Thi công cọc khoan nhồi - Lê Kiều

pdf 30 trang ngocly 01/06/2021 50
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Thi công cọc khoan nhồi - Lê Kiều", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Tài liệu đính kèm:

  • pdfthi_cong_coc_khoan_nhoi_le_kieu.pdf

Nội dung text: Thi công cọc khoan nhồi - Lê Kiều

  1. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều Thi công cọc khoan nhồi I- Giới thiệu chung : Trong hoàn cảnh hiện nay, nhà cao tầng ra đời là một hệ quả tất yếu của việc tăng dân số đô thị, thiếu đất xây dựng và giá đất cao. Thể loại công trình này cho phép có nhiều tầng hay nhiều không gian sử dụng hơn, tận dụng đ−ợc mặt đất nghiều hơn, chứa đ−ợc nhiều ng−ời và hàng hoá hơn trong cùng một khu đất. Nhà cao tầng có thể đ−ợc xem là “Cỗ máy tạo ra của cải” hoạt động trong nền kinh tế đô thị. Tuy nhiên không nên coi chúng một cách đơn giản là sự gia tăng không gian xây dựng theo chiều cao trên một diện tích đất xây dựng hạn chế mà chúng có những yêu cầu khá nghiêm ngặt cần phải tuân thủ trong quá trình thiết kế và thi công. Một bộ phận hết sức quan trọng trong các công trình xây dựng nói chung và nhà cao tầng nói riêng là móng công trình. Một công trình bền vững, có độ ổn định cao, có thể sử dụng an toàn lâu dài phụ thuộc rất nhiều vào chất l−ợng móng của công trình. Cọc khoan nhồi là một trong những giải pháp móng đ−ợc áp dụng khá phổ biến để xây dựng nhà cao tầng trên thế giới và ở Việt Nam vào những năm gần đây, bởi cọc khoan nhồi đáp ứng đ−ợc các đặc điểm riêng biệt của nhà cao tầng nh− : - Tải trọng tập trung rất lớn ở chân các cột nhà. - Nhà cao tầng rất nhạy cảm với độ lún, đặc biệt là lún lệch, vì lún sẽ gây tác động rất lớn đến sự làm việc tổng thể của toàn bộ toà nhà. - Nhà cao tầng th−ờng đ−ợc xây dựng trong khu vực đông dân c−, mật độ nhà có sẵn khá dày. Vì vậy vấn đề chống rung động và chống lún để đảm bảo an toàn cho các công trình lân cận là một đặc điểm phải đặc biệt l−u ý trong xây dựng loại nhà này. Ngoài những −u điểm của cọc khoan nhồi là thoả mãn đ−ợc các yêu cầu trên, thi công cọc khoan nhồi còn tránh đ−ợc tiếng ồn quá mức, hơn nữa nếu sử dụng móng Barrette (Một dạng đặc biệt của cọc khoan nhồi) làm các tầng hầm cho loại nhà này sẽ rất dễ dàng Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 1
  2. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều và có rất nhiều thuận lợi, công trình giảm đ−ợc tải trọng do lấy đi lớp đất các tầng hầm chiếm chỗ, mặt khác có tầng hầm thì nhà cao tầng sẽ tăng độ ổn định khi chịu lực ngang, đồng thời công trình có thêm diện tích sử dụng. II- Các dạng cọc khoan nhồi phổ biến vμ các ph−ơng pháp thi công cọc khoan nhồi : 1- Các dạng cọc khoan nhồi : - Cọc nhồi đơn giản tiết diện hình trụ và không thay đổi trên suốt chiều sâu của cọc. - Cọc nhồi mở rộng đáy : Cọc có hình trụ khoan bình th−ờng nh−ng khi gần đến đáy thì dùng gầu đặc biệt để mở rộng đáy hố khoan, cũng có thể sử dụng một l−ợng nhỏ thuốc nổ để mở rộng đáy. Ng−ời ta cũng có thể mở rộng nhiều đợt bằng khoan hoặc thuốc nổ trên suốt chiều dài thân cọc. Cộc đ−ợc mở rộng đáy và cọc đ−ợc mở rộng nhiều đợt ở thân cọc sẽ tăng sức chịu tải hơn nhiều so với cọc thông th−ờng. - Cọc Barrette : Đây là một loại cọc nhồi có tiết diện hình chữ nhật, chữ L, chữ I, chữ H thực chất là những bức t−ờng sâu trong đất bằng bê tông cốt thép. Cọc này có sức chịu tải rất lớn tối đa đến 6000T và rất −u việt khi xây dựng những nhà có nhiều tầng hầm vì nó là t−ờng cừ chống sập lở quanh nhà, vừa là t−ờng cừ chống n−ớc cho các tầng hầm ( thi công nói ở phần sau) 2- Các ph−ơng pháp thi công cọc khoan nhồi : Trên thế giới có rất nhiều thiết bị và công nghệ thi công cọc khoan nhồi nh−ng có 2 nguyên lí đ−ợc sử dụng trong tất cả các ph−ơng pháp thi công là : - Cọc khoan nhồi có sử dụng ống vách Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 2
  3. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều - Cọc khoan nhồi không dùng ống vách 2-1. Cọc khoan nhồi có sử dụng ống vách : Loại này th−ờng đ−ợc sử dụng khi thi công những cọc nằm kề sát với công trình có sẵn hoặc do những điều kiện địa chất dặc biệt. Cọc khoan nhồi có dùng ống vách thép rất thuận lợi cho thi công vì không phải lo việc sập thành hố khoan, công trình ít bị bẩn vì không phải sử dụng dung dịch Bentonite, chất l−ợng cọc rất cao. Nh−ợc điểm của ph−ơng pháp này là máy thi công lớn, cồng kềnh, khi máy làm việc thì gây rung và tiếng ồn lớn và rất khó thi công đối với những cọc có độ dài trên 30m. 2-2. Cọc khoan nhồi không dùng ống vách: Đây là công nghệ khoan rất phổ biến. Ưu điểm của ph−ơng pháp này là thi công nhanh, đảm bảo vệ sinh môi tr−ờng và ít ảnh h−ởng đến các công trình xung quanh. Ph−ơng pháp này thích hợp với loại đất sét mềm, nửa cứng nửa mềm, đất cát mịn, cát thô hoặc có lẫn sỏi cỡ hạt từ 20-100mm. Có 2 ph−ơng pháp dùng cọc khoan nhồi không sử dụng ống vách: a- Ph−ơng pháp khoan thổi rửa (phản tuần hoàn): Máy đào sử dụng guồng xoắn để phá đất, dung dịch Bentonite đ−ợc bơm xuống hố để giữ vách hố đào. Mùn khoan và dung dịch đ−ợc máy bơm và máy nén khí đẩy từ đáy hố khoan lên đ−a vào bể lắng để lọc tách dung dịch Bentonite tái sử dụng. Công việc đặt cốt thép và đổ bê tông tiến hành bình th−ờng. - Ưu điểm : Ph−ơng pháp này có giá thiết bị rẻ, thi công đơn giản, giá thành hạ - Nh−ợc điểm : Tốc độ khoan chậm, chất l−ợng và độ tin cậy ch−a cao. b- Ph−ơng pháp khoan gầu : Theo công nghệ khoan này, gầu khoan th−ờng có dạng thùng xoay cắt đất và đ−a ra ngoài. Cần gầu khoan có dạng Ăng-ten, Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 3
  4. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều th−ờng là 3 đoạn truyền đ−ợc chuyển động xoay từ máy đào xuống gầu nhờ hệ thống rãnh. Vách hố khoan đ−ợc giữ ổn đình nhờ dung dịch Bentonite. Qúa trình tạo lỗ đ−ợc thực hiện trong dung dịch Bentonite. Trong quá trình khoan có thể thay các gầu khác nhau để phù hợp với nền đất đào và để khắc phục các dị tật trong lòng đất. - Ưu điểm : Thi công nhanh, việc kiểm tra chất l−ợng dễ dàng thuận tiện, đảm bảo vệ sinh môi tr−ờng và ít ảnh h−ởng đến các công trình lân cận. - Nh−ợc điểm : Phải sử dụng các thiết bị chuyên dụng giá đắt, giá thành cọc cao. Ph−ơng pháp này đòi hỏi quy trình công nghệ rất chặt chẽ, cán bộ kỹ thuật và công nhân phải thành thạo, có ý thức tổ chức kỷ luật cao. Do ph−ơng pháp này khoan nhanh hơn và chất l−ợng đảm bảo hơn các ph−ơng pháp khác, nên hiện nay các công trình lớn ở Việt Nam chủ yếu sử dụng ph−ơng pháp này bằng các thiết bị của Đức (Bauer), Italia (Soil-Mec) và của Nhật (Hitachi). III- Quy trình công nghệ thi công Cọc khoan nhồi : Quy trình công nghệ thi công cọc khoan nhồi bao gồm các công đoạn : - Công tác chuẩn bị - Công tác định vị tim cọc - Công tác hạ ống vách khoan và bơm dung dịch Bentonite - Xác nhận độ sâu hố khoan và xử lí cặn lắng đáy hố cọc - Công tác chuẩn bị và hạ lồng thép - Lắp ống đổ bê tông - Công tác đổ bê tông và rút ống thép Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 4
  5. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều - Kiểm tra chất l−ợng cọc 1- Công tác chuẩn bị : Để việc thi công cọc khoan nhồi đạt hiệu quả cao thì ngoài việc phải chuẩn bị các loại thiết bị thi công cần thiết phải điều tra khả năng vận chuyển, áp dụng các biện pháp ngăn ngừa tiếng ồn và chấn động, còn phải tiến hành điều tra đầy đủ các mặt về tình hình phạm vi chung quanh hiện tr−ờng. Cần chú ý máy khoan thuộc loại thiết bị lớn rất nặng nên nhất thiết phải điều tra đầy đủ về ph−ơng án và lộ trình vận chuyển. Phải đảm bảo phải có đủ diện tích hiện tr−ờng để lắp dựng thiết bị, ngoài ra còn phải thực hiện viẹc xử lý gia cố mặt đ−ờng và nền đất trong khu vực thi công để thuạan tiện cho công việc lắp dựng thiết bị và xe cộ đi lại. Phải có các biện pháp hạn chế tác hại của tiếng ồn và chấn động. Các biện pháp giảm tiếng ồn nh− sau : - Giảm tiếng ồn từ động cơ nổ : chú ý h−ớng phát ra tiếng ồn và đặt chụp hút âm ở động cơ nổ. - Điện khí hoá nguồn động lực : dùng động cơ điện thay thế cho máy nổ , máy nén khí. Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 5
  6. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều - Xây t−ờng bao quang hiện tr−ờng : hiệu quả của việc cách âm bằng t−ờng phụ thuộc rất nhiều vào độ cao và chất liệu làm t−ờng. Nếu t−ờng làm bằng vật liệu cách âm thì hiệu quả rất cao. Cần chú ý xác nhận chủng loại và vị trí của các vật kiến trúc ngầm và xem xét khả năng gây ảnh h−ởng đến khu vực và công trình lân cận để có biện pháp xử lí thích hợp. 2- Định vị vị trí đặt cọc : Phải dùng máy kinh vĩ để xác định vị trí đặt cọc. Việc định vị đ−ợc tiến hành trong thời gian dựng ống vách, có thể nhận thấy ống vách có tác dụng đầu tiên là đảm bảo cố định vị trí cọc. Trong quá trình lấy đất ra khỏi lòng cọc cần khoan sẽ đ−ợc đ−a ra đ−a vào liên tục nên tác dụng thứ hai của ống vách là đảm bảo không cho sập thành ở phía trên và cọc không bị lệch ra khỏi vị trí. Từ mặt bằng định vị móng cọc của nhà lập hệ thống định vị và l−ới khống chế cho công trình theo toạ độ. Các l−ới định vị này đ−ợc chuyển dời và cố định vào các công trình lân cận hoặc lập thành các mốc định vị. Các mốc này đ−ợc rào chắn bảo vệ chu đáo và liên tục kiểm tra để đề phòng xê dịch do va chạm và lún. 3- Công tác hạ ống vách, khoan và bơm dung dịch Bentonite : ống vách là một ống thép có đ−ờng kính lớn hơn đ−ờng kính gầu khoan khoảng 10cm, ống vách dài khoảng 6m đ−ợc đặt ở phần trên miệng hố khoan nhô lên khỏi mặt đất khoảng 0,6m ống vách có nhiệm vụ : - Định vị và dẫn h−ớng cho máy khoan - Giữ ổn định cho bề mặt hố khoan và chống sập thành phần trên hố khoan - Bảo vệ để đất đá, thiết bị không rơi xuống hố khoan - Làm sàn đỡ tạm và thao tác để buộc nối và lắp dựng cốt thép, lắp dựng và tháo dỡ ống đổ bê tông. Sau khi đổ bê tông cọc nhồi xong, ống vách sẽ đ−ợc rút lên và thu hồi lại. Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 6
  7. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều Các ph−ơng pháp hạ ống vách: - Ph−ơng pháp rung: Là sử dụng loại búa rung thông th−ờng, để đạt độ sâu khoảng 6 mét phải mất khoảng 10 phút, do quá trình rung dài ảnh h−ởng đến toàn bộ khu vực lân cận nên để khắc phục hiện t−ợng trên, tr−ớc khi hạ ống vách, ng−ời ta đào sẵn một hố sâu từ 2,5 đến 3 m tại vị trí hạ cọc với mục đích bóc bỏ lớp cứng trên mặt đất giảm thời gian của búa rung xuống còn khoảng 2-3 phút. - Ph−ơng pháp ép: Là sử dụng máy ép để ép ống vách xuống độ sâu cần thiết. Ph−ơng pháp này chịu đ−ợc rung động nh−ng thiết bị cồng kềnh, thi công phức tạp và năng suất thấp. - Sử dụng chính máy khoan để hạ ống vách: Đây là ph−ơng pháp phổ biến hiện nay. Ng−ời ta lắp vào gầu khoan thêm một đai Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 7
  8. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều sắt để mở rộng hố đào khoan đến hết độ sâu của ống vách thì dùng cần cẩu hoặc máy đào đ−a ống vách vào vị trí và hạ xuống cao trình cần thiết, dùng cần gõ nhẹ lên ống vách để điều chỉnh độ thẳng đứng. Sau khi đặt ống vách xong phải chèn chặt bằng đất sét và nêm để ống vách không dịch chuyển đ−ợc trong quá trình khoan. a. Công tác khoan tạo lỗ: Quá trình này đ−ợc thực hiện sau khi đặt xong ống vách tạm. Đất lấy ra khỏi lòng cọc đ−ợc thực hiện bằng thiết bị khoan đặc biệt, đầu khoan lấy đất có thể là loại guồng xoắn cho lớp đất sét hoặc là loại thùng cho lớp đất cát. Điểm đặc biệt của thiết bị này là cần khoan: Cần có dạng ăng ten gồm 3 ống lồng vào nhau và truyền đ−ợc chuyển động xoay, ống trong cùng gắn với gầu khoan và ống ngoài cùng gắn với động cơ xoay của máy khoan. Cần có thể kéo dài đến độ sâu cần thiết. Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 8
  9. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều Trong khi khoan do cấu tạo nền đất thay đổi hoặc có khi gặp dị vật đòi hỏi ng−ời chỉ huy khoan phải có kinh nghiệm để xử lý kịp thời kết hợp với một số công cụ đặc biệt nh− mũi khoan phá, mũi khoan cắt, gầu ngoạm, búa máy Một số loại máy khoan cọc nhồi phổ biến : Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 9
  10. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều b. Dung dịch Bentonite: Bentonite là loại đất sét có kích th−ớc hạt nhỏ hơn đất sét kaolinite nên ng−ời ta th−ờng dùng đất sét Bentonite để chế tạo bùn khoan. Dung dịch sét Bentonite có hai tác dụng chính: - Giữ cho thành hố đào không bị sập nhờ dung dịch chui vào khe nứt quyện với cát rồi tạo thành một màng đàn hồi bọc quanh thành vách hố giữ cho cát và các vật thể vụn không bị rơi và ngăn không cho n−ớc thẩm thấu qua vách. - Tạo môi tr−ờng nặng nâng đất đá vụn khoan nổi lên mặt trên để trào ra hoặc hút khỏi hố khoan. Các đặc tính kỹ thuật của bột Bentonite : - Độ ẩm 9- 11% - Độ tr−ơng nở 14- 16 ml/g Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 10
  11. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều - Khối l−ợng riêng 2,1T/m3 - Độ pH của keo với 5% 9,8 - 10,5 - Giới hạn lỏng Aherberg > 400- 450 - Chỉ số dẻo 350-400 - Độ lọt sàng cỡ 100: 98-99% - Độ tồn trên sàng cỡ 74: 2,2-2,5% c. Bùn khoan : Bùn khoan là dung dich Bentonite bao gồm n−ớc, sét Bentonite, đất sét thông th−ờng, xi măng và chất phụ gia Các thông số kỹ thuật chủ yếu của dung dịch Bentonite đ−ợc khống chế nh− sau: - Hàm l−ợng cát < 5% - Dung trọng 1,01-1,1 - Độ nhớt 32-34giây - Độ pH 9,5-11,7 - Liều l−ợng trộn 30-50 kg Bentonite/m3 Do dung dịch Bentonite có tầm quan trọng đặc biệt với chất l−ợng hố khoan do đó phải cung cấp dung dịch Bentonite tạo thành áp lực d− giữ cho thành hố khoan không sập. Cao trình dung dịch Bentonite ít nhất phải cao hơn cao trình mực n−ớc ngầm từ 1-2m, thông th−ờng nên giữ cho cao trình dung dịch Bentonite cách mặt trên của ống vách là 1m, ng−ời ta có thể đặt thêm ống bao phía ngoài ống vách để tăng thêm cao trình và áp lực của dung dịch Bentonite nếu cần thiết. Trong quá trình khoan, chiều sâu của hố khoan có thể uớc tính nhờ cuộn cáp hoặc chiều dài cần khoan. Để xác định chính xác hơn ng−ời ta dùng một quả dọi đáy bằng đ−ờng kính khoảng 5cm buộc vào đầu th−ớc dây thả xuống đáy để đo chiều sâu hố đào và cao trình bê tông trong quá trình đổ. Trong suốt quá trình đào, phải kiểm tra độ thẳng đứng của cọc thông qua cần khoan. Giới hạn độ nghiêng cho phép của cọc không v−ợt quá 1%. 4. Xác nhận độ sâu hố khoan và xử lý cặn lắng đáy hố cọc: a. Xác nhận độ sâu hố khoan: Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 11
  12. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều Khi tính toán ng−ời ta chỉ dựa vào một vài mũi khoan khảo sát địa chất để tính toán độ sâu trung bình cần thiết của cọc nhồi. Trong thực tế thi công do mặt cắt địa chất có thể thay đổi, các địa tầng có thể không đồng đều giữa các mũi khoan nên không nhất thiết phải khoan đúng nh− độ sâu thiết kế đã qui định mà cần có sự điều chỉnh. Trong thực tế, ng−ời thiết kế chỉ qui định địa tầng đặt đáy cọc và khi khoan đáy cọc phải ngập vào địa tầng đặt đáy cọc ít nhất là một lần đ−ờng kính của cọc. Để xác định chính xác điểm dừng này khi khoan ng−ời ta lấy mẫu cho từng địa tầng khác nhau và ở đoạn cuối cùng nên lấy mẫu cho từng gầu khoan. Ng−ời giám sát hiện tr−ờng xác nhận đã đạt d−ợc chiều sâu yêu cầu, ghi chép đầy đủ, kể cả băng chụp ảnh mẫu khoan làm t− liệu báo cáo rồi cho dừng khoan, sử dụng gầu vét để vét sạch đất đá rơi trong đáy hố khoan, đo chiều sau hố khoan chính thức và cho chuyển sang cong đoạn khác. b. Xử lý cặn lắng đáy hố khoan: ảnh h−ởng của cặn lắng đối với chất l−ợng cọc : Cọc khoan nhồi chịu tải trọng rất lớn nên để đọng lại d−ới đáy hố khoan bùn đất hoặc bentonite ở dạng bùn nhão sẽ ảnh h−ởng nghiêm trọng tới khả năng chịu tải của mũi cọc, gây sụt lún cho kết cấu bên trên, làm cho công trình bị dịch chuyển gây biến dạng và nứt. Vì thế mỗi cọc đều phải đ−ợc xử lí cặn lắng rất kỹ l−ỡng. Có 2 loại cặn lắng: - Cặn lắng hạt thô: Trong quá trình tạo lỗ đất cát rơi vãi hoặc không kịp đ−a lên sau khi ngừng khoan sẽ lắng xuống đaý hố. Loại cặn lắng này tạo bởi các hạt đ−ờng kính t−ơng đối to, do đó khi đã lắng đọng xuống đáy thì rất khó moi lên. - Cặn lắng hạt mịn: Đây là những hạt rất nhỏ lơ lửng trong dung dịch bentonite, sau khi khoan tạo lỗ xong qua một thời gian mới lắng dần xuống đáy hố. Các b−ớc xử lý cặn lắng: - B−ớc 1: Xử lý cặn lắng thô_ Đối với ph−ơng pháp khoan gầu sau khi lỗ đã đạt đến độ sâu dự định mà không đ−a gầu lên vội mà Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 12
  13. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều tiếp tục cho gầu xoay để vét bùn đất cho đến khi đáy hố hết cặn lắng mới thôi. Đối với ph−ơng pháp khoan lỗ phản tuần hoàn thĩ xong khi kết thúc công việc tạo lỗ phải mở bơm hút cho khoan chạy không tải độ 10 phút, đến khi bơm hút ra không còn thấy đất cát mới ngừng và nhấc đầu khoan lên. - B−ớc 2: Xử kí cặn lắng hạt mịn: b−ớc này đ−ợc thực hiện tr−ớc khi đổ bê tông. Có nhiều ph−ơng pháp xử lý cặn lắng hạt mịn: + Ph−ơng pháp thổi rửa dùng khí nén: Dùng ngay ống đổ bê tông để làm ống xử lý cặn lắng. Sau khi lắp xong ống đổ bê tông ng−ời ta lắp đầu thổi rửa lên đầu trên của ống. Đầu thổi rửa có 2 cửa, một cửa đ−ợc nối với ống dẫn để thu hồi dung dịch bentonite và bùn đất từ đáy hố khoan về thiết bị lọc dung dịch, một cửa khác đ−ợc thả ống khí nén φ45, ống này dài khoảng 80% chiều dài của cọc. Khi bắt đầu thổi rửa, khí nén đ−ợc thổi liên tục với áp lực 7kg/cm2 qua đ−ờng ống φ45 đặt bên trong ống đổ bê tông. Khi khí nén ra khỏi ống φ45 sẽ quay trở lại thoát lên trên ống đổ tạo thành một áp lực hút ở đáy hố đ−a dung dịch bentonite và cặn lắng theo ống đổ bê tông đến thiết bị lọc và thu hồi dung dịch. Trong suốt quá trình thổi rửa này phải liên tục cấp bù dung dịch bentonite để đảm cao trình và áp lực của bentonite lên hố móng không thay đổi. Thời gian thổi rửa th−ờng từ 20-30 phút. Sau khi ngừng cấp khí nén, ng−ời ta thả dây đo độ sâu. Nếu lớp bùn lắng <10cm thì tiến hành kiểm tra dung dịch bentonite lấy ra từ đáy hố khoan, lòng hố khoan đ−ợc coi là sạch khi dung dịch ở đáy hố khoan thoả mãn: . Tỷ trọng γ=1,04-1,20 g/cm3 . Độ nhớt η=20-30 giây . Độ pH =9-12 Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 13
  14. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều Ph−ơng pháp này có −u điểm là không cần bổ sung thêm thiết bị gì và có thể dùng cho bất cứ ph−ơng pháp thi công nào. + Ph−ơng pháp luân chuyển bentonite: Dùng một máy bơm công suất khoảng 45-60m3/h treo vào một sợi cáp và thả xuống đáy hố khoan nh−ng luôn nằm trong ống đổ bê tông. Một đ−ờng ống đ−ờng kính φ=80-100 mm đ−ợc gắn vào đầu trên của máy bơm và đ−ợc cố định vào cáp treo máy bơm, ống này đ−a dung dịch bùn bentonite về máy lọc. Trong quá trình luân chuyển dung dịch bentonite luôn luôn đ−ợc bổ sung vào miệng hố khoan và th−ờng xuyên kiểm tra các chỉ tiêu của bùn bentonite bơm ra. Khi dung dịch này đạt chỉ tiêu sạch và độ lắng đạt yêu cầu ≤10cm thì ngừng bơm và kết thúc công đoạn luân chuyển bentonite này. 5- Công tác chuẩn bị và hạ lồng thép: Trong các cọc khoan nhồi th−ờng các nhà thiết kế chỉ đặt cốt thép tới 1/3 chiều dài của cọc nh−ng cũng có các thiết kế của Nhật hoặc một số n−ớc khác lại đặt cốt thép xuống tận đáy. Cốt thép đ−ờng buộc sẵn thành từng lồng vận chuyển và đặt lên giá gần hố khoan, sau khi kiểm tra đáy hố khoan nếu lớp bùn cát lắng d−ới đáy hố <10cm thì có thể tiến hành lắp đặt cốt thép. Trong gia công cốt thép ng−ời ta có thể dùng hàn điện để cố định cốt đai, cốt dựng khung và cốt chủ. Khi dùng hàn điện để liên kết phải chú ý đến chất l−ợng có thể thay đổi hoặc tiết diện thép bị giảm đi. Tr−ờng hợp cốt thép chịu lực là cốt thép c−ờng độ cao thì không đ−ợc hàn mà phải nối buộc bằng dây thép mềm 2mm hoặc dùng kẹp chữ U có bắt ốc. Việc nối cốt thép phải đ−ợc tính toán và theo dõi cẩn thận để tránh rơi mất lồng thép. Về độ dài chia đoạn của lồng thép nếu càng dài càng giảm đ−ợc số l−ợng khung thép và đầu nối cốt thép, nh− vậy càng tiết kiệm đ−ợc thép và tránh đ−ợc một số khuyết điểm trong kết cấu. Tuy nhiên nếu chia đoạn dài quá thì dễ gây ra biến dạng hoặc có thể làm bong, làm tuột các điểm nối, điểm buộc làm cho lớp bảo vệ không đều và thậm chí có khi làm cho khung thép bị trồi lên dẫn đến giảm Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 14
  15. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều chất l−ợng cọc. Ng−ợc lại nếu lồng thép làm quá ngắn thì sẽ tốn vật liệu, khi thao tác nối đầu khung thép sẽ tốn nhiều thời gian. Do từng ph−ơng pháp thi công khác nhau, phụ thuộc vào kết cấu công trình, thiết bị thi công và mặt bằng xây dựng th−ờng độ dài chia đoạn của lồng thép giao động trong khoảng 8-12m. Cốt thép đ−ợc hạ xuống hố khoan từng lồng một bằng cần trục và đ−ợc treo tạm thời trên miệng hố vách bằng cách ngáng qua các đai tăng c−ờng buộc sẵn cách đầu trên của lồng khoảng 1,5m. Dùng cần trục đ−a lồng thép tiếp theo nối với lồng d−ới và tiếp tục hạ xuống cho đến khi kết thúc. Cốt thép đ−ợc cố định vào miệng ống vách nhờ các quang treo. Tr−ờng hợp Cốt thép không dài hết chiều dài của cọc thì cần phải chống lực đẩy nổi cốt thép lên khi đổ bê tông bằng cách hàn những thanh thép hình vào ống vách để cố định lồng thép. Khi hạ cốt thép phải tiến hành rất cẩn thận từ từ giữ cho lồng thép luôn thẳng đứng để tránh va chạm lồng thép vào thành hố khoan làm sập thành gây khó khăn cho việc nạo vét thổi rửa. Để đảm bảo độ dày của lớp bê tông bảo vệ th−ờng gắn ở mặt ngoài Cốt thép chủ một dụng cụ định vị Cốt thép bằng bê tông, bằng chất dẻo hoặc hàn thêm tai thép tròn hay thép bản vào mặt ngoài lồng thép. Cự ly theo chiều dài của dụng cụ định vị cốt thép th−ờng từ 3-6m và để tránh lệch tâm số l−ợng dụng cụ định vị ở mỗi mặt cắt là từ 4-6 cái. 6- Lắp ống đổ bê tông : Tuỳ theo ph−ơng pháp xử lý cặn lắng, ống đổ bê tông có thể đ−ợc lắp ngay sau khi khoan hố xong để làm công việc thổi rửa đáy hố khoan nh−ng cũng có thể đ−ợc lắp chỉ để đổ bê tông sau khi đã xử lý cặn lắng. ống đổ bê tông là ống thép dày khoảng 3mm đ−ờng kính từ 25- 30cm đ−ợc chế tạo thành từng đoạn có các môđun cơ bản là 0,5m; 1,0m; 1,5m; 2,0m; 2,50m; 3,00m; 5,00m; 6,00m để có thể tổ hợp lắp ráp tuỳ theo chiều sâu của hố khoan. Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 15
  16. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều Có 2 cách nối ống hiện nay là nối bằng ren và nối bằng cáp. Cách nối bằng cáp đ−ợc sử dụng rộng rãi hơn nhanh hơn và dễ thao tác hơn. Chỗ nối th−ờng có gioăng cao su để ngăn dung dịch bentonite thâm nhập vào ống đổ và đ−ợc bôi mỡ để tháo lắp đ−ợc dễ dàng. ống đổ bê tông đ−ợc lắp dần từng đoạn từ d−ới lên trên. Để lắp ống đổ đ−ợc thuận tiện ng−ời ta sử dụng một hệ giá đỡ đặc biệt qua miệng hố vách, trên giá có 2 nửa vành khuyên có bản lề, miệng của mỗi đoạn ống đổ có đ−ờng kính to hơn và khi thả xuống thì bị giữ lại trên 2 nửa vành khuyên đó. Vì thế ống đổ bê tông đ−ợc treo vào miệng hố vách qua giá đỡ đặc biệt này. Khi nửa vành khuyên trên giá đỡ sập xuống sẽ tạo thành một hình tròn ôm khít lấy thân ống đổ bê tông. Đáy d−ới của ống đổ bê tông đ−ợc đặt cách đáy hố khoan 20cm để tránh bị tắc ống do đất đá d−ới đáy hố khoan nút lại. 7- Công tác đổ bê tông và rút ống vách: Sau khi kết thúc thổi rửa hố khoan và đặt lồng thép cần phải tiến hành đổ bê tông ngay vì để lâu bùn cát sẽ tiếp tục lắng ảnh h−ởng đến chất l−ợng của cọc. Về nguyên tắc đổ bê tông cọc khoan nhồi là đổ bê tông d−ới n−ớc bằng ống dẫn, cho nên tỷ lệ cấp phối bê tông phải phù hợp với độ dẻo, độ dính, dễ chảy trong ống dẫn mà không hay bị gián đoạn, th−ờng ng−ời ta dùng loại bê tông dẻo có độ sụt 13-18cm. Tỷ lệ cát khoảng 45%, l−ợng xi măng trên 370kg/m3. Tỷ lệ n−ớc xi măng nhỏ hơn 50%. Th−ờng ng−ời dùng bê tông đá sỏi vì bê tông đá sỏi dễ chảy hơn bê tông đá dăm. Để tăng c−ờng một số tính chất của bê tông và thuận lợi trong thi công ng−ời ta có thể cho vào bê tông một số chất phụ gia nh− chất tăng khí, chất giảm n−ớc hoặc chất đóng rắn chậm. a- Hình thức ống dẫn dùng để đổ bê tông: Có 2 loại : Loại đậy đáy và loại có van tr−ợt + Loại đậy đáy là loại ống dẫn có một nắp đậy ở d−ới đáy. Đậy nắp lại và cho ống dẫn từ từ chìm xuống đáy hố, lúc này trong ống dẫn không có n−ớc. Sau đó tiến hành đổ bê tông vào và nhấc ống Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 16
  17. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều dẫn lên, cái nắp sẽ rơi ra và l−u lại ở đáy hố. Ng−ời ta cũng có thể sử dụng một nút bấc đặt vào ống đổ để ngăn cách giữa bê tông và dung dịch bentonite trong ống đổ, sau khi nhấc ống đổ lên nút bấc sẽ rơi ra và nổi lên mặt bentonite trên miệng cọc và đ−ợc thu hồi. + Ph−ơng pháp van tr−ợt: Đáy ống dẫn vẫn để hở, cũng nh− ph−ơng pháp trên, ng−ời ta từ từ đ−a ống dẫn xuống cách đáy hố khoan khoảng 10-20cm. Tr−ớc khi đổ bê tông cho van tr−ợt vào trong ống đổ sát tới mặt dung dịch bentonite, sau đó nhờ trọng l−ợng bê tông đ−ợc đổ liên tục mà đẩy n−ớc ở trong ống dẫn ra ngoài. b- Tốc độ và thời gian đổ bê tông: Nếu quá trình đổ bê tông bị gián đoạn thì dễ sinh ra sự cố đứt cọc nên đổ bê tông phải thật liên tục, mặt khác nếu để phần bê tông đổ tr−ớc đã vào giai đoạn sơ ninh thì sẽ trở ngại cho việc chuyển động của bê tông đổ tiếp theo trong ống dẫn. Tốc độ đổ bê tông nên cố gắng càng nhanh càng tốt. Ph−ơng pháp thông dụng là cho trực tiếp bê tông từ xe vận chuyển qua máng vào trong phễu của ống dẫn, tuy vậy nếu quá trình đổ quá nhanh cũng sẽ có vấn đề là tạo ma sát lớn giữa bê tông và thành hố khoan gây lở đất làm giảm chất l−ợng bê tông. Kinh nghiệm cho thấy tốc độ đổ bê tông thích hợp là khoảng 0,6m3/phút. Thời gian đổ bê tông 1 cọc chỉ nên khống chế trong 4 giờ, vì mẻ bê tông đổ đầu tiên sẽ bị đẩy nổi lên trên cùng nên mẻ bê tông này nên có phụ gia kéo dài ninh kết để đảm bảo không bị ninh kết tr−ớc khi kết thúc hoàn toàn việc đổ bê tông cọc đó. Ngoài ra phải chú ý là theo ph−ơng pháp ống dẫn thì khoảng 1,5 giờ từ khi bắt đầu trộn đổ bê tông phải đổ cho kỳ hết. c- Độ sâu cắm ống dẫn vào trong bê tông và độ cao v−ợt lên của bê tông trên đầu cọc: Trong quá trình đổ bê tông, ống đổ đ−ợc rút lên dần bằng cách tháo bỏ dần từng đoạn ống sao cho ống luôn luôn ngập trong vữa bê tông từ 2-9m mục đích để đẩy bê tông từ đáy ống dẫn ra, bê tông dâng dần lên không để cho dung dịch bentonite và bùn cát phía trên lẫn vào bê tông. Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 17
  18. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều Mặt khác nếu ống dẫn cắm vào bê tông quá sâu thì bê tông phàn đáy của ống chảy không thông và sẽ làm cho bê tông trong phễu ở đầu ống dẫn bị tràn ra ngoài và rơi tự do vào tronhg lỗ làm kém chất l−ợng bê tông và làm giảm rất nhiều khả năng giữ thành đất của dung dịch bentonite. ở phần trên đầu cọc khi đổ bê tông d−ới n−ớc thì không thể tránh khỏi bùn, cặn lắng lẫn vào trong bê tông làm giảm chất l−ợng của bê tông do vậy để đảm bảo an toàn ng−ời ta th−ờng đổ bê tong cọc v−ợt lên một đoạ so với độ cao của thiết kế khoảng 50cm. Để kết thúc quá trình đổ bê tông, phải xác định đ−ợc cao trình của bê tông và cao trình thật của bê tông chất l−ợng tốt. Việc quyết định thời điểm ngừng đổ bê tông sẽ do nhà thầu đề xuất và giám sát hiện tr−ờng chấp thuận. d- Rút ống vách: Lúc này các giá đỡ, sàn công tác, treo cốt thép vào ống vách đều đ−ợc tháo dỡ. ống vách đ−ợc kéo lên từ từ bằng cần cẩu và phải kéo thẳng đứng để tránh xê dịch tim đầu cọc. Có thể phải gắn thêm một thiết bị rung vào ống vách để việc rút ống vách đ−ợc dễ dàng. Sau khi rút ống vách phải lấp cát vào hố cọc nếu cọc sâu, lấp hố thu bentonite và rào chắn tạm bảo vệ cọc. Không đ−ợc phép rung động hoặc khoan cọc khác trong vòng 24 giờ kể từ khi kết thúc đổ bê tông cọc trong phạm vi 5 lần đ−ờng kính của cọc. 8- Kiểm tra chất l−ợng cọc khoan nhồi : Việc kiểm tra chất l−ợng thi công cọc khoan nhồi nói chung phải thực hiện trực tiếp tại hiện tr−ờng, do sự phức tạp trong thi công, giá thành cũng nh− tính chất quan trọng của cọc khoan nhồi đối với công trình nên yêu cầu kiểm tra ở giai đoạn chế tạo cọc phải hết sức nghiêm ngặt, tỷ lệ l−ợng cọc kiểm tra nhiều vì nếu có một sự sai sót nào trong quá trình chế tạo gây h− hỏng sẽ rất khó sửa hoặc nếu khắc phục thì chi phí sẽ rất lớn. Kết quả nghiên cứu cho thấy : nguyên nhân gây h− hỏng cọc khoan nhồi rất đa dạng nh−ng phần lớn các khuyết tật là do công Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 18
  19. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều nghệ thi công không thích hợp gây ra vì vậy cần phải kiểm tra chặt chẽ toàn bộ các công đoạn thi công cọc. Tuy vậy, sau khi đã đổ bê tông việc kiểm tra chất l−ợng cọc vẫn cần thiết nhằm phát hiện các khuyết tật và xử lý những cọc bị h− hỏng. Đối t−ợng của việc kiểm tra cọc khoan nhồi là chất l−ợng của nền đất và chất l−ợng của bản thân cọc. Vấn đề kiểm tra cả 2 chỉ tiêu này đã có nhiều ph−ơng pháp thực hiện bằng các công cụ hiện đại, có thể phân ra 2 ph−ơng pháp cơ bản là ph−ơng pháp tĩnh và ph−ơng pháp động. a- Kiểm tra bằng ph−ơng pháp tĩnh : * Ph−ơng pháp gia tải tĩnh : Đây là ph−ơng pháp phổ biến và đáng tin cậy để kiểm tra khả năng chịu tải của cọc. Tuỳ theo yêu cầu cụ thể ng−ời ta có thể xác định khả năng chịu nén, chịu kéo hay chịu đẩy của cọc. Về đối t−ợng gia tải có thể sử dụng các vật nặng để chất tải hoặc sử dụng khoan neo xuống đất. Có 2 quy trình nén tĩnh đ−ợc sử dụng trong thực tế là : + Quy trình thí nghiệm nén chậm với tải trọng không đổi để đánh giá đồng thời khả năng chịu tải và tốc độ lún của cọc theo thời gian. Thí nghiệm cọc theo quy trình này đòi hỏi nhiều thời gian, có thể kéo dài nhiều ngày. + Quy trình tốc độ chuyển dịch không đổi nhằm mục đích duy nhất là đáng giá khả năng chịu tải của cọc. Thí nghiệm theo quy trình này chỉ kéo dài 3-5 giờ. Ngoài 2 quy trình trên ng−ời ta còn áp dụng một số quy trình gia tải khác nh− quy trình thí nghiệm nhanh với gia tải không đổi, quy trình thí nghiệm cân bằng Nh−ợc điểm cơ bản của ph−ơng pháp này là giá thành rất cao và công tác chuẩn bị thí nghiệm đòi hỏi nhiều thời gian. * Ph−ơng pháp khoan lấy mẫu ở lõi cọc: Dùng máy khoan lấy các mẫu hình trụ có đ−ờng kính 50-150 mm ở các độ sâu khác nhau dọc suốt chiều dài thân cọc ở 3 vị trí cách đều nhau trên mặt cắt ngang của cọc. Ưu điểm của ph−ơng pháp này là có thể xác định chính xác chất l−ợng bê tông của cọc nh−ng nh−ợc điểm là chi phí lấy mẫu khá lớn. Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 19
  20. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều Khi khoan 3 lỗ cho mỗi cọc nếu khoan hết cả chiều dài thì chi phí khoan xấp xỉ giá thành cọc. * Ph−ơng pháp siêu âm: Đây là ph−ơng pháp rất phổ biến vì nhờ nó có thể phát hiện các khuyết tật của bê tông đồng thời dựa vào sự t−ơng quan giữa tốc độ truyền sóng và c−ờng độ bê tông ta có thể biết đ−ợc c−ờng độ bê tông mà không phải lấy mẫu hay phá huỷ kết cấu. Ng−ời ta đặt 2 ống thép có đ−ờng kính φ80mm vào lồng thép với chiều dài ống bằng chiều sâu hố đào và đối xứng nhau qua trục của cọc tr−ớc khi tiến hành đổ bê tông. Sau này, khi kiểm tra chất l−ợng của cọc thì đ−a đầu thu và đầu phát siêu âm vào 2 ống thép trên và luôn đ−ợc giữ ở cùng một cao trình, sóng siêu âm sẽ quét theo tiết diện của cọc. Bằng cách này ng−ời ta đánh giá đ−ợc chất l−ợng bê tông nằm giữa 2 lỗ khoan. Để kiểm tra chặt chẽ hơn chất l−ợng cọc có thể khoan hoặc đặt sẵn từ 3-5 lỗ trên mỗi cây cọc thí nghiệm. Có thể sử dụng ph−ơng pháp siêu âm mà đầu thu và đầu phát cùng đ−ợc gắn trên một thanh chế tạo bằng vật liệu cách âm. Ph−ơng pháp siêu âm cho kết quả khá chính xác, đáng tin cậy, giá thành thí nghiệm không quá cao, ở nhiều n−ớc quy định số cọc phải thí nghiệm theo ph−ơng pháp này là 10% số cọc. b- Kiểm tra bằng ph−ơng pháp động: * Ph−ơng pháp đo âm dội : Nguyên lý là sử dụng lý thuyết từ hiện t−ợng âm dội : Ng−ời ta gõ một búa vào đầu cọc, một thiết bị ghi gắn ngay trên đầu cọc để ghi các hiệu ứng về âm dội, kết quả đo đạc sẽ đ−ợc máy tính xử lý và cho ra kết quả về chất l−ợng cọc. Ph−ơng pháp này đơn giản, tốc độ kiểm tra rất nhanh có thể đạt tới 300 cọc/ngày nh−ng nh−ợc điểm cơ bản của ph−ơng pháp này là độ chính xác chỉ đạt yêu cầu với độ sâu 20m trở lại (ph−ơng pháp biến dạng nhẹ). * Ph−ơng pháp rung : Cọc thí nghiệm đ−ợc rung c−ỡng bức với biên độ không đổi trong khi tần số rung đợc thay đổi trong một dải khá rộng. Tần số cộng h−ởng ghi đ−ợc sẽ cho ta biết các khuyết tật của cọc nh− tiết diện bị giảm yếu, c−ờng độ bê tông thay đổi Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 20
  21. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều Ph−ơng pháp chỉ mới áp dụng chủ yếu ở Pháp bởi thí nghiệm khá phức tạp và đòi hỏi ng−ời phân tích đánh giá kết quả phải có trình độ cao, nhiều kinh nghiệm. * Ph−ơng pháp biến dạng lớn : Theo ph−ơng pháp này, xung chấn động đ−ợc tạo bởi búa có trọng l−ợng đủ lớn (15-20 T) để huy động toàn bộ khả năng chịu tải của đất nền. Trong thí nghiệm chỉ cần 2-3 nhát búa là đủ nh−ng cọc phải đạt độ dịch chuyển cần thiết. Ng−ời ta ghi sóng gia tốc và sóng biến dạng cho mỗi nhát búa. Kết quả sẽ đ−ợc xử lý bằng các ch−ơng trình máy tính. Do năng l−ợng sử dụng trong thí nghiệm rất lớn nên trong thực tế có thể phát hiện đ−ợc khuyết tật của cọc ở độ sâu không hạn chế. Nh−ợc điểm của ph−ơng pháp này là thiết bị của búa nặng và cồng kềnh mặt khác do lực xung động lớn có thể làm hỏng cọc. * Ph−ơng pháp tĩnh động (Statnamic): Nguyên lý là áp dụng nguyên tắc hoạt động của động cơ tên lửa : thiết bị thí nghiệm đ−ợc gắn vào đầu cọc cùng với thiết bị gây nổ để tạo ra phản lực trên đầu cọc. Khi nổ, các thông số về gia tốc, biến dạng và chuyển vị đầu cọc sẽ đ−ợc thiết bị thí nghiệm ghi lại và nhờ các ph−ơng trình về truyền sóng sẽ cho ta biểu đồ quan hệ giữa tải trọng tác dụng và chuyển vị, từ đó sẽ xác định đ−ợc tải trọng giới hạn của cọc. Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 21
  22. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều Thi công cọc barret Qui trình thi công cọc barret về cơ bản giốnh hn− thi công cọc khoan nhồi, chỉ khác là ở thiết bị thi công đào hố và hình dạng lồng cốt thép. Thi công cọc khoan nhồi thì dùng l−ỡi khoan hình ống tròn và lồng cốt thép hình ống tròn, còn thi công cọc baret thì dùng loại gầu ngoạm hình chữ nhật và lồng cốt thép có tiết diện hình chữ nhật Các công việc thi công cọc barret nh− sau: I- Đào hố cọc: 1. Thiết bị đào hố: Có thể nói, hiện nay thiết bị đào hố cọc barét rất đa dạng. ở n−ớc ngoài, mỗi tổng công ty chuyên nghiệp có thể có các loại riêng. Tuy nhiên, nói chung thì các loại gầu ngoạm để đào hố có tiết diện hình chữ nhật với cạnh ngắn từ 0,60m đến 1,50m, cạnh dài từ 2,00m đến 4,00m ( phần lớn là 3,00m ), còn chiều cao thì có thể từ 6,00m đến 12,00m. Thiết bị đào có loại gầu ngoạm để đào loại đất sét và loại cát. Còn khi cần phá đá dùng loại đầu phá với những bánh xe răng c−a cỡ lớn có gắn l−ỡi kim c−ơng, một loại thiết bị của hãng Bachy Soletanche ( Pháp ). Chuẩn bị hố đào: Để đảm bảo cho gầu đào đúng vị trí và xuống thẳng, cần phải làm nh− sau: Đào bằng tay một hố có tiết diện đúng bằng kích th−ớc tiết diện cọc barét và sâu khoảng 0,80m đến 1,00m. Đặt vào hố đào nói trên một khung cữ bằng thép chế tạo sẵn. Nếu không có khung cữ bằng thép chế tạo sẵn, thì có thể đổ bằng bê tông hoặc xây bằng gạch tốt với xi măng mác cao. Sau khi đổ bê tông cọc xong thì bỏ khung cữ bằng sắt ở miệng hố ra hoặc đập phần bê tông hoặc gạch xây cữ định h−ớng này đi ( lớp bê tông dày khoảng 14cm, hoặc lớp gạch dày khoảng 20m ). Cần chú ý thêm rằng để đảm bảo kĩ thuật , thì phải có công nhân điều khiển thiết bị thành thạo và tay nghề cao. Chế tạo dung dịch bentonite ( bùn khoan ): Dung dịch bentonite dùng để giữ cho thành hố đào của cọc barét không bị sạt lở. a. Tính chất dung dịch bentonite mới ( tr−ớc khi dùng ): Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 22
  23. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều Bentonite bột đ−ợc chế tạo sẵn trong nhà máy, th−ờng đóng thành từng bao 50kg ( giống nh− bao xi măng ). Hiện nay n−ớc ta phải nhập bentonite từ n−ớc ngoài, chủ yếu từ Đức do công ty ERBSLOH chế tạo. Tuỳ theo yêu cầu kĩ thuật khoan, đào và tính chất địa tầng, mà hoà tan từ 20kg đến 50kg bột bentonite vào 1 mét khối n−ớc. Một dung dịch mới, tr−ớc lúc sử dụng phải có các đặc tính sau đây: - Dung trọng nằm trong khoảng từ 1,01 đến 1,05 ( trừ tr−ờng hợp loại bùn sét đặc biệt, có thể có dung trọng đến 1,15 ). - Độ nhớt Marsh > 35 giây. - Độ tách n−ớc d−ới 30 cm khối. - Hàm l−ợng cát bằng 0. - Đ−ờng kính hạt d−ới 3mm. b. Sử dụng và sử lý dung dịch bentonite ( bùn khoan ): Quá trình chế tạo, sử dụng, thu hồi, xử lí và tái tạo sử dụng dung dịch bentonite ( dung dịch khoan, bùn khoan ) đ−ợc thực hiện nh− sau: Chế tạo dung dịch bentonite mới gồm: Các bao bentonite mới gồm: - Các bao bentonite bột đ−ợc chứa trong kho ( bao ) hoặc trong silô (bột). - Chế tạo dung dịch bentonite: + Có thể dùng phễu trộn đơn giản. + Có thể dùng máy trộn. Th−ờng trộn 20kg đến 50kg bột bentonite với 1 mét khối n−ớc ( tuỳ theo yêu cầu của thiết kế ). Ngoài ra, theo yêu cầu kĩ thuật cụ thể, mà có thể cho thêm vào dung dịch một số chất phụ gia mục đích làm cho nó nặng thêm, khắc phục khả năng vón cục của bột bentonite, tăng thêm độ sệt hoặc ng−ợc lại giảm độ sệt bằng cách chuyển nó thành thể lỏng, chống lại sự nhiễm bẩn của nó bởi xi măng hoặc thạch cao, giảm độ pH của nó hoặc tăng lên, giảm tính tách n−ớc của nó, v.v Sau đó đổ dung dịch khoan mới đ−ợc chứa vào bể chứa bằng thép, bể chứa xây gạch, bể chứa bằng cao su có khung thép hoặc bằng silô ( tuỳ từng điều kiện cụ thể mà sử dụng loại bể chứa nào ). Sử dụng dung dịch bentonite một cách tuần hoàn. Trong khi khoan hoặc đào hố phải luôn luôn đổ đầy dung dịch khoan trong hố. Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 23
  24. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều Dung dịch khoan này là dung dịch mới. Gầu đào xuống sâu đến đâu thì phải bổ xung ngay dung dịch khoan cho đầy hố. Trong khi đào dung dịch khoan bentonite bị nhiễm bẩn ( do đất, cát ) làm giảm khả năng giữ ổn định thành hố, do đó phải thay thế. Để làm việc đó, phải hút bùn bẩn từ hố khoan, đào lên để đ−a về trạm xử lí. Có thể dòng loại bơm chìm đặt ở đáy hố đào hoặc bơm hút có màng lọc để ở trên mặt đất. Dung dịch khoan đ−ợc đ−a về trạm xử lí. Các tạp chất bị khử đi, còn lại là dung dịch khoan nh− mới để tái xử dụng. Dung dịch sau khi đ−ợc xử lí phải có các đặc tính sau đây: - Dung trọng d−ới 1,2 ( trừ loại dung dịch nặng đặc biệt ). - Độ nhớt Marsh nằm giữa 35 và 40 giây. - Độ tách n−ớc d−ới 40 cm khối. - Hàm l−ợng cát tối đa 5%. Đào hố cọc barét bằng gầu ngoạm: Dùng loại kích th−ớc gầu đào thích hợp để đảm bảo đ−ợc kích th−ớc hố đào đúng với kích th−ớc cọc barét theo thiết kế. Gầu đào phải thả đúng cữ định h−ớng đặt sẵn. Hố đào phải đảm bảo đúng vị trí và thẳng đứng. Hiện nay đã có thiết bị kiểm tra kích th−ớc hình học và độ thẳng đứng của hố khoan, hố đào ( ví dụ tại Viện Khoa học công nghệ và Giao thông vận tải ). Trong lúc đào, phải cung cấp th−ờng xuyên dung dịch bentonite ( bùn khoan ) mới, tốt vào đầy hố đào. Mặt khác, mức cao của dung dịch bentonite trong hố đào bao giờ cũng phải cao hơn mực n−ớc ngầm ngoài hố đào tối thiểu 2,00m. Dung dịch bentonite đ−ợc tuần hoàn và xử lí để trong hố đào th−ờng xuyên có dung dịch bentonite tốt, sạch, mới. Phải đảm bảo cho kích th−ớc hình học ( tiết diện và chiều sâu ) hố đào đúng thiết kế và không bị sạt lở thành hố. Muốn vậy, phải đảm bảo cho dung dịch bentonite thu hồi chỉ chứa cặn lắng đất cát d−ới 5%. Đồng thời cũng có thể kiểm tra độ thẳng đứng và hiện t−ợng sạt lở hố đào th−ờng xuyên một cách đo−n giản bằng dây dọi với đầu dây là quả dọi đủ nặng. Khi đào đến độ sâu thiết kế, phải tiến hành thổi rửa bằng n−ớc có áp để làm sạch đáy hố. Có thể dùng loại bơm chìm để hút cặn lắng bằng đất cát nhỏ lên. Còn cát to, cuội sỏi, đá vụn thì dùng gầu ngoạm vét sạch rồi đ−a lên. L−ợng cặn lắng th−ờng rất khó vét sạch đ−ợc hoàn toàn, do đó trong thực tế có thể cho phép chiều dày lớp cặn lắng d−ới đáy hố đào nhỏ thua 10cm. Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 24
  25. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều Để kiểm tra chiều dày lớp cặn lắng có thể dùng dây dọi với quả nặng đủ để ng−ời đo có thể cảm nhận đ−ợc hoặc dùng thiết bị đo bằng ph−ơng pháp chênh lệch điện trở kiểu CZ.IIB do Trung Quốc mới chế tạo. Chú ý là việc thổi rửa đáy hố đào rất quan trọng và hết sức hết sức cẩn thận. Do đó phải sử dụng thiết bị chuyên dụng, thích hợp và ng−ời thực hiện phải có tay nghề thành thạo, có kinh nghiệm và có tinh thần trách nhiệm. Đảm bảo đ−ợc đáy hố càng sạch thì sức chịu tải của cọc càng tốt. Sau khi đào xong hố cọc barét, phải kiểm tra lại lần cuối cùng kích th−ớc hình học của nó. Kích th−ớc cạnh ngắn của tiết diện chỉ đ−ợc phép sai số ± 5cm, kích th−ớc cạnh dài của tiết diện chỉ đ−ợc phép sai số ± 10cm, chiều sâu hố chỉ đ−ợc phép sai số trong khoảng ± 10cm và độ nghiêng của hố theo cạnh ngắn chỉ đ−ợc sai số trong khoảng 1% so với chiều sâu hố đào. II- Chế tạo lồng cốt thép và thả vào hố đào cho cọc barét: Sai số cho phép về kích th−ớc hình học của lồng cốt thép nh− sau: - Cự li giữa các cốt thép dọc: ±1mm; - Cự li giữa các cốt thép đai: ±2mm; - Kích th−ớc cạnh ngắn tiết diện: ±5mm; - Kích th−ớc cạnh dài tiết diện: ±10mm; - Độ dài tổng cộng của lồng cốt thép: ±50mm. Chiều dài của mỗi đoạn lồng thép, tuỳ theo khả năng của cẩu, th−ờng dài từ 6m đến 12m. Ngoài việc phải tổ hợp lồng cốt thép nh− thiết kế, tuỳ tình hình thực tế, nếu cần, còn có thể tăng c−ờng các thép đai chéo ( có đ−ờng kính lớn hơn cốt đai ) để gông lồng cốt thép thép lại cho chắc chắn, không bị xộc xệch khi vận chuyển. Khi thả từng đoạn lồng cốt thép vào hố đào sẵn cho cọc barét, phải căn chỉnh cho chính xác, phải thẳng đứng và không đ−ợc va chạm vào thành hố đào. Nối các đoạn lồng cốt thép với nhau khi thả xong từng đoạn có thể dùng ph−ơng pháp buộc ( nếu cọc chỉ chịu nén ) và dung ph−ơng pháp hàn điện ( nếu cọc chịu cả lực nén, lực uốn và lực nhổ ). Chú ý: - Khi thả từng đoạn lồng cốt thép xuống hố đào, phải có các thanh thép định hình đủ khoẻ ngáng giữ vào miệng hố để nó khỏi rơi xuống hố. Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 25
  26. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều - Trong tr−ờng hợp đỉnh của lồng cốt thép nằm d−ới mặt đất, hoặc nằm d−ới mức của dung dịch betonite, thì phải có dấu hiệu để biết đ−ợc vị trí của lồng cốt thép. III- Đổ cọc bêtông barét: Sau khi vét sạch đáy hố ( dung dịch bentonite ), trong khoảng thời gian không quá 3 giờ, phải tiến hành đổ bêtông. Đổ bêtông bằng ph−ơng pháp vữa dây hay còn gọi là đổ bêtông trong n−ớc. Cấp phối bêtông thông th−ờng nh− sau: Dùng cốt liệu nhỏ (1 x 2cm hoặc 2 x 3cm ) bằng sỏi hay đá dăm; cát vàng khoang 45%, tỉ lệ n−ớc trên ximăng khoảng 50%; dùng l−ợng xi măng PC30 khoảng 370 đến 400kg cho mỗi mét khối bê tông. Độ sụt của bêtông trong khoảng từ 13 đến 18cm. Có thể dùng thêm phụ gia nh−ng phải thận trọng. Tr−ớc khi đổ bêtông phải lập đ−ờng cong đổ bê tông cho một cọc barét, theo từng ô tô bêtông một. Một đ−ờng cong đổ bêtông có ít nhất 5 điểm phân bố đều đặn trên chiều dài cọc. Đổ bêtông bằng phễu hoặc máng nghiêng nối với ống dẫn. ống dẫn làm bằng kim loại, có đ−ờng kính trong lớn hơn 4 lần đ−ờng kính của cốt liệu hạt và th−ờng lớn hơn hay bằng 120mm. ống dẫn đ−ợc tổ hợp bằng các loại ống có chiều dài khoảng 2 đến 3m, đ−ợc nối với nhau rất khít bằng ren, nh−ng đồng thời dễ tháo lắp. Tr−ớc khi đổ bêtông vào phễu hay máng nghiêng, phải có nút tạm ( bằng vữa ximăng cát −ớt ) ở đầu ống dẫn. Khi bêtông đã đầy ắp phễu, trong l−ợng bêtông sẽ đẩy nút vữa xuống để dòng bêtông chảy liên tục xuống hố cọc. Làm nh− vậy để tránh cho bêtông bị phân tầng. ống đổ bêtông có chiều dài toàn bộ bằng chiều dài cọc. Tr−ớc lúc đổ bêtông nó chạm đáy, sau đó đ−ợc nâng lên khoảng 15cm để dòng bêtông ( sau khi bỏ nút tạm ) chảy liên tục xuống đáy hố cọc và dâng dần lên trên. Khi bêtông từ d−ới đáy hố dâng lên dần dần, thì cũng rút ống dẫn bêtông dần dần lên, nh−ng phải luôn đảm bảo cho ống dẫn ngập trong bêtông t−ơi một đoạn từ 2 đến 3m. Làm nh− vậy để bêtông không bị phân tầng và sau khi ninh kết xong thì bêtông không bị khuyết tật. Tốc độ đổ bêtông không đ−ợc chậm quá hay nhanh quá, tốc độ hợp lí nhất là 0,60 mét khối/phút. Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 26
  27. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều Không nên bắt đầu đổ bêtông vào ban đêm mà nên bắt đầu đổ bê tông cho mỗi cọc vào buổi sáng sớm. Phải đổ liên tục không đ−ợc nghỉ cho xong từng cọc trong một ngày. Phải th−ờng xuyên theo dõi ghi chép mức cao của mặt bêtông t−ơi dâng lên sau mỗi xe ô tô ( mích ) đổ bê tông vào hố cọc. Phải tính đ−ợc khối l−ợng bêtông cần thiết để đổ xong cho mỗi cọc; nh− vậy có thể chủ động đ−ợc trong việc chuẩn bị số xe bêtông cần thiết một cách hợp lí, đầy đủ và kịp thời. Khối l−ợng bêtông thực tế th−ờng nhiều hơn khối l−ợng bêtông tính toán ( theo kích th−ớc hình học của hố đào cho cọc ) là khoảng từ 5% đến 20%. Nếu quá 20% thì phải báo cho thiết kế kiểm tra lại. Một số điều cần chú ý thêm về quá trình đổ bêtông cọc barét: Khi đổ bê tông đến vài ba mét đỉnh cọc thì đầu ống dẫn bêtông chỉ cần ngập trong bê tông t−ơi khoảng 1m. Nên đổ bê tông cao hơn mức đỉnh cọc lí thuyết khoảng 5cm. Khi rút ống dẫn ra khỏi cọc phải nhẹ nhàng, từ từ để tránh cho bêtông bị xáo trộn. Phải đảm bảo cho lớp bêtông bảo vệ cốt thép dày hơn hay tối thiểu là 7cm. Chỉ đ−ợc đào hố cọc bên cạnh hố đang đổ bêtông cọc với điều kiện: + Khoảng cách giữa hai mép cạnh cọc barét lớn hơn hay bằng 2b ( trong đó b là cạnh ngắn của tiết diện cọc ). + Bêtông ở cọc đã đổ xong trên 6 tiếng đồng hồ ( vì sau 6 giờ thì bêtông cọc mới đủ độ cứng cần thiết ). Chiều cao giới hạn để cắt đầu cọc ( đoạn bêtông xấu để lòi cốt thép cấu tạo vào đài cọc ) tính từ giữa mặt phẳng đầu cọc theo lí thuyết và đầu cọc lúc kết thúc là: + 0,3 ( Z + 1 ), khi độ cao lí thuyết của mặt phẳng đầu cọc nằm ở chiều sâu Z (m) d−ới mặt sàn công tác, nhỏ hơn 5m. + Bằng 0,8m khi độ cao lí thuyết của mặt phẳng đầu cọc nằm ở chiều sâu d−ới mặt sàn công tác, lớn hơn 5m. Chiều cao tối thiểu để cắt đầu cọc đ−ợc xác định bởi ng−ời thi công sao cho bêtông ở đầu cọc thực tế là tốt. - Khi đào hố thi công cọc và lúc đổ bêtông cọc phải chú ý không đ−ợc thực hiện khi trong chiều sâu của cọc có dòng n−ớc ngầm đang chảy vì nó sẽ làm sụt lở thành hố và hỏng bêtông. Trong tr−ờng hợp này phải báo cho t− vấn thiết kế để xử lí. Có thể xử lí bằng cách hạ ống vách bằng thép. Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 27
  28. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều Kiểm tra chất l−ợng bêtông cọc barét: Quy trình đảm bảo chất l−ợng thi công cọc barét, cũng giống nh− cọc khoan nhồi, thực hiện theo TCXD 206 : 1988 - Cọc khoan nhồi - yêu cầu về chất l−ợng thi công. Khi bêtông đã ninh kết xong ( sau 28 ngày ) thì kiểm tra chất l−ợng bằng ph−ơng pháp không phá huỷ. Có nhiều ph−ơng pháp để kiểm tra chất l−ợng bêtông cọc. Ph−ơng pháp phổ biến nhất và đảm bảo độ tin cậy hơn cả - ph−ơng pháp siêu âm truyền qua. Nhờ ph−ơng pháp siêu âm truyền qua, ng−ời ta đã phát hiện đ−ợc các khuyết tật của bêtông trong thân cọc một cách t−ơng đối chính xác. 1- Nguyên lí cấu tạo thiết bị kiểm tra siêu âm truyền qua: Thiết bị kiểm tra chất l−ợng bêtông cọc nhồi, cọc barét, t−ờng trong đất, v.v theo ph−ơng pháp siêu âm truyền qua có sơ đồ cấu tạo nh− sau: - Một đầu đo phát sóng dao động đàn hồi ( xung siêu âm ) có tần số truyền sóng từ 20 đến 100kHz; - Một đầu đo thu sóng: Đầu phát và đầu thu đ−ợc điều khiển lên xuống đồng thời nhờ hệ thống cáp tời điện và nằm trong hai ống đựng đầy n−ớc sạch. - Một thiết bị điều khiển các dây cáp đ−ợc nối với các đầu đo cho phép tự động đo chiều sâu hạ đầu đo; - Một bộ thiết bị điện tử để ghi nhận và điều chỉnh tín hiệu thu đ−ợc; - Một hệ thống hiển thị tín hiệu; - Một hệ thống ghi nhận và biến đổi tín hiệu thành những đại l−ợng vật lí đo đ−ợc; - Cơ cấu định tâm cho hai đầu đo trong ống đo. Ph−ơng pháp kiểm tra Các b−ớc tiến hành nh− sau: - Phát xung siêu âm từ một đầu đo đặt trong ống đo đựng đầy n−ớc sạch và truyền qua bêtông cọc - Thu sóng siêu âm ở một đầu đo thứ 2 đặt trong ống đo khác cũng chứa đầy n−ớc sạch, ở cùng mức độ với đầu phát - Đo thời gian truyền sóng giữa hai đầu đo trên suốt chiều dài của ống đặt sẵn, từ đầu cọc đến chân cọc - Ghi sự biến thiên của tín hiệu thu đ−ợc Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 28
  29. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều - Nhờ sóng siêu âm truyền qua mà thiết bị có thể ghi lại ngay tình hình truyền sóng qua be tông của cọc và các khuyết tật của bê tông cọc Thi công t−ờng trong đất Thi công t−ờng trong đất thực chất là thi công các baret, đ−ợc nối liền nhau qua các gioăng chống thấm để tạo thành một bức t−ờng trong đất bằng bê tông cốt thép Về cơ bản thi công t−ờng trong đất cũng giống nh− thi công cọc barret. Trình tự thi công t−ờng trong đất bằng ph−ơng pháp đổ bê tông tại chỗ đ−ợc thực hiện nh− sau Đào hố cho panen ( barret ) đầu tiên B−ớc 1 : Dùng gầu đào thích hợp đào một phần hố đến chiều sâu thiết kế . Chú ý đào đến đâu, phải cung cấp kịp thời dung dịch bentonite đến đó, cho đầy hố đào, để gĩ− cho thành hố đào khỏi bị sụt lở B−ớc 2 ; Đào phần hố bên cạnh, cách phần hố đầu tiên một giải đất. Làm nh− vậy để khi cung cấp dung dịch bentonite vào hố sẽ không làm lở thành hố cũ Đào nốt phần đất còn lại ( đào trong dung dịch bentonite ) để hoàn thành một hố cho panel đầu tiên theo thiết kế Hạ lồng cốt thép,đặt gioăng chống thấm và đổ bê tông cho panel barret đầu tiên Các b−ớc thực hiện nh− sau: B−ớc 4 : Hạ lồng cốt thép vào hố đào sẵn, trong dung dịch bentonite . Sau đó đặt gioăng chống thấm CWS vào vị trí B−ớc 5 : Đổ bê tông theo ph−ơng pháp vữa dâng, thu hồi dung dịch bentonite về trạm xử lí B−ớc 6 : Hoàn thành đổ bê tông cho toàn bộ panel thứ nhất Đào hố cho panel barret tiếp theô và tháo toàn bộ gá lắp gioăng chống thấm Các b−ớc thực hiện nh− sau: Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 29
  30. Công nghệ thi công cọc khoan nhồi và t−ờng barret Gvhd : gs. Ts. Ks & Kts Lê kiều B−ớc 7 : Đào một phần hố sâu đến cốt thiết kế đáy Panel ( Đào trong dung dịch bentonite ). Chú ý đào cách panel đầu tiên một dải đất B−ớc 8 : Đào tiếp đến sát Panel số 1 B−ớc 9 : Gỡ bộ gá lắp gioăng chống thấm bằng gầu đào khỏi cạnh của panel số 1, nh−ng gioăng chống thấm CWS vẫn nằm tại chỗ tiếp giáp giữa 2 panel Hạ lồng cốt thép,đặt gioăng chống thấm và đổ bê tông cho panel barret thứ hai B−ớc 10 : Hạ lồng cốt thép xuống hố đào chứa đầy dung dịch bentonite . Sau đó đặt bộ gá lắp với gioăng chống thấm CWS vào vị trí B−ớc 11: Đổ bê tông theo ph−ơng pháp vữa dâng nh− panel số 1 B−ớc 12 : Tiếp tục đào hố cho panel th− 3 ở phía bên kia của panel số 1. Thực hiện việc hạ lồng cốt thép, đặt bộ gá lắp cùng gioăng chống thấm và đổ bê tông cho panel thứ 3 giống nh− đã thực hiện cho các panel tr−ớc Tiếp tục tiến hành theo qui trình thi công nh− vậy để hoàn thành toàn bộ bức t−ờng trong đất theo thiết kế Kiểm tra chất l−ợng bê tông dùng ph−ơng pháp siêu âm giống nh− kiểm tra cọc barret Ngoài ra còn kiểm tra chất l−ợng chống thấm n−ớc qua t−ờng Học viên : nguyễn hồng quang cho3k 30