Bài giảng Công nghệ cao su - Chương: Các chất phụ gia trong cao su

pdf 27 trang ngocly 03/06/2021 680
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Công nghệ cao su - Chương: Các chất phụ gia trong cao su", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Tài liệu đính kèm:

  • pdfbai_giang_cong_nghe_cao_su_chuong_cac_chat_phu_gia_trong_cao.pdf

Nội dung text: Bài giảng Công nghệ cao su - Chương: Các chất phụ gia trong cao su

  1. CAÙC CHAÁT PHUÏ GIA TRONG CAO SU
  2. LAÕO HOÙA Taùc nhaân: oxy, ozone Taùc ñoäng: aùnh saùng, nhieät ñoä, quaù trình moûi Taùc haïi: - Giaûm caáp khi toàn tröõ: - Giaûm caáp oxy hoùa vôùi xuùc taùc kim loïai: KL naëng (Cu, Mn - Giaûm caáp do nhieät - Giaûm caáp do aùnh saùng Cô cheá quaù trình giaûm caáp do oxy:
  3. LAÕO HOÙA Cô cheá phoøng laõo: Caùc chaát phoøng laõo: -Thöôøng laø caùc chaát taùc duïng vôùi caùc goác töï doÆ caùc goác hoïat tính keùm, khoâng phaûn öùng - caùc chaát coù taùc duïng ngaên chaën quaù trình haáp thuï oxy hay quaù trình phaân huûy hydroperoxide ÆTuøy theo taùc ñoäng giaûm caáp, choïn heä phoøng laõo thích hôïp - Amin & caùc daãn xuaát: 2,2,4-trimethyl-dihydro-quinoline (saûn phaåm ngöng tuï amin-acetone); aldol a-naphthylamin (antioxygen AP) (saûn phaåm ngöng tuï amin- aldehyde); caùc amin thôm baäc 2 (phenyl-a-naphthylamin) [Nonox or PAN] - Phenol & caùc daãn xuaát: antioxygen KSM, Antioxygen TSP - Chaát phoøng laõo vaät lyù: saùp
  4. CHAÁT ÑOÄN Ñònh nghóa: chaát ñoän laø phuï gia ñöa vaøo cao su, thöôøng chieám löôïng töông ñoái lôùn töø 10% trôû leân. Muïc ñích söû duïng: - Caûi thieän tính naêng cuûa saûn phaåm. - Caûi thieän khaû naêng gia coâng cuûa hoãn hôïp cao su. - Haï giaù thaønh saûn phaåm. Phaân loaïi: chaát ñoän taêng cöôøng, chaát ñoän baùn taêng cöôøng vaø chaát ñoän trô.
  5. CHAÁT ÑOÄN
  6. CHAÁT ÑOÄN Caùc yeáu toá chaát ñoän aûnh höôûng ñeán tính chaát hoãn hôïp CS Ñoä mòn:(yeáu toá quan troïng nhaát – bieåu dieãn qua dieän tích beà maët rieâng hay ñöôøng kính töông ñöông cuûa haït ñoän) - Haït ñoän caøng mòn, khaû naêng taêng cöôøng caøng lôùn. - Chaát ñoän coù dieän tích beà maët rieâng nhoû hôn 5m2/g : chaát ñoän trô. 2 Than ñen : Srieâng = 50 ÷150 m /g 2 Silica : Srieâng = 400 m /g 2 CaCO3 : Srieâng = 100 m /g
  7. CHAÁT ÑOÄN Hình daïng haït: - Hình daùng haït caøng baát ñoái xöùng, dieän tích beà maët rieâng caøng lôùn - Chaát ñoän coù 3 daïng: + Daïng khoái (3 chieàu) + Daïngvaûy(2 chieàu) + Daïng kim (1 chieàu) : baát ñoái xöùng nhaát, coù dieän tích beà maët rieâng lôùn nhaát, khaû naêng taêng cöôøng lôùn. Caùc löïc lieân keát – söï hoaït ñoäng beà maët: Tính chaát haáp phuï vaät lyù: phuï thuoäc vaøo caáu truùc cuûa haït ñoän. Caáu truùc cuûa haït ñoän caøng cao, khaû naêng taêng cöôøng caøng lôùn. Caùc haït ñoän coù caáu truùc cao khoâng bò phaù vôõ khi caùn luyeän, seõ giöõ caùc chaát xuùc tieán beân trong caáu truùc neân phaûi taêng löôïng xuùc tieán khi söû duïng.
  8. CHAÁT ÑOÄN Tính chaát haáp phuï hoaù hoïc: phuï thuoäc vaøo caùc nhoùm chöùc hoaù hoïc treân beà maët haït ñoän. + Than ñen : nhoùm carboxylic, phenolic, quinon, lacton + Silica, kaolin, CaCO3 : nhoùm –OH, acid,
  9. CHAÁT ÑOÄN AÛnh höôûng cuûa chaát ñoän ñeán caùc tính chaát cuûa cao su : + Taêng dieän tích beà maët rieâng (hay giaûm kích thöôùc haït ñoän) seõ laøm giaûm tính ñaøn hoài, laøm taêng ñoä nhôùt Mooney, ñoä beàn keùo, ñoä maøi moøn, khaû naêng khaùng xeù, ñoä bieán daïng treã . + Taêng caáu truùc cuûa haït ñoän seõ laøm taêng ñoä nhôùt Mooney, ñoä cöùng (ôû ñoä daõn daøi döôùi 300%); laøm giaûm tính ñaøn hoài, ñoä tröông nôû phoâi ñuøn vaø keùo daøi thôøi gian troän hôïp. + Taêng khaû naêng hoaït ñoäng beà maët cuûa haït ñoän seõ laøm taêng ñoä maøi moøn, taêng khaû naêng phaûn öùng
  10. CHAÁT ÑOÄN Töông taùc cuûa chaát ñoän vôùi CS chöa löu hoaù: - Ñoä nhôùt hoãn hôïp CS ñoän phuï thuoäc tính loại vaø haøm löôïng ñoän: haøm löôïng cao, ñoä nhôùt hoãn hôïp taêng nhanh Æ hoãn hôïp coù tính chaát cuûa moät chaát phi- Newton Töông taùc cuûa chaát ñoän ñoái vôùi cao su ñaõ löu hoaù Tính chaát Ñöôøng kính haït Caáu truùc haït ñoän taêng ñoän d taêng 1) Theå tích ñoän coù theå ñöa vaøo hoãn hôïp cao su 2) Thôøi gian troän laãn 3) Nhieät noäi sinh 4) Ñoä nhôùt Mooney 5) Ñoä tröông phoàng ôû mieäng ñuøn Ít aûnh höôûng
  11. CHAÁT ÑOÄN Töông taùc cuûa chaát ñoän ñoái vôùi cao su ñaõ löu hoaù Tính chaát Ñöôøng kính haït ñoän d Caáu truùc haït ñoän 1) Ñoä cöùng 2) Khaùng xeù 3) Khaùng ñöùt 4) Moâñul 300 (M300) 5) Khaùng moøn 6) Bieán daïng dö khi neùn 7) Khaû naêng daãn ñieän
  12. CHAÁT ÑOÄN Than ñen: Caùc nhoùm chöùc coù treân beà maët than ñen:
  13. CHAÁT ÑOÄN Than ñen: Phaân loaïi than ñen (theo mục đích sử dụng): + Than cöùng: thuoäc caùc nhoùm töø 100 ñeán 300 bao goàm caùc than N110, N220, ., than coù caáu truùc cao nhö N326, N347, ., vaø caùc than taêng cöôøng N234, N339 + Than meàm: thuoäc loaïi than coù caáu truùc cao nhö N539, N650, N762, vaø caùc than thöôøng N550, N660, . + Than cöïc meàm: laø caùc than nhieät N880, N990, Trong quaù trình caùn luyeän (döôùi 1000C), vôùi söï hieän dieän cuûa caùc nhoùm chöùc quinon, lacton, . than ñen coù theå ñoùng vai troø baét goác töï do vaø taïo thaønh maïng löôùi cao su, than ñen – gel carbon khoâng tan
  14. CHAÁT ÑOÄN Tính chaát than ñen: + Kích thöôùc haït. + Dieän tích beà maët rieâng. + Haøm löôïng Hydro: hoaït tính hoaù hoïc cuûa than ñen ñoái vôùi löu huyønh tæ leä vôùi haøm löôïng Hydro coù treân beà maët than ñen. + Haøm löôïng Oxy treân beà maët than ñen caøng cao thì thôøi gian tieàn löu hoaù caøng ngaén, toác ñoä löu hoaù caøng ngaén, moâñul cuûa cao su löu hoaù caøng thaáp. + Caáu truùc than caøng cao thì ñoä tröông nôû phoâi ñuøn caøng thaáp
  15. CHAÁT ÑOÄN Aûnh höôûng cuûa than ñen ñeán cô tính: + Moâñul taêng khi taêng maät ñoä noái ngang, taêng haøm löôïng than ñen. + Tính khaùng keùo taêng qua cöïc ñaïi khi taêng maät ñoä noái ngang, töông töï khi taêng haøm löôïng than ñen. + Tính chaát ñoäng: ñoä töng naåy taêng khi taêng maät ñoä noái ngang, nhöng ñoä töng naåy seõ giaûm khi taêng haøm löôïng than ñen. Nhieät noäi sinh thay ñoåi ngöôïc laïi. + Ñoä bieán daïng dö sau khi neùn chòu aûnh höôûng cuûa söï caân ñoái giöõa caùc quaù trình taïo noái ngang vaø caét maïch khi löu hoaù, do ñoù taùc ñoäng cuûa haøm löôïng than ñen khoâng coù qui luaät roõ raøng
  16. CHAÁT ÑOÄN Silica: Phaân loaïi Silica theo phöông phaùp saûn xuaát: + Silica hydrat vaø silicat. Na2SiO3 HCl + Silica khan vaø silicat. Khuaáy (phaûn öùng) + Silica aerogel. Loïc khung baûn Röûa Saáy khoâ Nghieàn taïo haït Silica hydrat Phöông phaùp traàm hieän saûn xuaát Silica hydrat vaø silicat:
  17. CHAÁT ÑOÄN Phöông phaùp nhieät saûn xuaát Silica khan vaø silicat: SiCl4 H2 + khoâng khí Khuaáy (phaûn öùng) Loïc khung baûn Nung Thu hoài HCl Silica khan
  18. CHAÁT ÑOÄN Saûn xuaát Silica aerogel. Giaù thaønh gaáp 2 so vôùi hai PP treân, thöôøng duøng cho saûn phaåm cao caáp ñoän vôùi cao su Silicon: Na2SiO3 + Acid Dung moâi höõu cô (dd) Khuaáy (phaûn öùng) Oranogel Thu hoài Autoclave dung moâi Silica aerogel
  19. CHAÁT ÑOÄN Silica &than ñen: - Söï phaân cöïc beà maët Silica lôùn, raát hoaït ñoäng veà maët hoùa hoïc (do chöùa caùc nhoùm –OH, acid, )Æ giaûm khaû naêng tham döï vaøo phaûn öùng löu hoùa Æ khuynh höôùng cuûa Silica laø keát hôïp vôùi ZnO taïo phöùc chaát hoaït ñoäng Æ nhôø nhoùm hydrocacbon cao phaân töû cuûa caùc loaïi daàu ñöa vaøo trong maïng cao su. - Kích thöôùc haït Silica nhoû, caáu truùc cao hôn than ñen neân khoù ñeå ñöa vaøo hoãn hôïp CS (Duøng Polyetylen glycol (PEG) nhö laø moät chaát lieân dieän ñeå deã ñöa Silica vaøo CS) - Khi haøm löôïng Silica > 40phr, nhieät noäi sinh vaø bieán daïng dö su löu hoaù taêng leân raát nhanh (giôùi haïn söû dung cuûa ñoän Silica). Haøm löôïng than ñen ñoän coù theå leân tôùi 80%.
  20. CHAÁT ÑOÄN Kaolin ??? - Kaolin cöùng: ñöôøng kính TB haït töø 200 – 500 nm, coù ñoä beàn va ñaäp cao, ñoä cöùng lôùn vaø khaû naêng khaùng moøn cöïc toát. - Kaolin meàm: ñöôøng kính TB haït töø 1000 – 2000 nm, chuû yeáu ñöôïc duøng ñeå giaûm giaù thaønh. Caùc tính naêng khi taùc ñoäng leân CS löu hoùa: + Saûn phaåm coù moâñul lôùn. + Ñoä bieán daïng treã thaáp. + Khaû naêng khaùng moøn, chòu nhieät, chòu oxi hoùa toát. Æ Keát hôïp 2 tính naêng: coù moâñul lôùn vaø ñoä bieán daïng treã thaáp cuûa Kaolin vôùi than ñen ñeå duøng cho caùc saûn phaåm coù tính naêng ñoäng löïc hoïc toát nhö: goái ñôõ, ñeäm giaûm chaán, .
  21. CAÙC CHAÁT XUÙC TIEÁN VAØ CHAÁT TAÊNG HOAÏT - Chaát xuùc tieán coù vai troø laøm taêng vaän toác phaûn öùng. - Maät ñoä caàu noái ngang cuûa S trong hoãn hôïp cao su löu hoaù coù yù nghóa quyeát ñònh ñoái vôùi tính naêng saûn phaåm. Chaát xuùc tieán coù theå laøm thay ñoåi haøm löôïng S caàn thieát. Thoâng thöôøng, caàu Sz daøi: z = 40÷50. Neáu söû duïng chaát xuùc tieán hieän ñaïi: z = 3÷4.
  22. CAÙC CHAÁT XUÙC TIEÁN VAØ CHAÁT TAÊNG HOAÏT 3 yeáu toá choïn chaát xuùc tieán: + Thôøi gian gia nhieät. + Toác ñoä löu hoaù. + Chieàu daøi vaø soá löôïng caàu noái ngang S trong CS. Do ba yeáu toá treân coù söï lieân quan maät thieát ñeán vieäc kích hoaït caùc muoái keõm.
  23. CAÙC CHAÁT XUÙC TIEÁN VAØ CHAÁT TAÊNG HOAÏT Phaân loaïi chaát xuùc tieán theo söï taùc ñoäng leân caùc muoái keõm (phaân loaïi theo thôøi gian)
  24. CAÙC CHAÁT XUÙC TIEÁN VAØ CHAÁT TAÊNG HOAÏT - Noàng ñoä cuûa chaát xuùc tieán caøng caoÆ vaän toác phaûn öùng caøng nhanh. (Giaù trò naøy coù moät giôùi haïn nhaát ñònh) - Thoâng thöôøng, caùc chaát xuùc tieán coù goác thiazoles vaø sulfenamides ñöôïc söû duïng raát roäng raõi trong saûn xuaát. Chuùng thöôøng ñöôïc söû duïng nhö caùc chaát xuùc tieán chính Caùc chaát coù goác thiurams vaø dithiocarbamates ñöôïc söû duïng nhö caùc chaát xuùc tieán thöù caáp.
  25. CAÙC CHAÁT XUÙC TIEÁN VAØ CHAÁT TAÊNG HOAÏT - Chaát xuùc tieán coù hieäu öùng keát hôïp (söû duïng keát hôïp caùc chaát xuùc tieán trong cuøng moät ñôn pha cheá) - Ñoái vôùi saûn phaåm CS sau löu hoùa, tæ leä: maät ñoä caàu noái ngang/ñoä tröông laø moät trong nhöõng thoâng soá quan troïng Æ xaùc ñònh ñöôïc söï taùc ñoäng cuûa moâi tröôøng ñeán chaát löôïng saûn phaåm. - Caùc yeáu toá ñeå löïa choïn chaát xuùc tieán: + Noàng ñoä ban ñaàu. + Khaû naêng töï löu. + Khaû naêng khuyeát taùn cuûa xuùc tieán vaøo trong CS
  26. CAÙC CHAÁT XUÙC TIEÁN VAØ CHAÁT TAÊNG HOAÏT - Chaát hoaït hoaù: thoâng thöôøng laø hoãn hôïp ZnO vaø Acid Stearic, coù vai troø taêng hoaït cho chaát xuùc tieán. - Haøm löôïng cuûa chaát hoaït hoaù phuï thuoäc vaøo chaát xuùc tieán.
  27. CAÙC CHAÁT XUÙC TIEÁN VAØ CHAÁT TAÊNG HOAÏT - Cô cheá hoaït ñoäng cuûa chaát xuùc tieán vaø chaát hoaït hoùa: ZnO + Acid MBT (HX) Stearic (X : nhoùm dö ñieän töû (Acid taïo moâi tröôøng H: trao ñoåi vôùi cao su ) ñöa ZnO vaøo cao su) ZnX S (phöùc chaát töông ñoái oån ñònh) XSZnSX (taùc nhaân löu hoaù - muoái trung gian khoâng beàn, naèm trong cao su) Caosu(HR) R – Sy –X (chaát trung gian gaén leân maïch cao su) R – Sx –R (saûn phaåm cao su löu hoaù)