Bài giảng Tài chính doanh nghiệp - Chương IV: Tác động đòn bẩy lên rủi ro và tỷ suất sinh lợi - Hà Thị Thủy

pdf 32 trang ngocly 24/05/2021 330
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Tài chính doanh nghiệp - Chương IV: Tác động đòn bẩy lên rủi ro và tỷ suất sinh lợi - Hà Thị Thủy", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Tài liệu đính kèm:

  • pdfbai_giang_tai_chinh_doanh_nghiep_chuong_iv_tac_dong_don_bay.pdf

Nội dung text: Bài giảng Tài chính doanh nghiệp - Chương IV: Tác động đòn bẩy lên rủi ro và tỷ suất sinh lợi - Hà Thị Thủy

  1. Chƣơng IV Tác động đòn bẩy lên rủi ro và tỷ suất sinh lợi
  2. Mục tiêu chƣơng IV Nắm đƣợc một số vấn đề về các loại chi phí. Phân tích đƣợc mối quan hệ giữa doanh thu, định phí, biến phí trong mô hình hòa vốn. Hiểu đƣợc thế nào là rủi ro kinh doanh và rủi ro tài chính. Hiểu đƣợc thế nào là đòn bẩy kinh doanh, đòn bẩy tài chính và đòn bẩy tổng hợp. Xác định đƣợc độ lớn của các loại đòn bẩy và ý nghĩa của chúng.
  3. 4.1 Một số vấn đề chung về chi phí a. Khái niệm: Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ lao động sống và lao động vật hóa mà doanh nghiệp đã bỏ ra để thực hiện quá trình sản xuất sản phẩm. b. Phân loại. - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp.(1) Chi phí sản xuất. - Chi phí nhân công trực tiếp.(2) Tổng chi phí - Chi phí sản xuất chung.(3) Chi phí bán hàng Chi phí ngoài sản xuất Chi phí quản lý doanh nghiệp. (1)&(2): Chi phí ban đầu. (2)&(3): Chi phí biến đổi.
  4. C. Phân loại chi phí (tiếp theo) - Căn cứ trên tính khả biến của chi phí. Chi phí biến đổi VD: Chi phí Chi phí cố định VD: Chi phí hỗn hợp VD: - Căn cứ vào quan hệ với sản phẩm sản xuất. Chi phí trực tiếp VD: Chi phí Chi phí gián tiếp VD:
  5. D. Đồ thị biểu diễn mối quan hệ giữa chi phí và sản lƣợng Tổng chi phí Chi phí Biến phí F Định phí Sản lượng
  6. 4.2 Phân tích hòa vốn a. Khái niệm: Phân tích hòa vốn là việc xem xét mối quan hệ giữa doanh thu, định phí, biến phí và EBIT tại các mức sản lượng khác nhau của doanh nghiệp. b. Các phương pháp phân tích hòa vốn. 1. Phƣơng pháp đồ thị: Biểu diễn mối quan hệ giữa các yếu tố dưới dạng hình vẽ minh họa. 2. Phƣơng pháp đại số: Xem xét, tính toán mối quan hệ của các yêu tố bằng các phép toán đại số.
  7. 4.2.1 Phân tích hòa vốn theo đồ thị - Phương pháp phân tích hòa vốn bằng đồ thị. Bƣớc 1: Vẽ một đường thẳng đi qua gốc o với hệ số góc P để biểu diễn hàm doanh thu. (R) Bƣớc 2: Vẽ một đường thẳng cắt trục tung tại F và có hệ số góc V để biểu diễn hàm tổng chi phí (TC). Bƣớc 3: Xác định giao điểm của hai đường R và TC sau đó vẽ một đường thẳng góc xuống trục hoành để xác định mức sản lượng hòa vốn. Doanh thu (R) Chi phí Lời Tổng chi phí (TC) Biến phí Hòa vốn Lỗ Định phí Qhv Q
  8. 4.2.1 Phân tích hòa vốn theo đồ thị Ví dụ: Doanh nghiệp A đang sản xuất một loại sản phẩm duy nhất với giá bán là 250$/sản phẩm. Biến phí đơn vị là 150$/sản phẩm. Tổng định phí là 1.000.000$. a. Xác định lợi nhuận của doanh nghiệp tại các mức sản lượng tiêu thụ: 2000sp; 6000sp; 14000sp; 16000sp b. Vẽ đồ thị và xác định sản lượng và doanh thu hòa vốn. c. Tại các mức sản lượng lớn hơn 10.000sp. Doanh nghiệp A lời hay lỗ. d. Tại các mức sản lượng nhỏ hơn 10.000sp, doanh nghiệp A lời hay lỗ.
  9. ĐVT: 1000đ Sản Tổng Tổng Định Tổng Lợi lượng doanh biến phí chi phí nhuận thu phí (EBIT ) 2000 500 300 1000 1300 (800) 6000 1500 900 1000 1900 (400) 14000 3500 2100 1000 3100 400 16000 4000 2400 1000 3400 600
  10. Doanh thu Chi phí 4000 3400 EBIT dương 2500 1900 1500 6000 10.000 16000
  11. 4.2.2 Phân tích hòa vốn theo phƣơng pháp đại số. a. Phƣơng pháp: Bƣớc 1: Xác định hàm doanh thu có dạng: R = P*Q Bƣớc 2: Xác định hàm tổng chi phí: TC = F + v*Q Bƣớc 3: Cho hàm doanh thu và hàm tổng chi phí bằng nhau sau đó giải phương trình để tìm mức sản lượng và doanh thu hòa vốn. - Xác định sản lượng hòa vốn. F R = TC P*Q = F + v*Q Q = HV P - v
  12. -Xác định doanh thu hòa vốn. F F F DT = P*Q = P* = = F hv hv P-v P- v = P*Q – v*Q 1 - V*Q P P*Q P*Q Tổng định phí DTHV = Tổng biến phí 1 - Tổng doanh thu - Xác định sản lượng mục tiêu: Định phí + lợi nhuận mục tiêu Sản lượng mục tiêu = Lãi gộp
  13. 4.2.2 Phân tích hòa vốn theo phƣơng pháp đại số. Ví dụ: Doanh nghiệp B đang sản xuất và bán một loại sản phẩm X trên thị trường với giá bán đơn vị là 20.000/sp. Tổng doanh thu trong năm là 500 triệu đồng. Tổng biến phí trong năm là 300 triệu đồng. Chi phí cố định trong năm là 100 triệu đồng. a. Xác định mức sản lượng hòa vốn và doanh thu hòa vốn của DN? b. Tại các mức sản lượng lớn hơn 12.500sp, doanh nghiệp lời hay lỗ? c. Tại các mức sản lượng nhỏ hơn 12.500sp, doanh nghiệp lời hay lỗ? d. Giả sử giá bán sản phẩm X tăng lên 5000/sp (các yếu tố khác không đổi). Hãy xác định mức sản lượng hòa vốn mới. e. Giả sử biến phí đơn vị giảm xuống 2000/sp. Định phí tăng thêm 5 triệu/năm. hãy xác định mức sản lượng và doanh thu hòa vốn mới?
  14. 4.2.3 Một số hạn chế của mô hình phân tích hòa vốn. Phân tích hòa vốn dựa trên giả định rằng giá bán và biến phí đơn vị là không đổi: điều này không sát với thực tế. Mô hình phân tích hòa vốn được thực hiện trên giả thiết tổng chi phí gồm hai phần là biến phí và định phí. Phân tích hòa vốn chỉ được thực hiện trong trường hợp doanh nghiệp sản xuất và bán duy nhất một loại sản phẩm. Nhu cầu của thị trường về sản phẩm là không đổi. Tính không chắc chắn của các yếu tố được sử dụng trong phân tích hòa vốn.
  15. 4.2 Các loại rủi ro. Rủi ro có hệ thống Rủi ro kinh doanh. Rủi ro không có hệ thống. Rủi ro Rủi ro có hệ thống Rủi ro tài chính Rủi ro không có hệ thống. - Rủi ro kinh doanh: Là tính khả biến hay tính không chắc chắn trong EBIT của một doanh nghiệp do sử dụng các chi phí hoạt động cố định. - Rủi ro tài chính: Là tính khả biến hay tính không chắc chắn của thu nhập mỗi cổ phần do việc sử dụng các nguồn vốn có chi phí tài chính cố định.
  16. 4.2.1 Các yếu tố ảnh hƣởng đến rủi ro kinh doanh. 1. Tính biến đổi của giá bán: Giá cả trong một ngành công nghiệp càng có tính cạnh tranh nhiều thì rủi ro kinh doanh của các doanh nghiệp trong ngành càng lớn. 2. Tính biến đổi của chi phí: VD khi chi phí nguyên vật liệu đầu vào tăng cao làm doanh thu giảm dẫn đến EBIT giảm. 3. Sức mạnh của doanh nghiệp trên thị trường: Một doanh nghiệp mà có sức ảnh hưởng lớn và có tầm kiểm soát trên thị trường càng cao thì rủi ro kinh doanh càng nhỏ. 4. Phạm vi đa dạng hóa sản phẩm: danh mục sản phẩm sản xuất của doanh nghiệp càng được đa dạng hóa thì rủi ro kinh doanh của doanh nghiệp càng giảm.
  17. 4.2.2 Các yếu tố ảnh hƣởng đến rủi ro tài chính Tỷ trọng nợ trong cơ cấu vốn: Một doanh nghiệp có tỷ trọng nợ vay trong cơ cấu vốn càng cao thì rủi ro tài chính càng cao. Lãi xuất đi vay trên thị trƣờng. Phong cách và quan điểm của nhà quản trị.
  18. 4.4.1 Đòn cân định phí (đòn bẩy kinh doanh)- DOL A. Khái niệm: Doanh nghiệp sử dụng các chi phí hoạt động cố định làm điểm tựa. Đòn bẩy kinh doanh Một thay đổi nhỏ trong doanh thu sẽ được phóng đại thành một thay đổi lớn trong lãi trước thuế và lãi vay (EBIT). EBIT F
  19. B. Xác định độ nghiêng đòn bẩy kinh doanh. - Khái niệm: Độ nghiêng đòn bẩy kinh doanh được đo lường bởi phần trăm thay đổi trong lợi nhuận trước thuế và lãi vay(EBIT) khi doanh thu thay đổi 1%. Phần trăm thay đổi trong EBIT DOL tại Q = Phần trăm thay đổi trong doanh thu EBIT1 – EBIT0 EBIT0 DOL tại Q = DT1 – DT0 DT0 Trong đó: EBIT1 = P*Q1 – ( F+ v*Q1) = Q1*(P – v) – F EBIT0 = P*Q0 - ( F + v*Q0) = Q0*(P – v) - F
  20. Ví dụ minh họa: Xét báo cáo thu nhập của doanh nghiệp X như sau: Doanh số 10.000.000$ Trừ chi phí hoạt động biến đổi 6.000.000 Chi phí hoạt động cố định 2.000.000 Tổng chi phí 8.000.000$ Lãi trước thuế và lãi vay (EBIT) 2.000.000 Trừ chi phí tài chính cố định (lãi vay) 400.000 Lãi trước thuế (EBT) 1.600.000 Trừ thuế thu nhập doanh nghiệp(40%) 640.000 Lãi sau thuế (EAT) 960.000 Lợi nhuận ròng phân phối cho cổ đông thường. 960.000$ Thu nhập mỗi cổ phần thường (EPS) (80.000 cổ phần). 12$
  21. Giả sử doanh nghiệp đã tăng doanh thu lên 10% thành 11 triệu đồng trong điều kiện các yếu tố khác không thay đổi a. Hãy xác định độ lớn đòn bẩy kinh doanh (DOL). b. Xác định phần trăm thay đổi trong EBIT khi doanh số thay đổi 10%. c. Từ kết quả trên bạn đưa ra nhận xét gì về tác động của doanh thu đến biến động của EBIT? Công thức khác để tính DOL. Q *( P – v) Doanh thu – biến phí EBIT + F DOL tại X = x = = EBIT EBIT Qx*( P – v) - F
  22. Giải Doanh số 11.000.000$ Trừ chi phí hoạt động biến đổi 6.600.000 Chi phí hoạt động cố định 2.000.000 Tổng chi phí 8.600.000$ Lãi trước thuế và lãi vay (EBIT) 2.400.000 Trừ chi phí tài chính cố định (lãi vay) 400.000 Lãi trước thuế (EBT) 2.000.000 Trừ thuế thu nhập doanh nghiệp(40%) 800.000 Lãi sau thuế (EAT) 1.200.000 Lợi nhuận ròng phân phối cho cổ đông thường. 1.200.000$ Thu nhập mỗi cổ phần thường (EPS) (80.000 cổ phần). 15$
  23. VD2: 3 doanh nghiệp A; B; C cùng sản xuất ra một loại sản phẩm X với giá bán trên thị trường là 3000/sp. Do quan điểm của nhà quản trị trong mỗi doanh nghiệp về mức độ sử dụng định phí hoạt động khác nhau nên biến phí đơn vị sản phẩm tại mỗi đơn vị cũng khác nhau. Cho biết các thông tin sau. doanh nghiệp Định phí Biến phí đơn vị A 100.000.000 1500 B 60.000.000 2000 C 20.000.000 2500 Hãy xác định lợi nhuận trước thuế và lãi vay của doanh nghiệp tại các mức sản lượng: 30.000sp; 50.000sp; 60.000sp; 12.000sp . Từ kết quả trên hãy đưa ra nhận xét về ảnh hưởng của mức độ sử dụng định phí tới EBIT?
  24. ĐVT: 1000đ Sản Doanh Doanh nghiệp A Doanh nghiệp B Doanh nghiệp C lượng thu TCP EBIT TCP EBIT TCP EBIT 30.000 90.000 145.000 (55.00 120.000 (30.00 95.000 (5000) 0) 0) 50.000 150.00 175.000 (25.00 160.000 (10.00 145.000 5.000 0 0) 0) 70.000 210.00 205.000 5.000 200.000 10.000 195.000 15.000 0 120.00 360.00 280.000 80.000 300.000 60.000 320.000 40.000 0 0 QHV của doanh nghiệp A: 66.667sp QHV của doanh nghiệp B: 60.000sp QHV của doanh nghiệp C: 40.000sp
  25. 4.4.2 Đòn cân nợ (đòn bẩy tài chính)- DFL A. Khái niệm: - Doanh nghiệp sử dụng các chi phí tài chính cố định làm điểm tựa. Đòn bẩy kinh doanh - Một thay đổi nhỏ trong EBIT sẽ được phóng đại thành một thay đổi lớn trong thu nhập mỗi cổ phần (EPS). EPS F
  26. B. Xác định độ nghiêng đòn bẩy tài chính Khái niệm: Độ nghiêng đòn bẩy kinh doanh được đo lường bởi phần trăm thay đổi trong thu nhập mỗi cổ phần (EPS) khi EBIT thay đổi 1%. Công thức tính: Phần trăm thay đổi trong EPS DFL tại X = Phần trăm thay đổi trong EBIT EPS1 – EPS0 EPS0 DFL tại X = EBIT1 – EBIT0 EBIT0
  27. Trong đó: EAT EAT0 1 EPS = EPS1 = Số lượng cổ 0 Số lượng cổ phần thường phần thường EAT1 = (EBIT1 – I) – (EBIT1 – I)*t = (EBIT1 – I)*(1 - t) EAT0 = (EBIT0 – I) – (EBIT0 – I)*t = (EBIT0 – I)*(1 - t)
  28. - Nếu cấu trúc vốn gồm cổ phần thường và nợ. Qx*( P – v) - F EBIT DFL tại X = = Qx*( P – v) – F - I EBIT - I - Nếu cấu trúc vốn gồm cổ phần thường, nợ và cổ phần ưu đãi. Qx*( P – v) - F EBIT DFL tại X = = Q *( P – v) – F – I – D /(1-t) x p EBIT – I – Dp/(1 – t) Trong đó Dp : Là lợi tức cổ phần ưu đãi.
  29. C. Bài tập ứng dụng. Cho biết thông tin về tình hình tài chính của doanh nghiệp A như sau. Tỷ trọng nợ/vốn cổ phần: 0% 40% 80% Tổng tài sản: 5000.000 5.000.000 5.000.000 Nợ (lãi suất 10%) 0 2000.000 4000.000 Vốn cổ phần thƣờng 5.000.000 3.000.000 1.000.000 Tổng tài sản nợ và tài sản có 5.000.000 5.000.000 5.000.000 Lãi trước thuế và lãi vay 1.000.000 1.000.000 1.000.000 Lãi vay (r =10%) 0 200.000 400.000 Lãi trước thuế 1.000.000 800.000 600.000 Thuế thu nhập doanh nghiệp (40%) 400.000 320.000 240.000 Lãi sau thuế (EAT) 600.000 480.000 360.000 Thu nhập trên mỗi cổ phần 6 8 18 Tỷ suất sinh lợi trên vốn cổ phần 12% 16% 36%
  30. Tiếp theo VD (mệnh giá cổ phần là 50$/cổ phần) a. Hãy xác định thu nhập trên vốn cổ phần (EPS) và tỷ suất thu nhập trên vốn cổ phấn trong các trường hợp sau. - Ebit sụt giảm 20% xuống còn 800.000$ - Ebit sụt giảm 60% xuống còn 400.000$ b. Từ kết quả tính được ở trên, hãy nhận xét cơ cấu nợ ảnh hưởng như thế nào đến EPS khi EBIT thay đổi? Giải
  31. 4.4.3 Đòn cân tổng hợp a. Khái niệm: Là việc doanh nghiệp sử dụng cả đòn bẩy kinh doanh và đòn bẩy tài chính trong việc nỗ lực làm gia tăng thu nhập cho các cổ đông. Một sự gia tăng (sụt giảm) nhỏtrong doanh thu Đòn bẩy tổng hợp Đẩy lên thành một sự gia tăng (sụt giảm) lớn trong thu nhập mỗi cổ phần. Phần trăm thay đổi trong EPS DTL tại X = Phần trăm thay đổi trong doanh thu