Hướng dẫn viết cải tiến sáng kiến kinh nghiệm

Nội dung text: Hướng dẫn viết cải tiến sáng kiến kinh nghiệm

1. • HƯỚNG DẪN
2. HƯỚNG DẪN VIẾT VÀ CHẤM CẢI TIẾN, SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Thực hiện Luật Thi đua, khen thưởng và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật, trong khi chờ hướng dẫn của các cấp cĩ thẩm quyền, để giúp cho các đơn vị trường học, các nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục trong thành phố thuận lợi trong việc đánh giá, xếp loại và viết cải tiến (CT), sáng kiến kinh nghiệm (SKKN), Phịng Giáo dục - Đào tạo thành phố Pleiku hướng dẫn cách viết, đánh giá xếp loại cải tiến, sáng kiến kinh nghiệm của cán bộ quản lý giáo dục và các nhà giáo trong thành phố như sau:
3. I/ CẢI TIẾN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM : Sáng kiến : Ý kiến mới, cĩ tác dụng làm cho cơng việc tiến hành tốt hơn. Kinh nghiệm : Điều hiểu biết mới do tiếp xúc với thực tế, do từng trải, do tiếp xúc với tài liệu và với thực tế làm cho cơng việc được tiến hành tốt hơn. Trong thực thực tiễn cơng tác quản lý giáo dục, chỉ đạo và giảng dạy, mỗi nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đều cĩ những suy nghĩ và việc làm mới, sáng tạo. Những suy nghĩ và việc làm sáng tạo đĩ được áp dụng nhiều lần trong thực tế cĩ kết quả tốt; cĩ tác động tích cực làm nâng cao và chuyển biến đến chất lượng, hiệu quả của cơng tác chỉ đạo, quản lý, giáo dục và giảng dạy hoặc trong quá trình thực hiện chủ trương, nhiệm vụ của cấp trên giao đã cĩ nhiều biện pháp cải tiến sáng tạo mang lại thành cơng và nhiều hiệu quả tốt. Những việc làm đĩ được xem là cải tiến, SKKN.
4. II/ ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU CÁC ĐỀ TÀI CẢI TIẾN, SKKN NHƯ SAU : - Cải tiến, SKKN về cơng tác quản lý, chỉ đạo, triển khai các mặt hoạt động trong nhà trường. - Cải tiến, SKKN về hoạt động tổ chức, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên mơn, nghiệp vụ cho cán bộ, giáo viên ở đơn vị. - Cải tiến, SKKN trong thực hiện tổ chức hoạt động các phịng học bộ mơn, phịng thiết bị và đồ dùng dạy học, phịng thí nghiệm; xây dựng cơ sở vật chất và tổ chức hoạt động thư viện, cơ sở thực hành, thực tập. - Cải tiến, SKKN trong việc triển khai, bồi dưỡng giáo viên thực hiện giảng dạy theo chương trình và sách giáo khoa mới. - Cải tiến, SKKN trong tổ chức học 2 buổi/ngày; tổ chức bán trú trong nhà trường.
5. - Cải tiến, SKKN về nội dung, phương pháp tổ chức, cách thức quản lý các hoạt động tập thể trong và ngồi giờ lên lớp. - Cải tiến, SKKN về cải tiến nội dung bài giảng, phương pháp giảng dạy bộ mơn, phương pháp kiểm tra, đánh giá cho điểm học sinh phù hợp yêu cầu đổi mới của ngành và đáp ứng với yêu cầu xã hội. - Cải tiến, SKKN trong cơng tác chủ nhiệm lớp, hoạt động đồn thể, hoạt động ngồi giờ lên lớp.
6. - Cải tiến, SKKN trong việc ứng dụng thành tựu khoa học tiên tiến, nhất là lĩnh vực cơng nghệ thơng tin nhằm nâng cao chất lượng mọi lĩnh vực hoạt động trong các đơn vị; kinh nghiệm xây dựng các phần mềm tin học, giáo án điện tử, nhất là phương pháp sử dụng hiệu quả các đồ dùng dạy học và thiết bị dạy học hiện đại vào giảng dạy. - Đồ dùng dạy học tự làm được đánh giá như một cải tiến, SKKN. (Kèm thuyết minh). - SKKN huy động học sinh dân tộc thiểu số đến trường, lớp học, duy trì sĩ số, nâng cao chất lượng dạy – học, giáo dục học sinh dân tộc thiểu số.
7. III/ MỘT SỐ GỢI Ý VỀ VIỆC VIẾT CẢI TIẾN (CT), SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM (SKKN): 1. Hình thức viết Cải tiến, SKKN : Căn cứ vào đặc điểm của từng cấp học, ngành học; căn cứ vào thực tế chỉ đạo việc xét chọn, đánh giá, cơng nhận cải tiến, SKKN của những năm qua, Phịng gợi ý một số cách viết chủ yếu như sau: 1.1. Viết dưới hình thức tổng kết kinh nghiệm: Lối viết này mang tính tổng hợp, khái quát, địi hỏi người viết phải dùng lý luận về giáo dục học, tâm lý học để phân tích, đánh giá thực tế giáo dục. Cách viết này thường áp dụng trong việc tổng kết đánh giá kinh nghiệm một cách tồn diện đối với một đơn vị hoặc một vấn đề lớn. 1.2. Viết theo lối báo cáo thực tế : Cách viết này kinh nghiệm rút ra từ những thực tế việc làm cụ thể. Ở phần cuối của báo cáo cĩ nêu ra khái quát những bài học kinh nghiệm; hình thức này áp dụng trong trường hợp báo cáo, trình bày ở hội nghị sơ, tổng kết hoặc chuyên đề.
8. 1.3. Viết theo lối tường thuật: Theo cách này, người viết nêu lên những cải tiến, SKKN trong chỉ đạo, quản lý, giáo dục và giảng dạy hoặc nhiệm vụ cơng tác khác của mình, thơng qua những hoạt động cụ thể. Những hoạt động được chọn phải thật điển hình, tiêu biểu, phục vụ cho nội dung đề tài đã được xác định. Điều chủ yếu là thơng qua những hoạt động cụ thể này, người viết phải nêu lên được cụ thể, hợp lý cách làm mới, cĩ tính sáng tạo, sáng kiến cải tiến, để giải quyết một thực tế về chỉ đạo, quản lý, giáo dục và giảng dạy hoặc nhiệm vụ cơng tác của mình cĩ kết quả tốt; cần nêu quá trình các hoạt động này theo diễn biến thời gian của giai đoạn trước và sau khi tác động các biện pháp chỉ đạo, quản lý, giáo dục, giảng dạy. Đây là cách viết phổ biến đối với cá nhân.
9. 2. Xác định đề tài: Đề tài giúp người viết xác định rõ phạm vi, hướng và tập trung mọi suy nghĩ của mình vào một vấn đề. Đề tài cĩ thể đề cập đến tất cả các vấn đề trong những nội dung hoạt động của đơn vị về quản lý, chỉ đạo, về giảng dạy, giáo dục, về các hoạt động khác nhưng cần chọn một vấn đề, một khía cạnh sâu sắc nhất để viết, khơng nên viết cả một vấn đề lớn và quá rộng. Càng thu hẹp phạm vi bài viết bao nhiêu thì vấn đề viết sẽ càng sâu sắc bấy nhiêu.
10. 3. Bố cục, nội dung của một cải tiến, SKKN : * CÁCH THỨ NHẤT Sau khi đã xác định được đề tài cần phải xét chọn, sắp xếp các chi tiết phục vụ cho vấn đề đã nêu ra ở đề tài. Mỗi cải tiến, SKKN được trình bày cần cĩ đủ 3 yếu tố cơ bản: - Đặt vấn đề (khĩ khăn, trở ngại, hiệu quả, hạn chế ) - Những biện pháp giải quyết vấn đề (khĩ khăn, trở ngại ) - Kết quả đạt được và phổ biến ứng dụng. Ba yếu tố trên cũng là ba thành phần cấu tạo nội dung bản CT, SKKN.
11. a) Phần thứ nhất : Đặt vấn đề (khĩ khăn, trở ngại, hiệu quả thấp, hạn chế). Đây là loại yếu tố trước tiên phải được nêu ra từ thực tiễn hoạt động cơng tác, các khĩ khăn, trở ngại là cơ sở làm nảy sinh những CT, SKKN. Khơng nêu những khĩ khăn, trở ngại, hiệu quả, hạn chế thì người đọc khơng hiểu tại sao lại cĩ những CT, SKKN, biện pháp nêu ở phần sau.
12. Khĩ khăn, trở ngại, hiệu quả cịn thấp cĩ nhiều loại nhưng cĩ thể chia thành 2 loại chính: - Do yếu tố chủ quan : thuộc về nhận thức, trình độ, năng lực, quan niệm của cán bộ quản lý và nhà giáo. - Do yếu tố khách quan : loại này cĩ thể cĩ nhiều nhưng chỉ kể đến những yếu tố cĩ liên quan trực tiếp đến hoạt động giáo dục, giảng dạy và chỉ đạo, quản lý của mình (mơi trường giáo dục, quan niệm xã hội, cơ sở vật chất, phương tiện giáo dục). Tĩm lại, ở phần này cần nêu ngắn gọn, cần chọn lọc những khĩ khăn, trở ngại, những phát sinh từ thực tiễn một cách điển hình. Đây cũng chính là lý do chọn đề tài.
13. b) Phần thứ hai : Những biện pháp giải quyết vấn đề. Đây là yếu tố cơ bản, là nội dung chủ yếu cĩ tính chất quyết định giá trị tồn bộ bản SKKN. Cần nêu tất cả những biện pháp đã áp dụng trong quá trình tiến hành các hoạt động chỉ đạo, quản lý, giáo dục và giảng dạy, phối hợp với nhiệm vụ cơng tác của người viết SKKN, cĩ thể nêu những biện pháp đã áp dụng mà khơng thành cơng để rút kinh nghiệm. Trong phần này phải nêu thật cụ thể quá trình và cách giải quyết từng khĩ khăn, trở ngại, mỗi biện pháp cần nêu rõ:
14. - Cơ sở xuất phát đề ra những biện pháp ấy. - Nêu diễn biến của quá trình tác động các biện pháp. - Tác động của biện pháp (thành cơng hay thất bại, kết quả đến mức nào). Cĩ nhiều trường hợp chỉ cĩ một khĩ khăn, trở ngại nhưng phải áp dụng rất nhiều biện pháp cùng một lúc mới khắc phục được. Yêu cầu của phần này là làm sao cho người đọc hình dung được cách làm theo một trình tự nhất định, hợp lý. Tính thuyết phục của bản CT, SKKN chủ yếu do nội dung phần này quyết định. Trong tồn bộ bản SKKN thì phần biện pháp là trọng tâm.
15. c) Phần thứ ba: Kết quả và việc phổ biến ứng dụng nội dung vào thực tiễn. Phần này cần nêu thật ngắn gọn, nhưng phải cụ thể, rõ ràng. Tuy khơng phải là phần trọng tâm của bản CT, SKKN nhưng lại là nội dung cần thiết khơng thể thiếu được. Đĩ là căn cứ để chững minh những biện pháp đã áp dụng trên là đúng, là yếu tố cuối cùng xác nhận giá trị của SKKN. Kết quả cĩ thể nêu ở nhiều dạng khác nhau: - Số liệu cụ thể (nên thống kê hoặc số liệu so sánh trước và sau khi áp dụng biện pháp). - Những biểu hiện cụ thể.
16. - Tác dụng đối với thực tế và giá trị về các mặt (giáo dục, chính trị, kinh tế, xã hội ). - Tài liệu tham khảo: Tài liệu tham khảo được sắp xếp theo thứ tự a, b, c của tên tác giả. Mỗi tài liệu tham khảo được viết theo tên tác giả, tên tài liệu tham khảo (in chữ nghiêng), nhà xuất bản, năm xuất bản. Thí dụ : + Nguyễn Văn A, Kinh tế, NXB . . ., 2005. + Nguyễn Văn B, Văn hĩa, NXB . . ., 2006. - Tác giả cũng cần ghi mục lục vào cuối đề tài để người đọc dễ theo dõi.
17. • * CÁCH THỨ HAI : • Phần thứ nhất : Đặt vấn đề (hoặc mở đầu hoặc tổng quan, hoặc một số vấn đề chung ) • Trong phần này cần nêu rõ lý do chọn đề tài để xem xét: • - Lý do về mặt lý luận. • - Lý do thực tiễn. • - Lý do về tính cấp thiết, hoặc cần thiết. • - Lý do lựa chọn về năng lực nghiên cứu của tác giả. • - Xác định mục đích nghiên cứu (để làm gì?). • - Bản chất cần được làm rõ của sự vật (là gì?).
18. • - Đối tượng nghiên cứu (nằm ở đâu?). • - Chọn phương pháp nghiên cứu nào (như thế nào?) • - Giới hạn về khơng gian của đối tượng khảo sát (ở lớp/khối/trường/quận/huyện ). • - Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu v.v (thời gian nghiên cứu trong bao lâu? Khi nào bắt đầu, khi nào kết thúc?). • - Phần 1 chỉ nên viết khơng quá 2 trang. Viết thành đoạn luận đủ các ý nêu trên mà khơng phải gạch đầu dịng trả lời các gợi ý đĩ.
19. • Phần 2: Nội dung. • Phần này thường trình bày 03 vấn đề lớn (cĩ thể gọi là các chương: chương 1, chương 2, chương 3 ). • 1- Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu, tổng kết kinh nghiệm (mục tiêu, ý nghĩa của vấn đề). • 2- Phân tích thực trạng vấn đề nghiên cứu, tổng kết kinh nghiệm (ở địa phương, ở cơ sở giáo dục chứa đối tượng nghiên cứu ). • 3- Mơ tả các giải pháp (hệ giải pháp, những cách giải quyết, một số biện pháp, một số ứng dụng, một số đổi mới ) mà tác giả đã thực hiện, đã sử dụng nhằm làm cho chất lượng, hiệu quả cơng việc cao hơn. • Các kết quả cụ thể chứng minh chất lượng, hiệu quả cơng việc cao hơn trước (bảng tổng hợp kết quả, số liệu minh họa, đối chiếu, so sánh ). • (Phần II chỉ nên viết khơng quá 5-7 trang).
20. • Phần 3: Kết luận và kiến nghị. • Phần này cần nêu: • 1- Những kết luận quan trọng nhất của tồn bộ sáng kiến kinh nghiệm. • 2- Ý nghĩa quan trọng nhất. • 3- Các kiến nghị quan trọng nhất được đề xuất, rút ra từ sáng kiến kinh nghiệm. • (Phần 3 chỉ nên viết khơng quá 2 trang).
21. 4. Về hình thức : Tất cả được đĩng thành tập. Nĩi chung khơng nên quá dày (tối đa 20 trang ruột). Văn bản cần đánh máy vi tính, được in 01 mặt trên giấy trắng khổ giấy A4 (210x297), Font chữ VNI- Times, cỡ chữ 14, định lề trên 3cm, dưới 2cm, lề trái 3,5cm, lề phải 2cm. Số trang được đánh gĩc dưới phía bên phải trang. Bìa chính và bìa phụ giống nhau (theo mẫu). - Tên phần, chương (nếu cĩ) cách dịng 1,5. - Tên chương (nếu cĩ) bắt buộc ở đầu trang. - Tên tiểu mục (nếu cĩ) khơng ở cuối trang. - Tên chương, mục (nếu cĩ) khơng được viết tắt. - Trình bày hệ thống, khái quát, cụ thể, hấp dẫn, diễn đạt truyền cảm, văn phong khoa học, độ dài thích hợp, hợp lý, cân đối từng nội dung. Trình bày khách quan kết quả nghiên cứu, khơng gị ép.
22. IV/ CÁCH ĐÁNH GIÁ VÀ XÉT CHỌN CẢI TIẾN, SKKN: Phịng Giáo dục - Đào tạo thành phố, mỗi trường học đều phải thành lập Hội đồng khoa học của cấp mình do thủ trưởng đơn vị quyết định. Tất cả các SKKN đều phải được Hội đồng khoa học cấp trường, cấp thành phố đánh giá, xếp loại. Khi đánh giá, xét chọn và xếp loại một bản SKKN cần căn cứ vào tiêu chuẩn xếp loại, đối chiếu với yêu cầu, nội dung của một bản SKKN đã được quy định nêu trên và căn cứ vào tác dụng của SKKN đối với thực tế cơng tác chỉ đạo, quản lý, giáo dục và giảng dạy. Từ cách đặt vấn đề trên, việc xét chọn, xếp loại SKKN cần được đánh giá trên các mặt sau:
23. 1. Về nội dung : a) Một bản CT, SKKN cần đảm bảo cĩ đủ 3 yếu tố cơ bản (3 phần) đã nêu trên, trong đĩ đánh giá cao yếu tố thứ hai (yếu tố biện pháp). b) Nội dung của bản CT, SKKN phải đảm bảo 2 tính chất chủ yếu là : tính khoa học và tính sáng tạo. - Tính khoa học: đây là yêu cầu cơ bản của một bản CT, SKKN. Tính khoa học của mỗi bản CT, SKKN thể hiện ở các biện pháp giải quyết, các biện pháp đĩ phải: + Phù hợp với đường lối, chủ trương giáo dục – đào tạo của Đảng và Nhà nước. + Phù hợp với yêu cầu, nội dung giáo dục theo từng cấp học; từng cơ quan, đơn vị. + Phù hợp với nguyên tắc và phương châm giáo dục. + Phù hợp với đặc điểm tâm lý, sinh lý của học sinh.
24. - Tính sáng tạo: đây cũng là yếu tố cơ bản của một bản CT, SKKN. Do đĩ, khi đánh giá cần hết sức trân trọng những biện pháp sáng tạo dù là nhỏ, vì qua đĩ người viết CT, SKKN đã biết vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo, sáng kiến của mình vào nhiệm vụ hoạt động của mình phù hợp với điều kiện, hồn cảnh giáo dục ở địa phương mà vẫn đảm bảo được yêu cầu khoa học của quá trình thực hiện nhiệm vụ.
25. 2. Về hình thức: Đảm bảo yêu cầu về hình thức đã nêu ở phần trên. 3. Về xếp loại: Một bản CT, SKKN sẽ được Hội đồng khoa học đánh giá chung và xếp loại theo 5 loại: xuất sắc, tốt, khá, trung bình, khơng đạt yêu cầu. Đánh giá xếp loại chung Hội đồng sẽ căn cứ vào đánh giá của từng thành viên Hội đồng và quyết định xếp loại chung (cĩ mẫu phiếu đánh giá của thành viên Hội đồng kèm theo). - Đối với việc đánh giá xếp loại CT, SKKN của thành viên Hội đồng được vận dụng tiêu chuẩn sau:
26. 3.1. Loại xuất sắc (20 điểm): phải đảm bảo các yêu cầu sau : 3.1.1. Đảm bảo đủ 3 yếu tố cơ bản của CT, SKKN, và cả 3 yếu tố đĩ phải được đánh giá xuất sắc, 3.1.2. Đảm bảo tính khoa học và sáng tạo. 3.2. Loại tốt (16 – 19,75 điểm) : phải đảm bảo các yêu cầu sau : 3.2.1. Đảm bảo đủ 3 yếu tố cơ bản của CT, SKKN, trong đĩ yếu tố thứ hai (yếu tố biện pháp) phải được đánh giá tốt, hai yếu tố cịn lại từ khá trở lên. 3.2.2. Đảm bảo tính khoa học và sáng tạo.
27. 3.3. Loại khá (14 – 15,75 điểm): phải đảm bảo các yêu cầu sau : 3.3.1. Đảm bảo đủ 3 yếu tố cơ bản của bản CT, SKKN, trong đĩ yếu tố thứ hai (yếu tố biện pháp) phải được đánh giá từ khá trở lên; hai yếu tố cịn lại ít nhất từ trung bình trở lên. 3.3.2. Đảm bảo tính khoa học và sáng tạo. 3.4. Loại trung bình (10 – 13,75 điểm): phải đảm bảo các yêu cầu sau: 3.3.1. Đảm bảo đủ 3 yếu tố cơ bản của bản CT, SKKN, trong đĩ yếu tố thứ hai (yếu tố biện pháp) phải được đánh giá trung bình. 3.3.2. Tính khoa học và sáng tạo: Trung bình.
28. 3.5. Loại khơng đạt yêu cầu (dưới 10 điểm) : Cĩ ít nhất một yếu tố cơ bản khơng đạt yêu cầu hoặc bản sáng kiến kinh nghiệm khơng đảm bảo tính khoa học hoặc sáng tạo. •*/ Khơng xếp loại : Những cải tiến SKKN sao chép lại của người khác hoặc chép lại nội dung đã viết của những lần trước, vi phạm bản quyền.
29. 4. Trình tự xét và cấp giấy cơng nhận : 4.1. Đối với Hội đồng cấp cơ sở (trường học): Cá nhân viết CT, SKKN nộp cho Hội đồng khoa học tại đơn vị để đề nghị xét cơng nhận. Hội đồng khoa học cơ sở họp (theo quy chế của Hội đồng quy định) để đánh giá, cơng nhận. Khi Hội đồng khoa học họp xét phải mời người viết cải tiến hoặc SKKN tham dự để trình bày bảo vệ cải tiến, SKKN của mình trước Hội đồng. Căn cứ vào kết quả đánh giá, xếp loại của Hội đồng khoa học, Chủ tịch Hội đồng khoa học đơn vị đề nghị Hiệu trưởng cấp giấy cơng nhận đề tài cải tiến, SKKN cho cá nhân.
30. 4.2. Đối với Hội đồng cấp thành phố : Hội đồng khoa học cấp thành phố sẽ họp xét, thẩm định, cơng nhận CT, SKKN theo đề nghị của Hội đồng hoặc cơ quan quản lý giáo dục cấp dưới. Việc xét thẩm định và cơng nhận của Hội đồng cấp trên cũng vận dụng tương tự như đối với cấp cơ sở, nhưng SKKN đĩ phải được Hội đồng cấp dưới thẩm định, đánh giá xếp loại và đã được phổ biến, triển khai ứng dụng trong phạm vi trường. - Riêng đối với các đề tài, cơng trình nghiên cứu khoa học các cấp được thực hiện theo các quy định hiện hành của nhà nước. 5
31. Trên đây là hướng dẫn chung. Thực tế cĩ những cải tiến, sáng kiến kinh nghiệm đặc thù thì việc trình bày khơng nhất thiết phải theo mẫu này, miễn việc trình bày mang tính thuyết phục . TRƯỞNG PHỊNG Kiêm Chủ tịch Hội đồng khoa học ngành GD-ĐT TP
32. PHÒNG GD&ĐT TP PLEIKU CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM HỘI ĐỒNG KHOA HỌC Độc lập - Tự do - Hạnh phúc PHIẾU ĐÁNH GIÁ, XẾP LOẠI CẢI TIẾN, SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NĂM HỌC 2008 - 2009 MÃ SỐ SKKN Tên đề tài sáng kiến kinh nghiệm Người đánh giá : - Họ và tên : Trình độ chuyên mơn: . - Chức vụ và đơn vị cơng tác : . NỘI DUNG ĐÁNH GIÁ Nội dung đánh giá Nhận xét Điểm Xếp loại Yếu tố 1 Yếu tố 2 Yếu tố 3 Tính khoa học & sáng tạo Tổng số điểm Đánh giá chung : . Pleiku, ngày tháng năm 200 Người đánh giá
33. PHÒNG GD&ĐT TP PLEIKU CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM HỘI ĐỒNG KHOA HỌC Độc lập - Tự do - Hạnh phúc GỢI Ý ĐIỂM TỔI THIỂU PHẢI ĐẠT CHO MỖI LOẠI TRONG ĐÁNH GIÁ CẢI TIẾN, SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM XẾP LOẠI Xuất sắc Tốt Khá Trung bình Ghi chú NỘI DUNG Yếu tố 1 3,0 2,0 1,5 1,5 Yếu tố 2 8,0 7,0 6,0 4,0 Yếu tố 3 3,0 2,0 1,5 1,5 Tính khoa học & 6,0 5,0 5,0 3,0 sáng tạo Tổng số điểm 20,0 16,0 14 10