Dấu chân sinh thái - Lê Quốc Tuấn

Nội dung text: Dấu chân sinh thái - Lê Quốc Tuấn

1. DẤU CHÂN SINH THÁI TS. Lê Quốc Tuấn Khoa Môi Trường và Tài Nguyên Trường ĐạiiH Học Nông Lâm TP. HCM (Dịch và tổng hợp từ “Dấu chân sinh thái của chúng ta”)
2. Chúng ta ph ụ thuộc vào Thiên nhiên • Chúng ta trao đổi năng lượng và vậtchấttừ môi trường bằng cách: – Ăn – Uống –Thở • Chúng ta sử dụng –Năng lượng để sưởi ấmvàdi chuyển –Gỗđểlàm nhà và làm giấy – Thức ăn và nước để sinh sống
3. Chúng ta ph ụ thuộc vào Thiên nhiên • Thiên nhiên –Hấpthuchấpthải – Ổn định khí hậu –Bảovệ chúng ta bởi các tia cực tím và bức xạ • Ở trong thành phố, chúng ta thường nghĩ thiên nhiên là tập hợpnhững tài sản mà chúng ta có được • Nhưng thiên nhiên thậtralà nguồngốccủasự sống, nguồn gốccủasihinh vật
4. Dấn chân si nh thái • Là tậphợp các vùng đất tạonăng suấtsinhthái đượcsử dụng bởi các cá thể, thành phố,quốcgia, • Sảnxuấtvàsử dụng sản phẩm và dịch vụ liên quan đếnsử dụng đất: gọilà dấu chân sinh thái
5. Dấn chân si nh thái • Đất mang năng lượng – Sử dụng năng lượng hoá thạch cần phải có “bể chôn” CO2
6. Dấn chân si nh thái • Đất sử dụng – Xây dựng các công trình
7. Dấn chân si nh thái • Đất nông trại – Sảnxun xuất lương thực
8. Dấn chân si nh thái • Đất rừng – Sảnxun xuấttg gỗ và các sản phẩm ngggoài gỗ
9. Dấu chân vận chuyển • Nếumỗingườimỗi ngày di chuyển để đi làm, thì dấu chân sinh thái để lại: – Xe đạp: 122 m2 – Xe bus: 301 m2 – Xe hơi: 1,442 m2
10. Dấu chân nô ng nghi ệp • Sảnxuất Khoai tây trên đồng ruộng chiếm nhiều đấthơn sảnxuất trong nhà kính • Nhưng khí nhà kính sinh ra có dấu chân sinh thái nhiều hơnrất nhiềulần (10-20 lần) do: – Năng lượng – Phân bón – Các nguồncấp khác
11. Dấu chân đôôth thị • Ví dụ:TP.NewYork đượcbaophủ bởimột bong bóng giống như Sinh quyển ở Arizona • Hầuhếtmọingườisẽ chết trong vài nggyày • Các thành phố phụ thuộc rất nhiều vào đất, nước, môi trường để sống được.
12. Dấu chân đôôth thị • Bây giờ tưởng tượng bong bóng đótonhư thế nào để thành phố N.Y. tự tồn tại được • Đây chính là dấuchânsinh thái của thành phố • Khoảng 555,000 km2 – Để hỗ trợ cho đời sống 20 triệudân – Kích thướcbằng Texas và Oklahoma cộng lại.
13. Dấu chân quốc gia • Dân số Hà Lan là 15 triệu • Mật độ = 4.4 người/ha • Tiêudùng íthơnsovới Mỹ • Người Hà Lan vẫncầngấp15 lần đất để: – Cung cấplượng thực – Các sảnphẩmtừ rừng – Cung ứng năng lượng để sử dụng • Do đó, hệ sinh thái hỗ trợ cho Hà Lan phải nằng ngoài biên giớicủahọ
14. Dấu chân quốc gia • Ở Mỹ mỗingườisử dụng khoảng 4.5 ha • Trung bình trên thế giới là: 1.5 ha/người • Do đó, nếumỗingườicóhìnhthức tiêu dùng nhưng người Mỹ,thì chúng ta cầnphải có thêm 3tráiđấtnữamới đủ
15. Dấu chân I owa • Dân số Iowa: 2,776,000 • Dấu chân trung bình của ngườiMỹ là 4.5 ha • NgườiIowacần 12.5 triệuha đất để sống • Diện tích Iowa 14.5 triệuha • Do đó,người Iowa có thể chu cấpthêmítnhất cho 444,000 ngườiMỹ.
16. Sự không c ông bằng • Tấtcả chúng ta cạnh tranh nhau trong mộtthế giớisinh thái quá tải • Việcsử dụng quá mứccủa các nướcpháttriển(giàu)lấy đidấuchânsinhtháicủa các nước nghèo hơn thesavvytraveller. com/acom/agraphics/insights/geography/1gegraphics/insights/geography/1ge neral/photoessays/dalusio_menzel/material_world.jpg
17. Phân p hốiiTài Tài nguyê n • 25% ngườigiàunhất trên thế giớisử dụng 75% nguồn tài nguyêncủa thế giới • Nếu 4 người sống trên 1 hòn đảo, họ có thể chia đảo đó thành 4 phầnbằng nhau để sinh sống • Có thậtsự công bằng nếu1 ngườichiếm¾đất gây áp lựclên3ngườisống trong ¼ đất còn lại?
18. Mọi ngườiió có sống côbông bằng? • KHÔNG! Không có đất để sống. • Do đó, các nước nghèo không thể sống theo cách của các nướcgiàu • Mọingườiphải gánh gánh nặng sinh thái tiêu dùng của người giàu • Tiếptụcsự tiêu dùng quá mức của các nước giàu sẽ làm cho các nướcnghèotrở nên khó khănhơn
19. Phản đốikhi khoa h ọc • Phân tích dấuchânlà mộtsựđơngiảnhoá thô thiển • Sự tương tác vớitự nhiên là phứctạp • Không thể giảm thiểu sự phứctạpchỉ dựa vào các lô đất
20. Trả lờihKhhi cho Khoa học • Phân tích dấuchâncóthể không nói hết toàn bộ vấn đề • Nó đủ chochúng ta thấycái gì phải đượclàm • Vật lý Newton đủ cho chúng ta đếnmặttrăng • Tránh tình trạng tê liệt bằng các phân tích cơ bảnvề sinh thái • DẤU CHÂN SINH THÁI có lẽ đánh giá thấp ảnh hưởng của con ngườilênmôitrường
21. Phản đốithi thị trường • Thu nhập toàn cầu tăng nhanh hơndânsố • Sản xuất nông nông nghiệp đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng • Vấn đề môi trường là do quyền sở hữu và trị giá hàng hoá không đượclàm rõ (thao túng thị trường) • Nếugiáđúng, thị trường sẽ giải qqyuyết được các vấn đề cơ bảncủasử dụng tài nguyên
22. Trả lờihthi cho thị trường • Đúng, khi thiên nhiên được đánh giá thấp, nó sẽ bị sử dụng và lạm dụng • Phí ô nhiễm và phí khai thác tài nguyên có thể có ích để giảmthiệthạimôitrường – Yêu cầusự can thiệpcủa chính phủ • Phân tích dấuchâncóthể giúp xác định giá trị thậtsự của thiên nhiên
23. Trả lờihthi cho thị trường • Không phảitấtcả mọithứ trong thiên nhiên sẽđược tư hữu háhoá hoặc định giá – Khí hậu ổn định? Ai có thể định giá được khí hậu? – Nồng độ ozone có an toàn? Ai chịu trách nhiệmvề việc thủng tầng ozone? • Phầnlớnthunhậpcủa chúng ta hôm nay đềucó nguồngốctừ lợi nhuậncủa tự nhiên
24. Lợihi nhuận tự nhiên: R ừng Hàn đới Ôn đới Nhiệt đới
25. Lợihi nhuận tự nhiên: Đất
26. Phản đốithi thương mạiti tự do • Thương mạilàcólợi, cảithiện chuẩnmựccủacuộcsống • Hãy để cho mọi người trên thế giới làm hếtkhả năng mình: Lợithế cạnh tranh – Cà phê, chuốitừ các nước ĐANG phát triển – Máy tính từ các nước ĐÃ phát triển • Hiệuquả kinh tế hơncólàmnên hiệuquả sinh thái hơn hay không? – Có ý nghĩa sinh thái khi trồng cà chua ở Mexico thay vì trồng trong nhà kính ở Canada
27. Trả lờihthi cho thương mạiti tự do • Kinh tế nhìn vào dòng chảycủa đồng tiền • Phân tích dấuchânnhìn vào dòng chảysinhthái • Hong Kong, Thuỵ Sỹ, NhậtBản cung cấpít năng suất sinh thái, nhưng lấy đi nhiềuhơn • Không phải ai cũng có thể là một nhà nhậpkhẩu ròng
28. Trả lờihthi cho thương mạiti tự do • Nềnkinhtế mở rộng kích thích sự suy giảmtài nguyên thiên nhiên • Những ngườisử dụng tài nguyên ở nơi xa (khác) không có động cơ để bảo tồn chúng Indonesian Oil Palm Plantation
29. Trả lờihthi cho thương mạiti tự do • Phương thứcsảnxuấtthâm canh làm gia tăng suy thoái và ô nhiễm • Lợi nhuậnkinhtế củasản xuất thâm canh không được phân phối cân bằng • Những người cần thu nhập đang rờikhỏimảnh đấtcủa họ • Lợi nhuậntừ nông nghiệp thâm canh đang dầnmất đi
30. Trả lờihthi cho thương mạiti tự do • Kinh tế toàn cầu đang gây áp lựclêngiớihạnsinhthái • Chúng ta không cần“Thương mạitự do” • Chúng tacầnnền thương mại mà trong đó: – Khuyến khích tái phục hồi lợi nhuậntự nhiên – Lợi nhuậntrựctiếpcủahoạt động xuấtkhẩuphải đến được những ngườicần chúng
31. Phản đốiti tương lai không đảmbm bảo • Các dựđoán về tương lai luôn bị loạibỏ • Tương lai sẽ khác với những gì chúng ta mong đợi?
32. Trả lời cho tương lilai không đảm bảo • Phân tích dấuchân không phảilàmộtcông cụ mang tính dự báo • Một“máy ảnh sinh thái” đang chụp nhanh một tấm ảnh về nhu cầuhiện tạicủa chúng ta đốivới thiên nhiên? USA at night from orbit • Phép ngoại suy trong tương lai thật sự đo được khoảng trống bềnvững?
33. NMNam Mỹ
34. Châu Âu
35. Đông Á
36. Trả lờichoti cho tương lai không đảmbm bảo • Dấuchâncũng cho thấy sự mất cân bằng vậtchất • Dấu chân cho chúng ta thấy chúng ta phảilàm cách nào để: – Giảm tiêu thụ của chúng ta – Cảithiệncông nghệ – Thay đổi hành vi để có thể PTBV
37. Công nghệ giải quyết các phản đối • Hàng trămnăm qua con ngườilolắng về việclàm cạn kiệt tài nguyên • Cách mạng công nghệ gia tăng đã làm giảm giá trị hàng hoá và dịch vụ • Do đó, một nông dân sản xuất nhiềuhơn 200 nông dân đãlàmtrong 200 năm qua
38. Công nghệ giải quyết các phản đối • Hàng triệungười ở BắcMỹ sống tốthơn các vị vuachúatrong quá khứ nhờ vào công nghệ: – Sống tiệnnghihơn – Sức khoẻ tốthơn – Cảm giác an toàn hơn – Ăn ngon hơn world.jpg
39. Côn g nghệ giải quyết các phản đối • Cuộccáchmạng công nghệ thông tin không thể dự đoán được • Chúng ta không thể dự đoán đượclợi nhuậncủa các kỹ thuật di truyềntrongtương lai • Khi con người đốimặtvớimột vấn đề nào đóthìhọ sẽ có giải pháp để giải quyếtnó – Ytế – Giao thông vận tải – Thông tin liên lạc • Chúng ta có thể giải quyết các vấn đề trong tương lai
40. Trả lờihi cho cô ng ngh ệ • Công nghệ sẽđóng vai trò quan trọng trong việctạora một xã hội bền vững hơn • Nếukinhtế toàn cầutăng gấp10lầnsovớihiệnnay, chúng ta cần công nghệđể làm tăng hiệuquả sử dụng tài nguyên lên 10 lần • Máy đun nướcbằng năng lượng ASMT, vậtliệucách nhiệtlàmgiảmdấuchânsinh thái và duy trì chấtlượng cuộc sống
41. Trả lờihi cho cô ng ngh ệ • Một vài công nghệ thay thế lợi nhuậntự nhiên qua sức lao động: – Nông nghiệpthâmcanh • Tiến bộ trong công nghệ có thể khuyến khích tiêu dùng hiệu quả hơn – Xe hơitiệnnghiđượcsử dụng thường xuyên hơn! Gas-Electric Hybrid Car – Mặcdùcólợi, tiệnnghi, nhưng tiêu thụ năng lượng cũng sẽ tăng lên
42. Phản đốili lạc quan • Dấuchânsinhthái đang rấtmong manh • Tầm nhìn phỏng đoán không bao giờ hiệnthực • Hãy nhìn vào khía cạnh tích cực! What, me worry?
43. Phản đốili lạc quan • Nhận thức năng lực hạn hẹp của thiên nhiên không phải là bi quan: LÀ SỰ THẬT • Nó cho phép chúng ta có các quyết định khôn ngoan hơn • Dấuchânsinhtháigiảđịnh: chúng ta phải sống với khả năng chịu đựng toàn cầu –Số lượng người trên trái đấtcóthể tồntại • Nếu ccúghúng ta lựa chọnkhônngoan, ccúghúng ta có thể nâng cao chấtlượng cuộcsống • Lo ngạicuộcsống của chúng bây giờ bị pháhá huỷ • Phát triểnbềnvững càng sớm, thì sự sống sót càng cao
44. Phản đốisi sảnxun xuấtnt năng lượng • Năng lượng là động lực phát triểncủa các nhà máy • Không đủ năng lượng chúng ta không thể: – Làm sạch môi trường – Tưới tiêu cho sa mạc – Xây dựng nhanh mạng lướigiao thông – Cấpnăng lượng cho nhà kính năng suấtcao • Tập trung sớm vào các nguồn năng lượng vô hạn – Gió, nhiệt địa – Thuỷ triều, ánh sáng mặttrời
45. Giải đáháp cho sản xuất năng lượng • Mặt trời = 175,000 terawatts • Sử dụng nhiên liệu hoá thạch = 10 terawatts • Tưởng tượng ảnh hưởng củaviệc cung cấpnăng lượng vô hạndiễnra • Chúng ta vận hành toàncầuchỉ với 10 terawatts • Mở rộng các hoạt động của con người có thể tạoracácyếutố giớihạnmới: Đồng hoá chấtthải • Tiếptụchướng tớinăng lượng mặttrời sẽ giảm đượcdấuchâncủa chúng ta *1 Terawatt = 1 tỉ Kw
46. Chúng t a nê n là m gì? • Nghiên cứu giúp chúng ta giảmdấuchânsinhthái nhưng không làm giảm chấtlượng cuộcsống PHÁT TRIỂNSỰ BỀNVỮNG