Mô hình đào tạo thạc sĩ tư vấn học đường ở Việt Nam: Thực trạng và giải pháp

Nội dung text: Mô hình đào tạo thạc sĩ tư vấn học đường ở Việt Nam: Thực trạng và giải pháp

1. Tp chí Khoa h c HQGHN: Nghiên c u Giáo d c, T p 32, S 2 (2016) 83-95 Mô hình ào t o th c s t ư v n h c ưng Vi t Nam: Th c tr ng và gi i pháp Tr n Anh Tu n* Tr ng i h c Giáo d c, i h c Qu c gia Hà N i, 144 Xuân Th y, C u Gi y, Hà N i, Vi t Nam Tóm t ắt Tìm ki m câu tr l i thuy t ph c cho v n : mô hình nào thích h p cho ào t o TH C S T V N H C NG Vi t Nam, bài vi t ã xác nh và gi i quy t các n i dung sau: T ng quan các nghiên c u ph n ánh tình hình th c t c a nhu c u xã h i và các tài li u nghiên c u trong n ưc và ngoài n ưc th i gian 5 n m g n ây, ưa ra k t lu n: nhu c u xã h i v các ho t ng TVH r t a d ng và rt c p bách, òi h i ph i s m t ch c ào t o nhân l c t ư v n h c ưng (TVH ) có trình cao. ào t o chuyên viên TVH trong ó có th c s TVH ph i là l a ch n ưu tiên; Trong bài vi t ã phân tích, l p lu n kh ng nh: TVH theo ngh a rng nh t c a thu t ng School Counseling, bao g m y nh ng công vi c c a “Tham v n h c ưng” và tích hp trong ó m t ph n quan tr ng c a các l nh v c: Tâm lí h c ưng, c a T ư v n h ưng nghi p và c m t ph n ca công tác xã h i trong tr ưng h c. ó là c ơ s lí lu n cho vi c xây d ng ch ươ ng trình ào t o (CT T) th c s TVH theo mô hình liên ngành và tích h p, mà không ph i các CT T th c s theo t ng chuyên ngành h p; D a trên s li u kh o sát nhu c u ào t o, bài vi t b ưc u xác nh Mô hình t ch c ho t ng các c ơ s TVH trong h th ng giáo d c ph thông và Mô hình n ng l c (chu n u ra) và ư a ra d báo nh l ưng ngu n tuy n sinh hàng n m và t m nhìn 20 n m cho CT T th c s TVH Vit Nam. Bài vi t c ng ưa ra thông tin v án m thí im CT T th c s TVH theo các nh h ưng trên ây, nh ư là minh ch ng cho nghiên c u và phát tri n (R&D) v n ào t o nhân l c TVH có trình cao áp ng yêu c u xã h i n ưc ta hi n nay. Nh n ngày 26 tháng 9 n m 2015, Ch nh s a ngày 07 tháng 11 nm 2015, Ch p nh n ng ngày 22 tháng 6 n m 2016 T khóa: Tư v n h c ưng; nhà t ư v n h c ưng; nh ng nhu c u ào t o; hình m u ào t o th c s t ư v n h c ưng; ngu n nhân l c trong t ư v n h c ưng. 1. Đặt v ấn đề * 2009, cho n nay Vi t Nam ch ưa có c ơ s giáo dc nào ào t o nhân l c TVH . Tuy v y, Nhu c u xã h i Vi t Nam hi n nay v phát kho ng 10 n m g n ây trong gi i khoa h c tri n các l nh v c d ch v t ư v n giáo d c là r t giáo d c, trên các di n dàn xã h i và m t s ln và có tính bùng n . Kéo theo ó, là nhu c u Hi th o ã có nhi u bài vi t bàn v mô hình ào t o nhân l c ch t l ưng cao cho các lo i hình ào t o nhân l c này, v các mô hình t ch c TVH (c ng th ưng dùng “T ư v n tr ưng h c”, ho t ng và mô hình c ơ s d ch v TVH . “Tham v n h c ưng”, tuy có khác nhau ít nhi u Mt câu h i t ra: ti sao nhi u n m qua v ng ngh a ). vn ào t o nhân l c TVH d ng nh v n Trên th c t , ngoài duy nh t m t CT T c ch a v t ra kh i ph m vi các h i th o, các bài nhân Tâm lí h c tr ưng h c (TLHTH, School báo, ? Và trên th c t , ch có th k n m t Psychology) c a Tr ưng HSP Hà N i t n m s ho t ng TVH có tính t phát, m t s ít ___ hơn thu c khuôn kh m t vài d án nh , ng n * T.: 84-913037748 Email: [email protected] hn ưc tài tr b i t ch c qu c t . Ch Hà 83
2. 84 T.A. Tu n / Tp Khoa h c HQGHN: Nghiên c u Giáo d c, T p 32, S 2 (2016) 83-95 Ni, Tp. HCM g n ây m i có m t s ít c ơ s (3) Khi xu t mô hình ào t o nhân l c dch v nh l , m t vài tr ưng ph thông có t TVH , các nghiên c u hi n nay h u nh ư ch “v n phòng t ư v n tâm lí”, “v n phòng tham xu t phát t các mô hình s n có c a n ưc ngoài, vn h c ưng v i quy mô ch m t, ho c hai, th ưng là c a M , l a ch n và xu t ng ba nhân viên t ư v n không chuyên. Ví d in dng cho Vi t Nam, mà ch a th c s kh o sát hình, m t d án khá l n v phòng ch ng b o nhu c u Vi t Nam, ho c i chi u, phân tích lc h c ưng do PLAN tài tr cho Hà N i có sâu tr l i “ chúng ta c n th c s là mô hình tên “Trưng h c An toàn, Thân thi n và Bình TVH nh th nào, và theo ó là mô hình n ng ng”, vi m c tiêu “H c sinh n và h c sinh lc ngh nghi p c a m t chuyên viên TVH nam t 11 n 18 tu i h c t p t i 20 tr ưng h c Vi t Nam c n có là gì?” . B i xu h ưng phát Hà N i ưc b o v an toàn kh i các hình tri n, iu ki n và nhu c u Vi t Nam không th th c b o l c trên c ơ s gi i t i tr ưng h c”. D gi ng nh ư M và các n ưc khác. án kh i ng tháng 6/2014 và s k t thúc vào Nhân ây c ng c n nh n m nh thêm r ng: nm 2016) [1]. trong nhi u nghiên c u ch ưa quan tâm phân bi t Xem xét m t cách h th ng nh ng thông tin và ch ra m i quan h gi a mô hình ào t o nhân quan tr ng v TVH m y n m nay, chúng tôi lc TVH (hay mô hình Ch ươ ng trình ào t o nh n th y hi u qu th c ti n c a các bài vi t TVH ) và mô hình t ch c ho t ng TVH vn có kho ng cách r t xa so v i nhu c u a (hay mô hình c ơ s d ch v TVH ). N u không dng và c p thi t Vi t Nam hi n nay, b i có nh n th c ưc các m i liên h này s không th chung m t s h n ch : xác nh mô hình ào t o các chuyên viên TVH (1) Nhìn nh n v n và xu t các mô da trên n ng l c th c hi n. hình ào t o nhân l c TVH t các góc Bài vi t s trình bày m t s quan im và phi n di n khác nhau, mà ch a th y toàn c c: các xu t có tính gi i pháp th c ti n cho bài mi tác gi , xu t phát t góc m t l nh v c toán ào t o nhân l c TVH c a Vi t Nam khoa h c chuyên môn riêng c a b n thân và ch hi n nay; M t khác, d ưi góc h c thu t, có nhìn t góc riêng. Ví d : các nhà Tâm lí h c th tìm th y trong ó s ki n gi i và câu tr l i có th v ưt qua m t s “h n ch ” trong thì ch xu t CT T Tâm lí h c tr ưng h c và nghiên c u l nh v c TVH mà chúng tôi v a mô hình t ư v n tâm lí; các nhà Công tác xã h i khái quát trên ây. (CTXH) thì ch xu t CT T công tác xã h i hc ưng (CTXHH ) và mô hình tr giúp xã hi cho ng ưi h c, Vi các d án có tài tr 2. Ph ươ ng pháp nghiên c ứu qu c t , th ưng có tính “chuyên ” và ng n h n, ch t p trung b i d ưng, t p hu n nâng cao n ng ưc phát tri n t ngu n t ư li u m t tài lc cho nhóm chuyên gia, mà không bao g m KHCN [2] ca Tr ưng HGD-HQGHN, bài ch ươ ng trình ào t o nhân l c lâu dài (ví d , d vi t này s d ng các ph ươ ng pháp nghiên c u: án do PLAN tài tr cho Hà N i ã nói trên). - T ng quan các nghiên c u ph n ánh tình (2) Ngay c v thu t ng và khái ni m còn hình th c t c a nhu c u xã h i (qua d ư lu n xã ch a tìm c ti ng nói chung. Ví d , “ School hi, các thông tin v ho t ng c ng ng, ); Counseling ” nên d ch và s d ng là “T ư v n các tài li u nghiên c u trong n ưc và ngoài nưc 5 n m g n ây; hc ưng”, hay nên là “Tham v n h c ưng” - Kh o sát nhu c u ào t o c a m t trong nh ư m t s chuyên gia ngh ? B i iu ó các nhóm i t ưng ti m n ng nh t là kh i giáo s quy nh các thành t c a mô hình ào t o viên ph thông (trung h c). Cu c kh o sát ưc và n i dung c a ch ươ ng trình ào t o (CT T), th c hi n nhi u t, trong ó t p trung vào 2 ngay c khi ó là lo i CT T liên ngành (tích t ch y u: hp a l nh v c) ph n ánh nhu c u xã h i a a) t kh o sát 1 (S1), t ng s phi u thu dng Vi t Nam hi n nay. ưc là 272, trong ó, giáo viên THPT là 215,
3. T.A. Tu n / Tp Khoa h c HQGHN: Nghiên c u Giáo d c, T p 32, S 2 (2016) 83-95 85 THCS 45 ( i t ưng THCS ch l y khu v c ch nh h p lí, hi u qu trong vi c c i thi n thành phía B c Vi t Nam, t Qu ng Bình tr ra) và 14 tích h c t p, phát tri n cá nhân/xã h i và phát cán b qu n lí m t s Phòng, S GD-T tri n ngh nghi p, m b o cho ng ưi h c hôm (tháng 3/2012, k t h p v i các t t p hu n v nay tr thành ng ưi l n ngày mai [3]. k n ng s ng do B GD& T tri n khai). b) t 2 (S2), t ng s phi u thu ưc là T v n viên TVH chuyên nghi p ( School Counselor ) là nhà giáo d c ưc c p ch ng 342, trong ó, giáo viên ph thông các c p h c nh n v i trình t i thi u là v n b ng th c s là 316, ch y u là giáo viên khu v c phía B c thu c l nh v c TVH là ng ưi duy nh t Vi t Nam, g m 206 giáo viên THPT và THCS, có th gi i quy t cho t t c các sinh viên v 83 giáo viên Ti u h c và m m non và 36 cán b các v n : thi t k , tri n khai th c hi n, ánh qu n lí Phòng, S GD-T m t s a ph ươ ng; giá và nâng cao nhu c u h c t p, phát tri n Ngoài ra, còn s ít h c viên (17 ng ưi) n t ngh nghi p và cá nhân/xã h i c a h ; Là m t các v trí công tác khác (t tháng 10/2013 n c v n h c t p toàn di n; ch ươ ng trình nh m tháng 12/2014). thúc y và t ng c ưng h c sinh thành công; Nh ư v y, t ng s phi u kh o sát hai t T ư v n viên TVH chuyên nghi p ưc làm kh o sát là 514 (N= 514). Có th coi ây là các vi c trong tr ưng ti u h c, tr ưng trung h c ph thông, i h c, cao ng; trong v trí giám i di n ng u nhiên cho GV ph thông trung sát, ho c nhân viên t ư v n giáo d c c p hc toàn qu c. Phân tích nhu c u ào t o ưc huy n, qu n. xem xét t hai phía: nguy n v ng cá nhân và Thông qua lãnh o, v n ng và ph i h p, kh n ng c i h c c a ơn v c ơ s ; t nhu c u Tư v n viên TVH chuyên nghi p thúc y nng l c (ki n th c, k n ng) theo v trí công công b ng và k t n i nh ng kinh nghi m giáo tác TVH t i tr ưng h c, Tuy nhiên, do tính dc ch t ch cho t t c h c sinh, h tr m t cht khác nhau c a các i t ưng kh o sát, môi tr ưng h c t p an toàn và làm vi c b o trong m t s tr ưng h p các s li u riêng (S1, v quy n con ng ưi c a t t c các thành viên ca c ng ng nhà tr ưng (Sandhu, 2000) và ho c S2) ưc s d ng, mà không nh t thi t ph i là t ng s phi u. gi i quy t nhu c u c a t t c h c sinh thông qua các quan h v n hóa phù h p thông qua ch ươ ng trình phòng ch ng và can thi p, v i t ư cách là m t ph n c a m t Ch ươ ng trình t ư 3. T ư v ấn h ọc đường, Tham v ấn h ọc đường, v n h c ưng toàn di n ( Bridgeland, J. and hay Tâm lí h ọc đường? Bruce, M. (2011), d n theo [4]). School Counseling, theo nhi u nghiên c u Theo các ý ngh a ó, chúng tôi cho r ng, ca M và m t s n ưc khác, là m t lo i hình tr ưc h t c n xác nh rõ: School Counseling dch v giáo d c chuyên nghi p, trong ó các t ư vi y ng ngh a nên ưc hi u r ng h ơn vn viên ph n u áp ng các nhu c u c a “tham v n h c ưng”, và càng không ch là hc sinh, sinh viên trong ba l nh v c giáo d c “tâm lý h c ưng”, v i ngh a ch can thi p, t ư cơ b n: phát tri n h c t p, phát tri n ngh vn v v n s c kh e tâm lí ng ưi h c, mà nghi p, và phát tri n xã h i cho cá nhân. iu bao g m t t c nh ng công vi c nói trên. M t này ưc th c hi n thông qua vi c th c hi n khác, theo quan ni m c a a s ng ưi Vi t, mt lo t tác ng toàn di n nh m thúc y và cng nh ư trong các v n b n pháp quy c a B tng c ưng thành tích ng ưi h c thông qua m t GD& T [5], v n th ưng dùng ph bi n là “T ư ch ươ ng trình ào t o nh h ưng, chi n l ưc vn h c ưng”. M t lý do n a, t góc nhu ho ch nh cá nhân, d ch v áp ng và m t cu ào t o nhân l c s giúp kh ng nh ng ch ươ ng trình TVH h tr /v n ng [3] . ngh a “TVH ” v i t ư cách m t l nh v c ào “School Counselor” (chuyên viên TVH ) to “tích h p và liên ngành” (xin xem B ng 1 là thành viên quan tr ng trong i ng các giáo và B ng 2). dc viên, có ch c n ng ch y u là giúp t t c h c sinh, sinh viên, v i s can thi p iu
4. 86 T.A. Tu n / Tp Khoa h c HQGHN: Nghiên c u Giáo d c, T p 32, S 2 (2016) 83-95 Nu th gõ “ T v n h c ng ” trên T ây, trong bài vi t này chúng tôi dùng “T ư Google, l p t c có ngay h ơn 1,23 tri u k t qu v n h c ưng” (TVH ) theo ngh a r ng nh t tìm th y. Lo i b các trùng l p, s tìm th y vài c a thu t ng School Counseling, bao g m nghìn bài báo trên các trang web, tin các h i y nh ng công vi c c a “tham v n h c th o t c p qu c gia n c p tr ưng, khoa ưng” và tích h p trong ó m t ph n quan ph n ánh m t nhu c u xã h i ang tr nên r t tr ng c a tâm lí h c ưng, c a t ư v n h ưng nghi p và c m t ph n c a công tác xã h i cp bách v các ho t ng và các l nh v c c n trong tr ưng h c. có TVH . Tr ưc nhu c u c p thi t và áp l c ngày càng tng t th c ti n i s ng, m t s tr ưng h c, 4. V ề nhu c ầu ho ạt độ ng t ư v ấn h ọc đường ở Vi ệt Nam nhìn t ừ tình hình xã h ội ho c trên các câu l c b , các trang m ng xã h i, trên th c t gn ây ã xu t hi n các ho t ng Vi t Nam là m t qu c gia thu c nhóm TVH di n ra khá sôi ng nh ưng còn “ang phát tri n”, v i t c t ng tr ưng GDP mc nh l , phi n di n, ch ưa ưc quan tâm khá cao, t 2002- 2012 hàng n m bình quân u t ư úng m c, do ó ch ưa t hi u qu trên 7,0% [6] và nh ng n m 2012 - 2014 th p mong mu n. M i ch có m t s mô hình TVH hơn, bình quân trên 5,5%, cao h ơn nhi u so v i ưc tri n khai th nghi m Hà N i. Ví d mt b ng th gi i. nh ư mô hình “Trung tâm t ư v n tâm lí” t i Tr ưng THPT Dân l p inh Tiên Hoàng [12], Mt trái c a s phát tri n nhanh v kinh t - hay mô hình “Trung tâm Tham v n h c ưng” xã h i d n n th c t giáo d c trong nh ng ti Tr ưng THPT Tr n H ưng o, Tr ưng nm qua có r t nhi u lo ng i áng báo ng v THPT dân l p Nguy n T t Thành, ho t ng các v n tâm lí l a tu i h c sinh, nh ư: ca hai “Phòng tâm lí” t i Tr ưng THPT Nguy n th ưng chán h c, nghi n Facebook và trò ch ơi Bnh Khiêm và Tr ưng THPT song ng liên c p in t , ua xe máy, các hành vi ch ng i, b o Wellspring, Tr ưng THCS Ngô S Liên, [13] lc, hay ph m t i [7], ch ng i n i quy nhà và có th k thêm là kho ng 20 tr ưng THCS, tr ưng và ch ng i giáo viên, tr m c m, th m THPT trong khuôn kh D án “Trưng h c An chí có c toan tính t t [8], toàn, Thân thi n và Bình ng” do PLAN tài tr cho Hà N i (2013 - 2016); Theo s li u iu tra c a B nh vi n Nhi T , t l có d u hi u r i nhi u tâm lí trong tr em Thành ph H Chí Minh n i b t v m t s tu i h c ưng là kho ng 20% và có xu ho t ng ch y u v T ư v n tuy n sinh (thi hưng t ng lên (Hà N i và các t nh lân c n H,C và du h c qu c t ), T ư v n tâm lí l a n m 1999 là 10-24%, và n m 2003 là 20-30% ( Hoàng C m Tú [9] ). tu i c a m t s tr ưng ph thông, c a m t s G n ây h ơn, Hoàng C m Tú và ng Hoàng tr ưng i h c (Tr ưng i h c V n Hi n, Minh (2009) [10] ch ra 22.55% h c sinh 2 Tr ưng i h c Nguy n T t Thành ), và c a tr ưng THPT trên a bàn Hà N i có v n mt s doanh nghi p, t ch c xã h i. r i nhi u liên quan n hành vi, ng x , c m xúc; Bên c nh ó, Nguy n Th Minh H ng và áng chú ý h ơn c là “Mô hình T v n tâm c ng s (2009), Nguy n Th Mùi và c ng s lý tr ng h c” thí im theo án ca S (2009, 2011) c ng cho th y t l h c sinh GD& T thành ph HCM, t n m h c 2009- th ưng xuyên g p ph i tình tr ng c ng th ng, 2010. UBND Tp H Chí Minh cho phép tri n lo l ng t 21% - 28%; Nghiên c u c a Tr n Th Mai Ph ươ ng (2014) [11] và nhi u ng ưi khai thí im th c hi n án “Mô hình T ư v n khác v nhu c u tr giúp xã h i tr ưng h c, tâm lí tr ưng h c” và ã “ phê duy t cho tr ng THCS, THPT h ng I c 01 biên ch giáo viên
5. T.A. Tu n / Tp Khoa h c HQGHN: Nghiên c u Giáo d c, T p 32, S 2 (2016) 83-95 87 làm công tác t v n tâm lí h c ng” [14]. còn kho ng cách r t xa so v i nh ng nhu c u to Tuy án v n ti p t c ưc th c hi n, nh ưng ln c a th c ti n xã h i hi n nay v ph ươ ng “cho n nay (2013) toàn thành ph m i ch có hưng, gi i pháp hi u qu cho các “v n ” 120 ng ưi chuyên trách TVH , còn l i là kiêm trong ào t o, s d ng i ng cán b TVH hi n nay. nhi m nên hi u qu ho t ng không cao. S Nh ư v y, nhu c u d ch v TVH Vi t lng và ch t l ng giáo viên (GV) t v n u Nam hi n nay ang phát tri n r t nhanh, r t a ch a áp ng c nhu c u th c t [15]. dng, ã và ang tr nên nhu c u c p bách c a Nhìn chung, r t nhi u ph n h i cho th y các xã h i. Tuy nhiên s phát tri n các ho t ng ho t ng TVH cho n nay ch ưa áp ng TVH l i ch ưa áp ng, theo chúng tôi, tr ưc ưc nhu c u c a h c sinh, hi u qu c a ho t ht do thi u ngun nhân l c TVH và do s ng TVH còn mang tính t phát, manh yu kém c a h th ng ào t o các nhà TVH mún, chuyên nghi p, là b i Vi t Nam hi n ch ưa có Trong khi ó, nhi u n m nay các c ơ quan i ng T ư v n viên TVH chuyên nghi p có nghiên c u, các tr ưng i h c v n ch m i trình chuyên môn nghi p v c n thi t. “b ưc u” tham gia, vi mt vài H i th o và Nói cách khác, xây d ng các Ch ươ ng trình mt vài tài NCKH c p c ơ s . ào t o (CT T) chuyên viên TVH có trình th c s , ti n s c ng chính là m t nhu c u xã h i a. www.nies 13/08/2014 09:37. Ngày cp bách hi n nay Vi t Nam. 12/8/2014, t i Vi n KHGD VN, Trung tâm Nghiên c u Tâm lí h c - Giáo d c h c t ch c h i th o khoa h c “ Mô hình t v n h c ng tr ng Trung h c c ơ s ”, trong khuôn kh 5. V ề tình hình đào t ạo nhân l ực T ư v ấn h ọc tài khoa h c c p Vi n do TS. Nguy n đường ở Vi ệt Nam H ng Thu n làm ch nhi m. b. www.cadn.com.vn/ / 08-05-2014 - Hi th o Mc dù nhi u n ưc các ho t ng ào t o "Nâng cao ch t l ng công tác tư v n tâm lí chuyên viên t ư v n ( Counselor ) nói chung, h c ưng" do S GD-T và H i Khoa h c chuyên viên TVH ( School Counselor ) nói Tâm lí - Giáo dc TP. à N ng ph i h p t riêng ã có tr ưc ây ngót m t th k [16], song ch c ngày 6-5; Vi t Nam iu này còn khá m i m , c bi t c. Trong hai ngày 14 và15/8/2014 t i Hà N i, i v i vi c xây d ng các CT T sau i h c Tr ưng i h c Giáo d c và Liên hi p phát nh m ào t o ngu n nhân l c TVH ch t tri n Tâm lí h c h c ưng Qu c t (CASP-I) ã t ch c H i th o qu c t v Tâm lí h c h c lưng cao. ưng l n th 4 (2014), và tr ưc ó ã t T 2007, trong iu l tr ưng THCS, ch c ưc các H i th o Quc t l n 1 (2009), THPT và tr ưng ph thông nhi u c p h c, B l n 2 (2010), l n 3 (2012), GD& T ã có ư a ra ch c danh “cán b làm d. Hi th o khoa h c “Mô hình tư v n h c công tác t ư v n cho h c sinh” và nêu rõ “ giáo ư ng tr ng trung h c ph thông viên làm công tác t v n cho h c sinh là giáo .vnies.edu.vn/ detail-news_hoi-thao- ngày viên trung h c c ào t o ho c b i d ng v 13-08-2014 - Ngày 12/8/2014, t i Vi n nghi p v t v n; có nhi m v t v n cho cha KHGDVN, do Trung tâm Nghiên c u Tâm lí m h c sinh và h c sinh giúp các em v t hc- Giáo d c h c t ch c. qua nh ng khó kh n g p ph i trong h c t p và e. , sinh ho t”. Tr ưc ó, trong Thông t ư 9971/ BGD& T (2005) [17] c ng ã ch th “Tri n áng l ưu ý, các H i th o khoa h c và các khai công tác t ư v n cho HSSV ” nghiên c u hi n nay ch y u v n ang giai Th nh ưng, ch t n m h c 2012-2013 B on “bàn v ” s c n thi t c a các ho t ng GD& T m i tri n khai t p hu n “B i d ưng TVH và c a ào t o i ng TVH . Do ó, ki n th c và k n ng t ư v n h c ưng” cho
6. 88 T.A. Tu n / Tp Khoa h c HQGHN: Nghiên c u Giáo d c, T p 32, S 2 (2016) 83-95 mt s giáo viên c t cán các s GD& T trong 6. Nhu c ầu và quy mô đào t ạo th ạc s ĩ t ư v ấn khuôn kh D án phát tri n giáo d c THPT và học đường ở Vi ệt Nam hi ện nay? trung c p chuyên nghi p [18]. Quan im c a B tr ưc m t s giao phó công tác TVH cho - C nhân TVH , hay th c s TVH c n mt s giáo viên kiêm nhi m ( ây là mô hình ưc ưu tiên khi xem xét m CT T Vi t Nam? TVH còn nhi u tranh cãi v tính phù h p và ó là câu h i c n t ra và không d tr l i. kh thi). Còn v lâu dài, n nay ch ưa th y B Th c s T v n h c ng là m t lo i hình GD& T ư a ra ch tr ươ ng rõ ràng v v trí, vai CT T th c s ang r t ph bi n trên th gi i trò TVH và v t ch c ào t o i ng cán b áp ng nhu c u phát tri n i ng chuyên viên TVH chuyên trách cho các tr ưng h c. G n TV cho các tr ưng h c. Theo logic thông th ưng, m m t s Ch ươ ng trình ào t o c ây, tháng 2/2015 V Công tác HSSV c a B nhân, r i sau vài khóa, t ngu n nhân l c này GD& T c ng ch m i ưa ra thông tin “ D s tuy n ch n ng ưi h c lên th c s , ti n s . ki n, cu i n m nay B s t ch c h i th o v Tuy nhiên, hi n nay Vi t Nam ch ưa ào vi c xây d ng mô hình t v n tâm lý t i các to c h c nhân TVH và th c s TVH . Do tr ng h c” [19]. tính c thù c a ho t ng TVH và c thù v Mt khác , v các Ch ươ ng trình ào t o nhu c u, cách làm d ch v TVH Vi t Nam, TVH , trong khi nhu c u xã h i c n m t i chúng ta c n có m t gi i pháp khác, th c t và ng cán b TVH có chuyên môn, tay ngh hi u qu h ơn. cao tr nên b c thi t h ơn bao gi h t, hi n nay ó là b i các lí do c bi t: - các qu c gia có n n d ch v tr ưng h c mi xu t hi n m t s l p b i d ưng c p ch ng tiên ti n, h th ng ào t o TVH chuyên ch nghi p v “T ư v n tâm lí h c ưng” do nghi p ã có kinh nghi m ào t o nhi u ch c Hi Tâm lí - Giáo d c Tp. HCM ph i hp v i nm và ưc quy nh ch t ch b i h th ng Vi n nghiên c u giáo d c và Qu n tr kinh tiêu chu n ngh nghi p và o c ngh nghi p doanh (Vi n EBM, m t t ch c t ư nhân thu c ch t ch (Ví d Hoa K , ưc quy nh b i Hi Khoa h c Tâm lí - Giáo d c Vi t Nam) t CACREP, ASCA, [20]). áng chú ý: i a ch c t gi a n m 2013. Ch duy nh t có m t s các qu c gia ó u quy nh các nhà TVH CT T c nhân Tâm lí h c tr ng h c c a chuyên nghi p u ph i có trình th c s tr lên và ph i ưc c p phép hành ngh , “ chuyên tr ưng HSP Hà N i (tri n khai t n m 2009) viên TVH ph i có trình t i thi u là th c s . và m t s c ơ s giáo d c i h c, m t s ít ó là iu ki n b t bu c các n c Hoa K tr ưng cao ng ngh , trung c p ngh có ào [14], Canada, New Zeeland , (theo N.T.M. to nhân viên ngành Công tác xã h i (ch ưa có Lc, 2014 ) [21] ào t o ngành CTXH h c ưng). n tháng - Th c t Vi t Nam, vài n m g n ây 3/2016 v n ch ưa có m t c ơ s nào ào t o b c cng có m t s th nghi m s d ng nhân viên th c s v l nh v c TVH này. TVH t ngu n c nhân v a t t nghi p các ngành CTXH, Tâm lí h c, Tuy nhiên, ph n Rõ ràng, nh ng ng thái trên ây ch a th hi t nh ng ng ưi th h ưng d ch v b ưc u c coi là gi i pháp lâu dài và hi u qu cho cho th y các ho t ng TVH ch ưa áp ng bài toán nhân l c TVH chuyên trách . T ó, ưc nhu c u c a h c sinh, hi u qu c a ho t cng cho th y nhu c u ào t o r t l n và c p ng TVH t ưc ch ưa cao, còn mang tính bách v nhân l c TVH chuyên trách có trình t phát, manh mún, Nguyên nhân ch y u là sau i h c Vi t Nam hi n nay. do ch a có i ng T v n viên chuyên nghi p có trình chuyên môn nghi p v c n thi t Tuy nhiên, v n ó c ng t ra: Mt (theo Lê Nguyên Ph ơ ng (2012) [22] ; NTM. CT T th c s TVH nh ư th nào và g n li n Lc, 2014, [ ã d n, 21] ). vi iu ó là mô hình ào t o chuyên viên Nh ư v y, cái mà Vi t Nam c n hi n nay là TVH nh ư th nào, s c n và thích h p v i ưu tiên ào t o g p rút m t i ng TVH Vi t Nam? chuyên trách có trình th c s .
7. T.A. Tu n / Tp Khoa h c HQGHN: Nghiên c u Giáo d c, T p 32, S 2 (2016) 83-95 89 Vy, ngu n cung tuy n sinh th c s TVH hc là 10 n m (2016 - 2025) , thì t nay n ly t âu? nm 2025 s th c s TVH c n ưc ào t o, a) V lâu dài, t t y u c n m h c nhân cung c p cho h th ng giáo d c ph thông s TVH m t s tr ưng i h c uy tín. lên t i 12.000 - 14.000 ng ưi. T ó, nhu c u b) Song nh ng n m tr ưc m t (ít nh t n ào t o m i n m s c n kho ng 1200 - 1500 nm 2020) hoàn toàn ngu n cung c v s hc viên th c s TVH t t nghi p. lưng và chuyên môn phù h p, ó là: 40 SV/n m có b ng c nhân Tâm lí h c tr ưng h c - N u tính c cho giáo d c ti u h c và các (TLHTH, c a Tr ưng HSP Hà N i) và hàng lo i hình c ơ s giáo d c khác ( i h c, cao tr m SV chuyên ngành Tâm lí h c, Tâm lí giáo ng, các c ơ quan nghiên c u, t ch c xã dc (ngành úng và phù h p v i School hi ) thì t ng s th c s TVH c n ào t o Counseling) t t nghi p các tr ưng HSP và các mi n m có th lên n 2.500 h c viên). tr ưng H khác; Hàng nghìn SV t t nghi p các Nh ư v y, quy mô tuy n sinh hàng n m cho ngành khác thu c các tr ưng HSP, các tr ưng ào t o th c s TVH th c s s ch chi m t l H trong toàn qu c và hàng tr m SV t t nghi p rt nh các ngu n cung r t l n nói trên. c nhân CTXH (SW) và c ng có hàng nghìn giáo viên trung h c, ti u h c s n sàng h c ti p 7. Nên ch ọn lo ại hình th ạc s ĩ chuyên ngành nào, th c s kiêm nhi m TVH , ho c chuy n Tâm lí h ọc tr ường h ọc, hay T ư v ấn h ọc đường? sang l nh v c này Ngoài ra, ang có hàng nghìn SV hi n ch vi c ã nhi u n m. ó là có câu tr l i, tr ưc h t c n làm rõ m i nh ng ngu n cung h c viên r t l n và vô t n liên h gi a các l nh v c chuyên ngành ào t o cho các c ơ s ào t o nhân l c TVH . tươ ng c n v i TVH . các n ưc có n n D ch v tr ưng h c Chu n u ra c a CT T th c s TVH ( ã d n, (School Services ) tiên ti n, ví d Hoa K , T.A. Tu n) c n n ng l c làm nòng c t cho Canada, hay các n ưc Tây Âu, th m chí các ho t ng TVH , cho các Trung tâm Singapore, Thailand, u có các c ơ s t ch c TVH t i các tr ưng ph thông và có ào t o chuyên sâu nhà TVH chuyên nghi p n ng l c tham gia nhi u l nh v c khác có liên quan: Nghiên c u, gi ng d y và tham gia ào (School Counsellor ), Tâm lí h c ưng ( School t o nhân l c TVH , tham mưu TVH cho các Psychologist ), hay Social Worker in School , cơ quan qu n lí nhà n ưc v GD& T t i các hay Career Guidance Counsellor, Song, ngay a ph ươ ng, các t ch c xã h i, trong n i hàm các khái ni m và n i dung c a CT T các l nh v c nói trên, dù thu c các chuyên ngành khác nhau, v n luôn có s giao C th , chúng tôi tính toán d a theo s li u thoa và tích h p. ca B GD T [23]: Hi n nay, Vi t Nam có Ngoài ra, m t b n “Ma tr n” n ng l c s 28.916 c ơ s giáo d c ph thông trong ó s cho th y m i quan h n i t i m t thi t gi a các tr ưng THCS là 10.290, s tr ưng THPT h ơn CT T c a các l nh v c này. 2400 và các Trung tâm GDTX là h ơn 700. Cùng v i i m i giáo d c s p t i, r t có Tng s 13.400 c ơ s ; Vi t c phát tri n c a th B GD& T s cho phép có 01 biên ch giáo d c- ào t o và m c t ng dân s 1,5% nh ư nhân viên TVH cho m t, ho c cho m t c m hi n nay c a Vi t Nam, s l ưng HV ưc d vài ba tr ưng h c ph thông (THPT, THCS, Ti u h c), mà không th có vài ba nhân viên báo s còn cao h ơn và t ng thêm m i n m. TVH các lo i hình cho m t ơn v tr ưng h c, - Gi s m i tr ng THCS, THPT và m i nh ư nhi u n ưc khác. B i v y, chúng tôi kh ng S GD& T (63 t nh, thành), Phòng GD& T nh r ng: không th m t “b n sao chép” CT T (680 qu n, huy n) trên toàn qu c c biên ch th c s nào ó, m c dù r t t t c a Hoa K , hay 1 ch tiêu cán b chuyên trách TVH có trình Singapore v School Counseling, hay School th c s (m t c m 3 - 4 tr ưng t i thi u ch Psychology, hay Social Work in School, hay cn 3 biên ch ) và l trình ph kín s tr ng Career Guidance,
8. 90 T.A. Tu n / Tp Khoa h c HQGHN: Nghiên c u Giáo d c, T p 32, S 2 (2016) 83-95 J Nói chính xác h ơn: c thù c a phát tri n giáo d c Vi t Nam và nhu c u th c t c a xã h i Vi t Nam c n ào t o m t chuyên gia TVH (School Counsellor) có trình th c s , d a trên m t CT T th c s tiên ti n v TVH c a n ưc ngoài (ví d c a H Giorgia, USA), nh ưng c n ưc t ng c ưng thêm mt s ki n th c, k n ng c a School Psychology, và m t s ki n th c, k n ng khác n a c a Social Work in School, ca Career Guidance. K M ối quan h ệ m ật thiết gi ữa 3 l ĩnh v ực H ưng nghi p, Tâm lý h c tr ưng h c và T ư v n h c ưng ã th hi n rõ qua l ch s phát tri n H i ngh nghi p các l nh v c này M và s h p nh t trong Hi p h i t ư v n Hoa K (ACA, American Counseling Association) hi n nay: N m 1952, Hip h i H ưng d n và nhân viên M (APGA, American Personnel and Guidance Association ) ưc thành l p b i s h p nh t c a Hi p h i qu c gia v H ưng d n d y ngh (NVGA, National Vocational Guidance Association ), Hi p h i qu c gia v H ưng d n và Gi ng viên tư v n (NAGC, National Association of Guidance and Counselor Trainers ), N m 1953, Hi p h i các nhà tham v n tâm lí h c ưng Hoa K (ASCA, American School PsychologyAssociation ) ưc thành l p và tham gia vào APGA. n n m 1983 APGA i tên thành Hi p h i T ư v n và Phát tri n Hoa K (AACD, American Association of Counselor and Development ) và sau ó, tháng 7 n m 1992, Hi p h i ã thông qua tên g i hi n t i là Hi p h i t ư v n Hoa K (ACA), v i s tham gia ông các nhà TVH , chuyên gia T ư vn h ưng nghi p, các nhà tâm lí h c ưng . Bng 1. i chi u N ng l c và D ch v tr ưng h c gi a 3 l nh v c (Phuong, Le Nguyen, theo [2]) School Services & Competencies School School Social School Counseling Work Psychology Academic Assessment. ánh giá h c t p Yes n/a Yes Academic Intervention. Can thi p h c t p Yes n/a Yes Cognitive Assessment. ánh giá nh n th c n/a n/a Yes Cognitive Intervention. Can thi p nh n th c n/a n/a Yes Internalizing Behavior Assessment ánh giá hành vi h ng n i n/a Yes Yes Internalizing Behavior Interventoin Can thi p hành vi h ng n i Yes Yes Yes Externalizing Behavior Assessment ánh giá hành vi h ng ngo i Yes Yes Yes Externalizing Behavior Interventoin Can thi p hành vi h ng ngo i Yes Yes Yes Mental Health Assessment ánh giá s c kh e tâm th n n/a Optional* Yes Mental Health Intervention Can thi p s c kh e tâm th n n/a Optional* Yes Special Ed. Assessment & Services ánh giá & D ch v GD c bi t n/a n/a Yes Early Identification & Intervention Ch n oán s m và can thi p n/a n/a Yes Social Support for Parents Tr giúp XH cho cha m Optional Yes Optional Social Emotional Learning (Life Skills) K n ng s ng Optional Yes Yes Vocational Counseling & Guidance T v n h ng nghi p Yes n/a n/a
9. T.A. Tu n / Tp Khoa h c HQGHN: Nghiên c u Giáo d c, T p 32, S 2 (2016) 83-95 91 School Services & Competencies School School Social School Counseling Work Psychology Home-School-Community Collaboration Hp tác G -NT-Cng ng Yes Yes Yes Study Skills K n ng nghiên c u Yes Optional Yes Crisis Intervention Can thi p kh ng ho ng Yes n/a Yes System-wide Change Thay i h th ng Yes Yes Yes Disciplinary Enforcement Th c thi môn h c Yes n/a n/a * Clinical SW Include Learning Disability, Emotional Disability, Mental Retardation, Traumatic Brain Injury, Autism, ADHD, & Neuropsychological Theo logic ó, m CT T th c s TVH có tính liên ngành không ch là s c n thi t, mà ã có y c ơ s khoa h c và hoàn toàn kh thi. H c viên c a CT T này c n h i n ng l c (theo các tiêu chu n c a CACREP) phát hi n, gii quy t nh ng v n a d ng c a TVH các tr ư ng h c Vi t Nam hi n nay. f 8. Mô hình ho ạt độ ng ngh ề nghi ệp c ủa th ạc s ĩ Tuy nhiên, Nhóm chúng tôi ư a ra m t mô tư v ấn h ọc đường hình khác, có l thích h p h ơn v i Vi t Nam, ít nh t là trong giai on ban u (2018-2025) khi a. Mô hình ho t ng t v n h c ng (c ơ s i ng chuyên gia TVH còn r t thi u và ít t v n h c ng) kinh nghi m. Chúng tôi cho r ng, ó là mô hình ho t Trên th gi i ph bi n 2 mô hình ho t ng ng TVH phù h p v i các nh h ưng xây TVH : Mô hình “v n phòng t v n” , m i dng m c tiêu, n i dung CT T th c s TVH tr ưng h c có v n phòng tư v n v i m t nhóm mà Tr ưng HGD - HQGHN h ưng t i, và nhân viên TVH (t các l nh v c khác nhau ng th i, c ng s là mô hình t ch c TVH TVH , TVHN, hay TLHTH, CTXHH , ); Mô phù h p v i quy mô ào t o, ti n phát tri n hình“giáo viên kiêm nhi m”, nhân viên TVH là ngu n nhân l c TVH chuyên nghi p có trình GV sau khi ưc ch n và g i i ào t o, b i sau i h c Vi t Nam giai on 2015- dưng thêm khóa TVH . S GV này v n kiêm 2025, t m nhìn n n m 2030. nhi m gi ng d y, ho c các công vi c khác c a T góc ào t o TVH , t mô hình ho t nhà tr ưng (B GD& T ang ch tr ươ ng ch n ng TVH nh ư trên s cho phép xác nh y bi d ưng TVH cho GV c t cán c a m i tr ưng h ơn mô hình c u trúc n ng l c có tính tích ph thông). ã có nhi u H i th o Vi t Nam hp c a m t chuyên viên TVH có trình nghiên c u v v n này [24, 25] th c s . F ó là mô hình ưc g i là “ Vn phòng TVH theo c m tr ng ”, v i m t nhóm 3-4 t ư v n viên chuyên trách (a nhi m, không ch v tham v n tâm lí), trong ó, có ít nh t 01 chuyên gia TVH (ho c Tâm lí h c ng) có trình th c s . V n phòng s ph trách 4-5 tr ưng h c, ưc t c nh t i m t tr ưng h c có iu ki n thu n l i nh t, v i l ch công tác di ng m i tr ưng 01 tu n/tháng, ho c 01 ngày/tu n. ;
10. 92 T.A. Tu n / Tp Khoa h c HQGHN: Nghiên c u Giáo d c, T p 32, S 2 (2016) 83-95 b. Mô hình c u trúc n ng l c (chu n u ra) dng, c trong tr ưng h c và ngoài tr ưng h c, ca th c s t v n h c ng v t ư v n h c t p, s c kh e tâm th n, tr giúp xã h i, h ưng nghi p và ch n ngh - Ch ươ ng trình ào t o Th c s TVH c n Bi v y, chúng tôi xác nh CT T th c s ưu tiên cho nh ng n ng l c nào? TVH Vi t Nam c n ưu tiên tính liên ngành các n ưc có n n d ch v tr ưng h c ( School và tích h p các n ng l c chuyên môn t m t s Services ) tiên ti n, ví d Hoa K , Canada, m t s lnh v c, ch không ch ào t o chuyên viên nưc Tây Âu, Singapore, Thailand, ã có nhi u mt l nh v c ơn ngành. cơ s chuyên ào t o nhân viên TVH chuyên T tháng 12/2013 n tháng 2/2015, chúng nghi p ( School Counsellor ), Tâm lí h c tr ưng h c tôi ã th c hi n m t s cu c kh o sát riêng (School Psychologist ), hay Social Worker in (Ph l c: M u Phi u kh o sát M2A, M3A v School , hay Career Guidance Counsellor, nhu c u ào t o và mô hình ào t o th c s Nh ư trên ã nói, hi n nay Vi t Nam ch ưa TVH , v i t ng s 342 phi u tr l i ch y u có c ơ s ào t o và CT T trình th c s , ti n ca các GV trung h c, cán b qu n lí c ơ s giáo s các ngành ngh thu c l nh v c t ư v n, tr dc. Kt qu kh o sát ã giúp xác nh m t s mt s r t ít th c s , ti n s các chuyên ngành nh h ưng xây d ng CT T th c s TVH này ưc ào t o t n ưc ngoài. Trong khi ó, (B ng 2). nhu c u xã h i v d ch v TVH l i r t a Bng 2. Xác nh n ng l c và k n ng ngh nghi p c a th c s TVH ánh giá TT Nng l c, k n ng ngh nghi p c n cho t ư v n h c ưng N/ n % Bc 1. Chuyên viên TVH phát hi n và can thi p, ph i h p gi i quy t c nh ng “v n ” th c t hi n nay c a h c sinh 318 100 93,0 1.1 Ch n oán và nh hình c khó kh n c a HS ; 306 96,22 1 1.2 Tham v n cá nhân, nhóm; Can thi p gi i quy t Khó kh n trong nh n th c- hc t p 306 96,22 1 1.3 Tham v n cá nhân, nhóm; Can thi p gi i quy t các r i nhi u tâm lí 304 95,59 2 1.4 T v n h ng nghi p HS , gia ình HS (cá nhân, nhóm); 288 90,56 3 1.5 T v n, tr giúp HS trong các v n xã h i - tr giúp hòa nh p 276 86.79 4 1.6 T v n giáo d c, H ng d n chuyên môn, nghi p v cho GV, 224 70,44 6 1.7 T v n chính sách, Tham m u TVH cho c ơ quan qu n lí giáo d c 258 81,13 5 2. Chuyên viên TVH c n c ào t o n ng l c “a nhi m”, và chuyên 326 100 95,3 sâu v m t l nh v c: 2.1 Tham v n tâm lí 298 91,41 2 2.2 T v n h ng nghi p 312 95,70 1 2.3 Công tác XH h c ng 256 78,53 4 2.4 T v n giáo d c 266 81,60 3 3. Chuyên viên TVH c ào t o n ng l c áp ng yêu c u ngh nghi p 326. 100 95,3 vi các v trí công tác (3A, 3B,3C): 3A Cán b chuyên trách ho t ng TVH , b i d ng nghi p v cho GV kiêm 316 96,93 1 nhi m; Lãnh o nhóm TVH ti c ơ s GD 3B Cán b gi ng d y và nghiên c u chuyên sâu v Tâm lý h c ng, H ng 252 76,13 3 nghi p, Công tác XH tr ng h c và T v n giáo d c - các tr ng H, C, các h c vi n, vi n nghiên c u, trung tâm NCGD 3C Chuyên viên qu n lí công tác TVH , tham m u cho c ơ quan GD& T, các 274 84,05 2 t ch c xã h i và phát tri n c ng ng v TVH
11. T.A. Tu n / Tp Khoa h c HQGHN: Nghiên c u Giáo d c, T p 32, S 2 (2016) 83-95 93 J Theo ó các n ng l c ưc ánh giá cao s báo, nhu c u ào t o m i n m s c n kho ng ưc ưa vào M c tiêu ào t o c th (ki n 1200 - 1500 h c viên th c s TVH t t nghi p th c, k n ng, thái ) và chu n u ra c a và l trình không ít h ơn 10 - 15 n m liên t c. CT T th c s TVH . 3) CT T th c s TVH ca Tr ưng HGD Như vy, xu t phát t nhu c u a d ng và - HQGHN là mt CT T c thi t k liên th c ti n phát tri n ào t o sau i h c Vi t ngành và tích h p ki n th c, trong ó, mt ph n Nam hi n nay, mô hình CT T th c s TVH ki n th c c a m t s nhóm ngành, ưc thi t k liên ngành và tích h p, nng l c ngành/chuyên ngành ào t o ã có mã s trong a nhi m v i “nhi u u ra” là s l a ch n phù “Danh m c giáo d c, ào t o c p IV trình hp và t t y u. th c s , ti n s” [27], nh ư: Tâm lí h c (6031.0401), Giáo d c h c (6014.0101), Qu n lí giáo d c (6014.0114), Công tác xã h i 9. Thay cho l ời k ết (6090.0101), và m t ph n ki n th c c a m t s lnh v c ào t o, ngành ào t o khác Vi t 1) Tr ưng HGD - HQGHN ang trình Nam hi n nay ch ưa có mã s trong danh m c án thí im ào t o th c s T ư v n h c (Tham v n tâm lí, T v n h c ng, T v n ưng t i HQGHN t 2016. ó là m t CT T hng nghi p ). c thi t k liên ngành và tích h p ki n th c, Cn ph i nói rõ thêm: trong khi nhi u k nng c a các chuyên ngành. Trong ó, c t qu c gia (xem m c 3.1 c a án này) TVH lõi ki n th c thu c v T v n h c ng t lâu ã là m t l nh v c ào t o ph bi n và ã (School Counseling); Tâm lí h c tr ng hc phân hóa sâu thành khá nhi u chuyên ngành (School Psychology), T v n h ng nghi p th c s , ti n s ( T v n h c ng, Tâm lí h c (Career Guidance), Công tác xã h i tr ng h c tr ng h c, H ng nghi p và t v n ngh (School Social Work). nghi p, Công tác xã h i trong tr ng h c, ) Theo ó, h c viên t t nghi p CT T th c s thì n ưc ta hi n nay tên c a ngành và các TVH m b o có n ng l c phát hi n, chuyên ngành này v n còn ch ưa có trên trong ánh giá các v n khó kh n v n r t a d ng “Danh m c ”, c ng nh ư trong th c t ào t o ca thân ch và trình chuyên sâu m c các tr ưng i h c. nh t nh, có th can thi p s m và tr li u ban u t i c ơ s giáo d c i v i nh ng tr ưng 4) T ó, chúng tôi xác nh và xin có m t hp/ ca ch ưa n m c chuyên khoa c n chuy n s khuy n ngh : lên tuy n trên. Bên c nh ó là t ư v n h ưng - CT T th c s TVH xin m là CT T liên nghi p và s h tr hòa nh p. ngành và không thu c b t c ngành/nhóm ngành Mt khác, nh ng h c viên t t nghi p th c s ã có mã s trong Danh m c GD& T trình TVH còn có th làm T ư v n giáo d c th c s hi n hành; CT T th c s TVH nên ưc (Education Counseling ), tham gia b i d ưng cp mã s c a chuyên ngành ào t o thu c nhóm chuyên môn TVH cho các ng nghi p trong ngành/ngành ào t o T ư v n h c ưng. nhóm, cho các Giáo viên kiêm nhi m, GV ch - Th c s TVH nên ưc b sung vào m t nhi m l p, và có th lãnh o nhóm công tác nhóm ngành/ngành ào t o m i và khác, có th TVH các c ơ s d ch v tr ưng h c. nm trong “d i” mã s , g m 6010 n 6013, Ngoài ra, th c s TVH còn có th m ho c t 6015 n 6020; ho c t 6091 tr i, ươ ng v trí chuyên viên qu n lí, ch o các ho t trong s các mã s nhóm ngành/ngành hi n nay ng TVH , tham m ưu v ho t ng TVH cho ch ưa có trong danh m c các nhà ho ch nh chính sách giáo d c a - Tr ưc m t, ngh cho phép ào t o thí ph ươ ng (S , Phòng GD&DT), ho c làm chuyên im t i mt s c ơ s giáo d c i h c có uy tín môn TVH trong các c ơ s d ch v xã h i. hàng u: Tr ưng HSP Hà N i, Trưng 2) Mi n m c n và có th tuy n sinh bao HGD - HQGHN, nhiêu h c viên th c s TVH ? Nh ư trên ã d
12. 94 T.A. Tu n / Tp Khoa h c HQGHN: Nghiên c u Giáo d c, T p 32, S 2 (2016) 83-95 Mt CTT th c s TVH ưc thi t k nh ư ưng, T p chí Khoa h c Xã h i và Nhân v n, vy là phù h p v i nhu c u phát tri n ngu n tp 25, s 1S (2009) 106. [11] Tr n Th Mai Ph ươ ng, Nhu c u v ho t ng công tác nhân l c TVH Vi t Nam và kh d giúp cho xã h i trong tr ưng h c t i Hà Nam, 2014. hc viên sau t t nghi p hoàn toàn có th làm t t [12] Thu Ph ươ ng. các ch c n ng TVH a d ng các c ơ s giáo [13] Ph m M nh Hà, V Thu Hà, Mt s xu t mô dc ph thông, ho c các v trí công tác khác có hình phòng t ư v n tâm lí , 2014. liên quan n s d ng chuyên môn TVH . [14] hoc-duong/ nhung-bat-cap-can-thao-go.htm [15] [ /suc-khoe-tam-than- cua-hoc-tro-cang-lam-roi- html ]. Tài li ệu tham kh ảo [16] [17] Thông t ư 9971/BGD& T - HSSV v Tri n khai công tác t ư v n cho h c sinh, sinh viên [1] dong-du-an-do-to-chuc-quoc-te-Plan-tai-tro- [18] Công v n s 654/BGD T-VP ngày 17/02/2012 ca B GD& T [2] Tr n Anh Tu n, Nghiên c u c ơ s khoa h c m thí im CT T th c s T ư v n h c ưng t i Trưng [19] HGD- HQGHN ( tài QS-2013-03). nghiep-hoa-tu-van-tam-ly-hoc-duong- 820036.tpo . 06.2.2015 [3] Hatch & Bowers, 2003, 2005; ASCA, 2012 (dn theo En.Vikipedia.org. School Counseling) [20] content/uploads/2013/CACREP standars 2009 . [4] /home/RoleStatement.pdf [21] Nguy n Th M Lc, Tiêu chu n n ng l c i [5] B GD& T: Thông t ư 997/BGD& T; iu l vi cán b TLH /TVH th gi i và K y u Hi th o Tâm lý h c h c ưng l n th 4, 2014. tr ưng THCS, THPT [6] Tng c c Th ng kê. T ng tr ưng kinh t th i kì [22] Ph ươ ng, Nguyen Le. K y u H i ngh Tâm lí 2002-2011. hc qu c t l n th 3, 2012. [23] Niên giám th ng kê 2014. [7] / suc-khoe-tam-than- cua-hoc-tro-cang-lam-roi- html . [24] Hi th o Tâm lí h c h c ưng l n th 2, 2010, Hi th o Tâm lí h c h c ưng l n th 2, 2012. [8] http:// Cadn.com.vn/T v n tâm lí h c ng: thi u và y u [25] K y u H i th o Tâm lý h c h c ưng l n th 4, 2014. [9] Hoàng C m Tú, Cao V Hùng và cs, S c kh e tâm th n c a HS l a tu i THCS, K y u H i th o [26] Tr n Anh Tu n, Nghiên c u c ơ s khoa h c m “Can thi p và phòng ng a các v n s c kh e thí im CT T th c s TVH t i Tr ưng tâm th n tr em Vi t Nam, 2007. HGD- HQGHN( tài QS-2013-03 [10] Th c tr ng s c kh e tâm th n (SKTT) h c sinh [27] Ban hành kèm theo Thông t ư s 04 /2012/TT- THCS Hà N i và nhu c u tham v n SKTT h c BGD T và Thông t ư s 33/2013/TT-BGD T). The Training Model of Master Degree for School Counselors in Vietnam: Real Situation and Solutions Tran Anh Tuan VNU University of Education, 144 Xuan Thuy, Cau Giay, Hanoi, Vietnam Abstract: In search of the convincing answers to what is the suitable for the training model of Master Degree for School Counselor in Vietnam, this article has determined and resolved the following “contents”: A overview of the studies that reflects the actual situation of social needs, and research materials at home and abroad in the past 5 years has come to a conclusion: the social needs of the School Counseling activities are diverse and very urgent now, demanding an early training of high- level School Counselors. And the training of School Counseling specialists with Master Degree must
13. T.A. Tu n / Tp Khoa h c HQGHN: Nghiên c u Giáo d c, T p 32, S 2 (2016) 83-95 95 be the prioritized choice; The article analyzed and argued to affirm that the "School Counseling" in the broadest sense of this term “School Counseling”, comprises all the work to be done by "School Counseling" and integrate an important part of the areas: School Psychology, Career Guidance and a part of Social Work in schools. That is the a theoritical basis to build a training program of the Master Degree for School Counselors in conformity with the interdisciplinary and integrated model, not the training progam of Master Degree in separate specialty. Based on the data from a survey of training needs, this article has initially determined the Model of organizing the activities of the establishments of School Counseling in the secondary educational system and the competencies model (output standard) and put forth a quantitative prediction about the annual enrollment source and a 20-year long vision for the training program of Master Degree for School Counselors in Vietnam. This article also supplied some information on the plan to open on a trial basis the training of the Master Degree for School Counselors in accordance with the above-said orientations, serving as the proof of Research and Development (R&D) on the training of the highly qualified human resources for the School Counseling so as to meet the current social demands in Viet Nam. Keywords: School Counseling; School Counselor; Training Needs; Training Model of Master Degree for School Counselors; Human Resources in School Counseling.