, mi cô, mi bn dùng cm, lau bàn, xp gh sau khi n xong, Khi cho tr ng: Ngi hng dn có th tp cho tr các k nng tri và ct chn, ga, gi, m, ng và tr dy úng gi, vui v không mè nheo + Khi nu n: Ngi hng dn có th cùng tr nht rau, giã vng, bóc lc , gii thích ích li ca tng món n, tr tp, thc hành các k nng sng nh nghe hiu, chia s, hp tác, hoàn thành mt công vic n gin n cùng, gi gìn dùng, phòng chng các tai nn thông thng nh làm , v dng, thc n, các s c trong bp nh cháy, n, rò r ga, chp in, mt in, + Khi làm vn: Ngi hng dn có th trò chuyn, hi han tr v nhng s vt, s vic xy ra xung quanh tr, cùng tr nh c, ti cây, bt sâu, tìm qu chín, khuyn khích tr chy, nhy, i do, làm th nhng công vic mi, vui chi quanh vn cây , khen ngi nhng vic tr làm c tp cho tr các k nng sng nh ng cm, th hin tình cm, hp tác, quan sát, phân loi, ghi nh có ch nh, phòng chng tai nn thông thng, trách nhim, + Khi i thm hi h hàng, xóm ging: Ngi hng dn có th làm mu, khích l tr thc hành các k nng sng nh mc qun áo sch s, gn gàng, p , chào hi, tm bit, thc hin quy tc làm khách, Nhng phong tc, tp quán, truyn thng, nhng s kin tt p ca gia ình và cng ng cng là hình thc giáo dc k nng sng hu hiu cho tr. Ngi hng dn nên kt hp các phong tc, tp quán, truyn thng, s kin tt p ca gia ình, ca cng ng giáo dc các k nng sng c trng cho tr mu giáo. Ví d: S dng phong tc chào hi giáo dc k nng chào hi; s dng l hi ca làng giáo dc các k nng v quan h xã hi; s dng tp quán n nhng món n a dng giáo dc k nng ng phó vi thay i; s dng truyn thng thng võ, hiu hc giáo dc k nng ng u vi th thách, ham hc hi; s dng s kin xây trng tiu hc mi trong làng giáo dc k nng quan tâm n nhng s kin mi/ tò mò 50 | MODULE MN 39
43. Ngi hng dn nên s dng nhng phong tc, tp quán, truyn thng, s kin tt p, an toàn giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. Các hình thc giáo dc trên có th c tin hành vi tng tr, tng cp, tng nhóm ln hoc nh, hoc c lp. ĐÁNH GIÁ NỘI DUNG 6 Câu hi 1 : Bn thng s dng nhng hình thc nào giáo dc k nng sng cho tr lp mình? Câu hi 2 : Qua ni dung này, bn có th b sung thêm nhng hình thc nào giáo dc k nng sng cho tr lp mình? Bài tp 1 : Bn hãy chn mt k nng sng cn dy cho tr lp mình và s dng nhng hình thc giáo dc mà bn cho là phù hp nht. Bài tp 2 : Bn hãy chia s vi ng nghip nhng hình thc mà bn cho là hp dn và hiu qu giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. Nội dung 7 LẬP KẾ HOẠCH GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO (2 tiết) Hoạt động: Tìm hiểu việc lập kế hoạch giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo — Theo bn, ti sao phi lp k hoch giáo dc k nng sng cho tr mu giáo? — Bng kinh nghim ca mình, bn hãy nêu nhng cn c lp k hoch giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 51
44. — Bn hãy lit kê các bc lp k hoch giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. — Bn hãy phân tích ngn gn các bc lp k hoch giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. 52 | MODULE MN 39
45. Bn hãy i chiu vi nhng thông tin di ây tng thêm hiu bit v các bc lp k hoch giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. THÔNG TIN PHẢN HỒI Vai trò ca vic lp k hoch giáo dc k nng sng cho tr mu giáo: Lp k hoch giúp giáo viên ch ng hình thành k nng sng cho tr theo úng nguyên tc, mc tiêu, ni dung, phng pháp và hình thc giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. Nhng cn c lp k hoch giáo dc k nng sng cho tr mu giáo gm: • Mc tiêu giáo dc tr mu giáo tng tui; • Nhng k nng sng tr cha có hoc cha thành tho; • Ni dung giáo dc tr mu giáo tng tui; • Kinh nghim ca tr mu giáo tng tui; • Phong tc, tp quán, truyn thng tt p ca a phng; • iu kin c s vt cht ca trng, lp. 6 bc lp k hoch giáo dc k nng sng cho tr mu giáo: Bc 1: Xác nh các k nng sng cn tp cho tr mu giáo tng tui; Bc 2: Xác nh thi gian giáo dc cho tng k nng sng; Bc 3: La chn nhng phng pháp và hình thc giáo dc/ hot ng giáo dc thích hp vi tr mu giáo tng tui; Bc 4: Xác nh các iu kin thc hin k nng sng cho tr mu giáo tng tui; Bc 5: Xác nh nhng hot ng phi hp vi các bc cha m và cng ng tp luyn k nng sng cho tr; Bc 6: t k hoch tp k nng sng vào k hoch chm sóc — giáo dc chung. GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 53
46. Phân tích 6 bc lp k hoch giáo dc k nng sng cho tr mu giáo tng tui: Bc 1: Xác nh các k nng sng cn tp cho tr mu giáo tng tui: xác nh c các k nng sng cn tp cho tr mu giáo, cn da vào mc tiêu và ni dung giáo dc tr tng tui v ý thc bn thân, quan h xã hi, giao tip, thc hin công vic, ng phó vi thay i ca hoàn cnh, nhng k nng sng tr cha có hoc cha thành tho. Ví d: tr 3 tui, cn tp cho tr các k nng v ý thc bn thân nh: mnh dn nói tên, tui, t xúc n; v quan h xã hi nh nhn ra và th hin c cm xúc (vui, bun, gin d ), chào hi l phép vi nhng ngi gn gi, ch i n lt, phân bit c hành vi tt — xu, thc hin công vic theo li ch dn cùng cô giáo, thích ng vi nhng thay i nh trong thi gian biu sinh hot hàng ngày. Bc 2: Xác nh thi gian giáo dc cho tng k nng sng: Xác nh thi gian giáo dc cho tng k nng sng bao gm xác nh thi im trong ch sinh hot mt ngày, ch và dài thi gian có th hng dn, tp luyn k nng sng ã chn cho tr. Xác nh thi im tp k nng sng trong ch sinh hot mt ngày ca tr là m bo c mt trong các iu kin hình thành k nng sng. ó là giúp tr tp luyn thng xuyên trong tình hung thc ca cuc sng. ng thi giáo viên không mt thi gian. Ví d: tp cho tr k nng chào hi, tm bit, t ci và sp xp, ly dùng cá nhân úng ni quy nh vào thi im ón và tr tr; k nng trình bày bàn n, mi cm, t xúc n, dn dp bàn n vào thi im n sáng, tra, x. Xác nh ch tp k nng sng ã chn cho tr là nhm tích hp ni dung giáo dc k nng sng vi ni dung giáo dc chung cho tr; giúp cho tr tp luyn hng thú. Ví d: tp cho tr k nng chào hi, tm bit, t ci và sp xp, ly dùng cá nhân úng ni quy nh trong ch trng mm non; k nng trình bày và dn dp bàn n, mi cm, t xúc n trong ch trng mm non, ngh nghip. Xác nh dài thi gian tp luyn k nng sng ã chn cho tr là cn thit. Mi mt k nng sng c hình thành trong mt thi gian nht nh. Tu thuc vào mc khó hay d i vi tr mà giáo viên xác nh thi gian cn thit tp k nng sng cho tr dài hay ngn (1 — 2 tun, 1 tháng hay 1 hc kì, hay sut nm hc). 54 | MODULE MN 39
47. Sau khi tr ã tp c k nng sng mi thì giáo viên cn tip tc duy trì rèn luyn k nng sng này thông qua thi im ã chn trong ch sinh hot. Ví d: thng xuyên duy trì k nng chào hi, tm bit, t ci và sp xp, ly dùng cá nhân úng ni quy nh vào thi im ón và tr tr. Bc 3: La chn nhng phng pháp và hình thc giáo dc thích hp: La chn phng pháp giáo dc cho mi mt k nng sng là tu thuc vào ni dung k nng sng, c im la tui tr, thi im trong ch sinh hot hàng ngày, ch giáo dc k nng sng c tích hp vào. Ví d: Phng pháp tp k nng chào hi i vi tr bé là làm mu, tr nh và ln là nhc nh, c ba tui là nêu gng, khen ngi. Ngi hng dn nên s dng các hot ng giáo dc trong trng mm non làm hình thc giáo dc tr. Mt hot ng có th giáo dc nhiu k nng sng . ng thi mt k nng sng nên c t chc bi nhiu hot ng có nhiu c hi cho tr quan sát, tp th và thc hành th ng xuyên . Hot ng giáo dc cn phù hp vi ý thích ca tr, vi k nng sng cn hình thành, vi iu kin kinh t, phong tc, tp quán ca gia ình , a phng . Ví d: k nng hoà gii xung t, hp tác, làm vic n cùng c giáo dc thông qua hot ng lao ng theo nhóm (trng cây, dn lp, trc nht), k nng hoàn thành công vic n cùng c thc hin qua nhiu hot ng giáo dc nh lao ng, vui chi, hc tp. Bc 4: Xác nh các iu kin thc hin k nng sng: Mi k nng sng tr mu giáo òi hi dùng, không gian, mi tng tác gia các thành viên khác nhau hình thành, duy trì, và phát trin. Ngi lp k hoch cn xác nh và chun b y nhng iu kin này trc khi hng dn tr. Ví d: tr mu giáo 4 tui có k nng ng u vi nhng th thách trong quan h xã hi, ngi lp k hoch cn ch ra các mi quan h xã hi mà tr thng e dè nh: hoà gii xung t, nhng nhn, quan tâm ti ngi gn gi, quan tâm ti s công bng trong nhóm bn ng thi xác nh s lng dùng, chi tr thng tranh giành nhau, không chu nhng nhn, mun c chia s công bng v nhng chi này. Cng cn xác nh c nhng mi quan h liên nhân cách cn thit hình thành các k nng sng này nh: mi quan h vi bn cùng trang la, vi các anh ch lp ln hn, vi cô giáo và nhân viên trong trng. Ngi lp k hoch cng ch ra cách tng tác gia các thành viên hình thành nên các k nng nh hoà gii xung t (chi GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 55
48. chung chi, bn này chi xong ti lt bn kia chi, mình chi chi này, bn chi chi khác), nhng nhn (nhng chi yêu thích cho em bé hn), quan tâm ti ngi gn gi (hi han khi mt mi, chia vui khi thành công), quan tâm ti s công bng (chia u chi cho nhau hoc chi ln lt, chi chung vi nhau). Bc 5: Xác nh nhng hot ng phi hp vi các bc cha m và cng ng tp luyn k nng sng cho tr : K nng sng ca tr mu giáo ch c hình thành, duy trì và phát trin khi có s phi hp cht ch gia gia ình, nhà trng và cng ng. Tr khó mà có k nng ch i n lt, l phép, nhng nhn, quan tâm ti s công bng khi chúng ch c thc hành lp và không c thc hành trong gia ình và cng ng. Vì vy, ngi lp k hoch nên xác nh nhng hot ng phi hp vi các bc cha m và cng ng tp luyn k nng sng cho tr mu giáo nh : trao i, tham quan, tp hun, óng góp c s vt cht. Trao i vi các bc cha m, các nhà chc trách ca cng ng v k hoch giáo dc k nng sng cho tr mu giáo trong nhà trng. Ni dung trao i gm mc tiêu, ni dung, các phng pháp, phng tin, hình thc giáo dc k nng sng cho tr. Hình thc trao i có th là qua các gi ón và tr tr, hp ph huynh nh kì hàng nm, chng trình phát thanh ca nhà trng, ca cng ng, tranh, t ri, áp phích, bng tin ca trng mu giáo. T chc cho các bc cha m, các nhà chc trách ca cng ng tham quan phng pháp và hình thc giáo dc k nng sng trng mu giáo. Tp hun cho các bc cha m, các thành viên ca cng ng v phng pháp giáo dc, hình thc giáo dc, xây dng môi trng giáo dc k nng sng cho tr trong gia ình và cng ng. Huy ng các bc cha m, các t chc cng ng óng góp c s vt cht cn thit cho giáo dc k nng sng ca tr mu giáo. Nhng hot ng này nhm nâng cao nhn thc, tích cc tham gia vào các hot ng giáo dc, óng góp các iu kin c s vt cht, to môi trng giáo dc lành mnh v giáo dc k nng sng cho tr mu giáo ca các thành viên trong gia ình và cng ng. Bc 6: t k hoch tp k nng sng vào k hoch chm sóc — giáo dc chung: Các k nng sng, thi gian, iu kin, hot ng giáo dc, hot ng phi hp vi gia ình và cng ng trong k hoch giáo dc k nng 56 | MODULE MN 39
49. sng cho tr mu giáo c t vào k hoch chm sóc — giáo dc chung. Do ó, vic thc hin k hoch giáo dc k nng sng cng c thc hin trong k hoch chm sóc — giáo dc chung. Ví d: Lp k hoch giáo dc mt k nng sng theo 6 bc (Xem ph lc 1) ĐÁNH GIÁ NỘI DUNG 7 Bài tp1 : Bn hãy th lp k hoch giáo dc mt k nng sng cho tr lp mình. Bài tp 2: Bn hãy chia s nhng kinh nghim thành công và tht bi, nhng thun li và khó khn khi lp k hoch giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. Nội dung 8 ĐÁNH GIÁ GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO (2 tiết) Hoạt động 1: Tìm hiểu những mục đích đánh giá giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo Theo kinh nghim giáo dc ca mình, bn hãy lit kê nhng mc ích ánh giá k nng sng ca tr. Bn hãy i chiu vi nhng thông tin di ây tng thêm hiu bit v mc ích ánh giá giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 57
50. THÔNG TIN PHẢN HỒI ánh giá giáo dc k nng sng cho tr mu giáo nhm: — iu chnh mc tiêu giáo dc k nng sng cho tr. — Xác nh nhng k nng sng tr ã t và cha t tip tc có k hoch hng dn phù hp hn vi tr. — Xây dng hoc iu chnh, b sung c s vt cht cho phù hp vi k nng sng cn hng dn cho tr. — iu chnh phng pháp, hình thc t chc, k hoch giáo dc k nng sng cho phù hp vi c im phát trin ca tr tng tui, iu kin kinh t, xã hi, vn hoá, truyn thng ca a phng, trng, lp, m bo cho tr có c hi tt nht thành công. Hoạt động 2: Tìm hiểu các hình thức đánh giá giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo — Bn hãy nêu các hình thc ánh giá giáo dc k nng sng tr mu giáo mà bn thng s dng. — Bn thng huy ng nhng ai tham gia vào ánh giá k nng sng ca tr? Bn hãy i chiu vi nhng thông tin di ây tng thêm hiu bit v các hình thc ánh giá giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. THÔNG TIN PHẢN HỒI Tu vào nhng mc ích ánh giá khác nhau mà ngi ta s dng nhng hình thc ánh giá khác nhau: ánh giá quá trình hay ánh giá kt qu, ánh giá ln nhau và t ánh giá. ánh giá quá trình: nhm iu chnh, b sung c s vt cht cho phù hp vi k nng sng cn hng dn cho tr; iu chnh phng pháp, hình thc t chc, k hoch giáo dc k nng sng cho phù hp vi c 58 | MODULE MN 39
51. im phát trin ca tr tng tui, iu kin kinh t, xã hi, vn hoá, truyn thng ca a phng, trng, lp, m bo cho tr có c hi tt nht thành công. ánh giá kt qu: nhm xác nh nhng k nng sng tr ã t và cha t tip tc có k hoch hng dn phù hp hn vi tr. Trên c s ó iu chnh mc tiêu giáo dc k nng sng cho tr. ánh giá ln nhau và t ánh giá nhm xác nh nhng k nng sng tr ã t và cha t. ánh giá k nng sng tr mu giáo có th do giáo viên, cha m, nhà qun lí tin hành. Vi tr mu giáo ln, có th cho tr ánh giá nhau, t ánh giá. Hoạt động 3: Tìm hiểu nội dung đánh giá giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo — Bn hãy lit kê các ni dung ánh giá giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. — Bn hãy phân tích ngn gn tng ni dung ánh giá giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 59
52. — Bn hãy nêu nhng thi im ánh giá kt qu giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. Bn hãy i chiu vi nhng thông tin di ây tng thêm hiu bit v ni dung ánh giá giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. THÔNG TIN PHẢN HỒI Ni dung ánh giá giáo dc k nng sng cho tr mu giáo bao gm: — ánh giá mc tiêu giáo dc k nng sng cho tr mu giáo; — ánh giá ni dung giáo dc k nng sng cho tr mu giáo; — ánh giá iu kin giáo dc k nng sng cho tr mu giáo; — ánh giá phng pháp, hình thc giáo dc k nng sng cho tr; — ánh giá k hoch giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. Phân tích các ni dung ánh giá giáo dc k nng sng cho tr mu giáo — ánh giá mc tiêu giáo dc k nng sng cho tr mu giáo: ánh giá mc tiêu giáo dc k nng sng cho tr mu giáo là ánh giá khái quát các giá tr v ý thc bn thân (tr có an toàn, t lc, t tin, t trng không?), quan h xã hi (tr có thân thin, yêu thng, bit n, tôn trng nhng ngi gn gi không?), giao tip (tr có hoà nhã, ci m không? Giao tip có hiu qu không?), thc hin công vic (tr có bit hp tác, vt khó, có trách nhim không?) và thích ng vi s thay i (tr có sáng to, mo him, ham hiu bit không?) ca tr mu giáo tng tui. ánh giá mc tiêu giáo dc k nng sng c khái quát da vào kt qu ánh giá ni dung giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. 60 | MODULE MN 39
53. — ánh giá ni dung giáo dc k nng sng cho tr mu giáo: ánh giá ni dung giáo dc k nng sng cho tr mu giáo là ánh giá nhng k nng sng c th trong tng nhóm giáo dc k nng sng tng tui ca tr mu giáo. Ví d: Nhóm ý thc v bn thân , bao gm các giá tr nh: an toàn (gm các k nng thc hin các quy tc an toàn thông thng, phòng chng các tai nn thông thng), t lc/ t kim soát (gm các k nng t phc v, qun lí thi gian, kim soát cm xúc), t tin (gm các k nng nhn ra giá tr ca bn thân, trình bày ý kin, th hin kh nng), t trng (gm các k nng lch s — n ung t tn, không khua thìa bát, không ri vãi; mc chn chu, tm tt, sch s; nói nn g l phép có tha gi, d, vâng, , nói li cm n, xin li úng lúc, úng cách, ). Nhng k nng sng ca tr c ánh giá bng các phng pháp quan sát, trò chuyn vi tr, nhà giáo dc, các bc cha m, phân tích sn phm ca tr, s dng bài tp, trò chi hay tình hung s phm, ghi chép vào h s, ánh du theo bng kim. ánh giá k nng sng ca tr cho phép iu chnh mc tiêu, ni dung, phng pháp và hình thc giáo dc cho phù hp vi c im phát trin ca tr. — ánh giá iu kin giáo dc k nng sng cho tr mu giáo: ánh giá iu kin giáo dc k nng sng cho tr mu giáo là ánh giá mc áp ng v dùng, không gian, mi tng tác gia các thành viên cn có giáo dc k nng sng cho tr. V dùng: ánh giá s y , d thy, d ly, d dùng, s an toàn v cht liu, hình dáng, kích thc, trng lng, theo tiêu chun cht lng hàng hoá ca nhà nc ban hành. V không gian: ánh giá rng rãi, thoáng ãng, mát m, an toàn, không trn trt, không cng, theo quy ch ca trng mm non. V mi tng tác gia các thành viên: ánh giá nhng mi quan h ca tr vi bn cùng trang la, vi anh ch, vi cô giáo và nhân viên trong trng, vi cha m và nhng ngi gn gi, theo yêu cu ca tng k nng sng. ánh giá các iu kin giáo dc k nng sng cho phép phân tích, gi li nhng iu kin thun li, b i nhng iu kin bt li, b sung nhng iu kin còn thiu trong vic giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 61
54. — ánh giá phng pháp, hình thc giáo dc k nng sng cho tr mu giáo: ánh giá phng pháp, hình thc giáo dc k nng sng cho tr mu giáo là ánh giá mc phù hp ca các phng pháp và hình thc giáo dc k nng sng vi c im ca tr, mc tiêu và ni dung giáo dc, vn hoá, iu kin sng và iu kin c s vt cht ca lp hc. Có th ánh giá mc phù hp ca phng pháp, hình thc giáo dc k nng sng cho tr mu giáo qua quan sát, trao i vi ng nghip, nhà qun lí, ph huynh, theo dõi nhng k nng tr t c và không t c. ánh giá phng pháp, hình thc giáo dc k nng sng cho phép phân tích, s dng nhng phng pháp, hình thc giáo dc phù hp, b i nhng phng pháp, hình thc không thích hp, b sung nhng phng pháp, hình thc giáo dc tt hn. — ánh giá k hoch giáo dc k nng sng cho tr mu giáo: ánh giá k hoch giáo dc k nng sng cho tr mu giáo là ánh giá tính kh thi ca k hoch. Có th ánh giá mc kh thi ca k hoch giáo dc k nng sng cho tr mu giáo v các k nng sng ã tp c hay cha cho tr mu giáo tng tui; thi gian hng dn và thc hin tng k nng sng , thiu, hay tha; nhng hot ng giáo dc quan sát, làm mu, thc hành k nng sng chng chéo, thiu hay tha; các iu kin thc hin k nng sng cho tr mu giáo tng tui , thiu hay tha, cn b sung hay b i nhng gì; nhng hot ng phi hp vi các bc cha m và cng ng tp luyn k nng sng cho tr mu giáo có thc hin c hay không, có nhng thun li và khó khn nh th nào, cách khc phc khó khn; k hoch giáo dc k nng sng và k hoch chm sóc — giáo dc chung có d dàng thc hin cùng nhau không, nguyên nhân và cách khc phc. Có th ánh giá mc kh thi ca k hoch giáo dc k nng sng cho tr mu giáo qua quan sát, trao i vi ng nghip, nhà qun lí, ph huynh, theo dõi nhng k nng tr t c và không t c. Nhng thi im ánh giá kt qu giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. ánh giá kt qu giáo dc k nng sng ca tr mu giáo có th thc hin sau mt hc kì và mt nm hc. Vì k nng tr d hình thành và cng d mt i, cn mt thi gian dài hình thành và duy trì. 62 | MODULE MN 39
55. ĐÁNH GIÁ NỘI DUNG 8 Câu hi: Bn hãy nêu nhng im ging và khác nhau v ánh giá trong chng trình giáo dc mm non và trong giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. THÔNG TIN PHẢN HỒI — Nhng im ging nhau v ánh giá trong chng trình giáo dc mm non và trong giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. ánh giá trong chng trình giáo dc mm non và trong giáo dc k nng sng cho tr mu giáo u có mc tiêu, ni dung, phng pháp, phng tin, hình thc t chc, k hoch và thi im ánh giá. — Nhng im khác nhau v ánh giá trong chng trình giáo dc mm non và trong giáo dc k nng sng cho tr mu giáo. ánh giá giáo dc k nng sng cho tr mu giáo là mt b phn trong chng trình giáo dc mm non. Mc tiêu, ni dung, phng pháp, phng tin, hình thc t chc, k hoch và thi im ánh giá ca nó tng t nh chng trình giáo dc mm non. Tuy nhiên chúng có mt s c trng nh: ni dung ánh giá hng vào các k nng sng, thi im ánh giá không theo ngày, tun, ch im. D. KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ TOÀN BỘ MODULE Câu hi 1: Hãy lp k hoch giáo dc k nng sng cho tr mu giáo lp bn trong mt nm hc. Câu hi 2: Hãy ánh giá kt qu giáo dc k nng sng ca tr mu giáo lp bn sau mt hc kì và mt nm hc. E. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. B Giáo dc và ào to, Chng trình giáo dc mm non , NXB Giáo dc, 2009. 2. B Giáo dc và ào to, V Giáo dc Mm non, UNESCO, Tài liu hng dn các bc cha m chm sóc — giáo dc mm non — Dùng cho Trung tâm hc tp cng ng, Hà Ni, 2006. GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 63
56. 3. B Giáo dc và ào to, Vin Chin lc và Chng trình Giáo dc, UNESCO Hà Ni, Giáo dc k nng sng cho tr em có hoàn cnh khó khn , tài liu hng dn giáo viên, Hà Ni, tháng 12 nm 2005. 4. B Giáo dc và ào to — UNESCO, D án phát trin tr th da vào cng ng, tài liu bi dng cán b ct cán v giáo dc các bc cha m, Hà Ni, 2005. 5. B Giáo dc và ào to — UNESCO, Tài liu hng dn các bc cha m chm sóc, giáo dc tr mm non — Dùng cho các Trung tâm hc tp cng ng, Hà Ni, 2006. 6. B Giáo dc và ào to — UNESCO, Tài liu hng dn các bc cha m chm sóc, giáo dc tr mm non — Dành cho các Trung tâm hc tp cng ng, Hà Ni — 2005. 7. Chng trình lng ghép Vì s phát trin ca tr th — ICD — V Giáo dc Mm non, các t ri: Cha m cn làm gì con phát trin, Mt ngày ca bé, V sinh cá nhân, Mt s tai nn thng gp tr, chi cho tr, Dy con ngoan, Chun b cho tr vào lp Mt 8. Dalie Tilman & Diana Hsu , Nhng giá tr sng dành cho tr 3 — 7 tui, NXB Tr, 2009. 9. Dy k nng sng cho tr: C giáo viên và gia ình lúng túng, Th t, 22/02/2012 | 08:31 (GMT+0700), báo Lao ng online. 10. Lê Bích Ngc, Giáo dc k nng sng cho tr mu giáo 5 — 6 tui, NXB Giáo dc, 2008 — 2009. 11. Lê Bích Ngc, Biên son tài liu hng dn các bc cha m giáo dc k nng sng cho tr 5 — 6 tui ti Trung tâm hc tp cng ng , V2007—16, Vin Khoa hc Giáo dc Vit Nam. 12. Lon sách dy k nng , Th Ba, 4.10.2011 | 22:05 (GMT + 7), báo Lao ng online. 13. Ministry of Education and Training, National Institute for Education Strategy and Curriculum — UNESCO , Life Skills Mapping in Viet Nam , 2006. 14. Nguyn Thanh Bình, Nguyn Kim Dung, Lu Thu Thu, V Th Sn, Giáo dc k nng sng Vit Nam, Hà Ni, tháng 1 nm 2004. 64 | MODULE MN 39
57. 15. Nguyn Th Hoà, Giáo dc Mm non Nht Bn, mt s bài hc kinh nghim i vi Vit Nam, Tp chí Giáo dc s 169 (kì 1 — tháng 8/2007), trang 46—47. 16. Nguyn Ánh Tuyt, Giáo trình Giáo dc hành vi vn hoá cho tr em , NXB i hc Hu, 2006. 17. Nc Cng hoà Xã hi Ch ngha Vit Nam, K hoch hành ng quc gia giáo dc cho mi ngi, 2003 — 2015, Hà Ni, tháng 6 nm 2003. 18. Nc Cng hoà Xã hi Ch ngha Vit Nam, Lut Giáo dc 2005 . 19. Trung tâm Nghiên cu Xoá mù ch và Giáo dc thng xuyên — V Giáo dc Mm non — UNESCO, Tài liu tp hun cho các bc cha m v phát trin k nng trc hc ch ca tr ti nhà (tài liu thí im), Hà Ni 2005. 20. Vin Chin lc và Chng trình Giáo dc, Vn phòng UNESCO Hà Ni, Giáo dc k nng sng cho tr em có hoàn cnh khó khn, Tài liu hng dn giáo viên, Nhà xut bn Chính tr Quc gia, 2006. 21. Vin Chin lc và Chng trình Giáo dc, V giáo dc Mm non, Nghiên cu mt s bin pháp phi hp các lc lng xã hi trong tuyên truyn ph bin kin thc chm sóc giáo dc tr di 6 tui cho các bc cha m vùng khó khn, Mã s tài B2005—80—38, ch nhim tài: TS. Lê Minh Hà. 22. Vin Khoa hc Giáo dc — Save the Children, Giúp con bn phát trin, sách hng dn thc hành cho các bc cha m và nhng ngi chm sóc tr nh di 6 tui, 2002. 23. V Giáo dc Mm non, Trung tâm NCGD Mm Non, Hng dn thc hin chng trình giáo dc mm non, NXB Giáo dc, 2009. 24. V Giáo dc Mm Non — UNESCO Hà Ni, Tài liu hng dn các bc cha m chm sóc, giáo dc mm non , Dùng cho Trung tâm hc tp cng ng, Hà Ni, 2006. 25. UNFPA — UNICEF — SAVN, B Giáo dc và ào to, án Giáo dc các bc cha m VIE/88/P08—C842, Chm sóc và giáo dc tr di 6 tui, tài liu dùng cho các bc cha m. 26. UNICEF, WHO, EDC, UNESCO, UNFPA, World Bank, PCD, Skills for health, 2003. GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 65
58. F. PHỤ LỤC PHỤ LỤC 1: LP K HOCH GIÁO DC MT K NNG SNG THEO 6 BC Bc 1: K nng sng cn tp cho tr: Nói c nhng c im ca riêng mình (tên, chiu cao, màu tóc, màu mt, v trí trong gia ình, c riêng, kh nng ni bt ) — Nhóm Ý thc bn thân. Bc 2: Thi im: im danh, hc, chi. Ch : Bn thân. Tháng 9. Bc 3: Phng pháp giáo dc: tri nghim, chi. Hình thc giáo dc: hot ng chi, hot ng to hình. Bc 4: Chun b gng soi, nh v gia ình tr, giy A 0, bút màu nc/ sáp/chì/ phn, kéo, c ca cá nhân tr (cp tóc, ba lô, v, truyn ), sân chi thoáng mát, rng rãi, cô hng dn hoc các anh ch tiu hc (nu có). Các hot ng giáo dc c th cho tng tui nh sau: — Mu giáo bé + im danh: Cô u n im danh hàng ngày tr nói c tên mình và tên bn. + Soi gng: Cô cho tr tp soi gng cùng các bn nhn ra mình, t ngm nghía qun áo, v mt ca mình. + Xem nh: Cho tr mang nh ca bé và gia ình ti lp. Cho bé ch vào hình, nói tên mình và các thành viên trong gia ình. — Mu giáo nh + im danh: Cô u n im danh hàng ngày tr nói c tên mình và tên bn, bit c bn vng, gii thích lí do. + Soi gng: Cô cho tr tp soi gng cùng các bn nhn ra mình, t ngm nghía qun áo, v mt ca mình. So sánh s khác bit ca mình vi bn khác: màu mt, màu tóc, v mt, chiu cao, qun áo. + Xem nh: Cho tr mang nh ca bé và gia ình ti lp. Trò chuyn cùng bé: Bé ch vào hình, nói tên mình và các thành viên trong gia ình. So sánh mình vi các thành viên trong gia ình: ai là ch, anh, em, công vic thng ngày ca tng ngi, ý thích và kh nng c bit ca tng ngi. + In tay/ chân: Cho tr t bàn tay/chân vào màu nc, in hình tay/chân lên giy trng. Phi khô, ct theo ng vin ca hình in. So sánh c 66 | MODULE MN 39
59. im tay/chân ca mình vi bn: béo — gy, b bm — mnh mai, to — nh, dài — ngn. — Mu giáo ln + c ca ai? Tt c tr chi ng thành vòng tròn, mt vt ca mình vào gia (cp tóc, bút chì, cun truyn, m, khn quàng, dép ). Trng trò chn mt vt bt kì, gi lên và hi: Ca ai ây? Ngi có vt áp: Ca tôi. Ai không nhn úng ca mình s thay làm trng trò. Trò chi tip tc cho ti khi tt c cùng nhn ra c ca riêng mình. + hình dng: 1 tr nm trên giy A0, tr khác cm bút vòng quanh theo hình dng bn. Tr cùng nhau tô màu kín hình va v. Ly kéo ct theo chu vi hình. Tip tc nh vy vi hình mt bn khác. So sánh 2 bn qua hình v va to ra: chiu cao, hình dng, t th + Hi thi tài: Mi tr t trình bày mt tit mc tt nht ca mình: hát, múa, v, võ, nhy xa, i cà kheo, k chuyn ci, + Nhn ging: Mt bn bt mt. Các bn xung quanh hát, nói, c th mt câu. Bn bt mt oán xem ging ai va ct lên và bt chc ging bn ó. Bc 5: Hng dn cha m n tham quan và chi cùng con lp, hng dn và chi cùng con nhà Bc 6: t các hot ng giáo dc và hot ng phi hp vi các bc cha m vào k hoch giáo dc chung ca tháng 9 . Lp Tun 1 Tun 2 Tun 3 Tun4 Mu giáo bé im danh im danh — Soi gng. Xem nh — Hng dn các bc cha m. Mu giáo nh im danh — Soi gng Xem nh In tay chân — Hng dn các bc cha m. Mu giáo ln — c ca ai? hình dng Hi thi tài Nhn ging — Hng dn các bc cha m. GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU GIÁO | 67
60. PHỤ LỤC 2: MI HAI GIÁ TR MANG TÍNH TOÀN CU (theo UNESCO) 1. Hoà bình, 2. Tôn trng, 3. Yêu thng, 4. Trách nhim, 5. Hnh phúc, 6. T do, 7. Hp tác, 8. Trung thc, 9. Khiêm tn, 10. Khoan dung, 11. Gin d, 12. oàn kt. 68 | MODULE MN 39